อเถกทิวสํ โพธิสตฺโต อุยฺยานภูมึ คนฺตุกาโม สารถึ อามนฺเตตฺวา รถํ โยเชหีติ อาห ฯ โส สาธูติ ปฏิสฺสุณิตฺวา มหารหํ อุตฺตมรถํ สพฺพาลงฺกาเรน อลงฺกริตฺวา กุมุทปตฺตวณฺเณ จตฺตาโร มงฺคลสินฺธเว โยเชตฺวา โพธิสตฺตสฺส ปฏินิเวเทสิ ฯ โพธิสตฺโต เทววิมานสทิสํ รถํ อภิรุหิตฺวา อุยฺยานาภิมุโข อคมาสิ ฯ เทวตา สิทฺธตฺถกุมารสฺส อภิสมฺพุชฺฌนกาโล อาสนฺโน ปุพฺพนิมิตฺตํ ทสฺเสสฺสามาติ เอกํ เทวปุตฺตํ ชราชชฺชรํ ขณฺฑทนฺตํ ปลิตเกสํ โคปาณสิวงฺกํ โอภคฺคสรีรํ ทณฺฑหตฺถํ ปเวธมานํ กตฺวา ทสฺเสสุํ ฯ ตํ โพธิสตฺโต เจว สารถิ จ ปสฺสนฺติ ฯ ตโต โพธิสตฺโต สารถึ สมฺม โก นาเมโส ปุริโส เกสาปิสฺส น ยถา อญฺเญสนฺติ มหาปทาเน อาคตนเยเนว ปุจฺฉิตฺวา ตสฺส วจนํ สุตฺวา ธิรตฺถุ วต โภ ชาติ ยตฺร หิ นาม ชาตสฺส ชรา ปญฺญายิสฺสตีติ สํวิคฺคหทโย ตโต จ ปฏินิวตฺติตฺวา ปาสาทเมว อภิรุหิ ฯ ราชา กึการณา มม ปุตฺโต ขิปฺปํ ปฏินิวตฺตตีติ ปุจฺฉิ ฯ ชิณฺณปุริสํ ทิสฺวา เทวาติ อาหํสุ ฯ ชิณฺณกํ ทิสฺวา ปพฺพชิสฺสตีติ กสฺมา มํ นาเสถ สีฆํ เม ปุตฺตสฺส นาฏกานิ สชฺเชถ สมฺปตฺตึ อนุภวนฺโต ปพฺพชฺชาย สตึ น กริสฺสตีติ วตฺวา อารกฺขํ วฑฺเฒตฺวา สพฺพทิสาสุ อฑฺฒโยชเน อฑฺฒโยชเน ฐเปสิ ฯ ปุเนกทิวสํ โพธิสตฺโต ตเถว อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต เทวตาภินิมฺมิตํ พฺยาธิตปุริสํ ทิสฺวา ปุริมนเยเนว ปุจฺฉิตฺวา สํวิคฺคหทโย นิวตฺติตฺวา ปาสาทํ อภิรุหิ ฯ ราชาปิ ปุจฺฉิตฺวา เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว สํวิทหิตฺวา ปุน วฑฺเฒตฺวา สมนฺตโต ติคาวุตปฺปมาเณ ปเทเส อารกฺขํ ฐเปสิ ฯ อปรํ เอกทิวสํ โพธิสตฺโต ตเถว อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต เทวตาภินิมฺมิตํ กาลกตํ ทิสฺวา ปุริมนเยเนว ปุจฺฉิตฺวา สํวิคฺคหทโย ปุน นิวตฺติตฺวา ปาสาทํ อภิรุหิ ฯ ราชาปิ ปุจฺฉิตฺวา เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว สํวิทหิตฺวา ปุน วฑฺเฒตฺวา สมนฺตโต โยชนปฺปมาเณ ปเทเส อารกฺขํ ฐเปสิ ฯ อปรํ ปน เอกทิวสํ อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต ตเถว เทวตาภินิมฺมิตํ สุนิวตฺถสุปารุตํ ปพฺพชิตํ ทิสฺวา โก นาเมโส สมฺมาติ สารถึ ปุจฺฉิ ฯ สารถิ กิญฺจาปิ พุทฺธุปฺปาทสฺส อภาวา ปพฺพชิตํ วา ปพฺพชิตคุเณ วา น ชานาติ เทวานุภาเวน ปน ปพฺพชิโต นาเมส เทวาติ วตฺวา ปพฺพชฺชาย คุเณ วณฺเณสิ ฯ โพธิสตฺโต ปพฺพชฺชาย รุจึ อุปฺปาเทตฺวา ตํ ทิวสํ อุยฺยานํ อคมาสิ ฯ ทีฆภาณกา ปนาหุ จตฺตาริ นิมิตฺตานิ เอกทิวเสเนว ทิสฺวา อคมาสีติ ฯ ตตฺถ ทิวสภาคํ กีฬิตฺวา มงฺคลโปกฺขรณิยํ นฺหาตฺวา อฏฺฐงฺคเต สุริเย มงฺคลสิลาปฏฺเฏ นิสีทิ อตฺตานํ อลงฺการาเปตุกาโม ฯ อถสฺส ปริจาริกา นานาวณฺณานิ ทุสฺสานิ นานปฺปการา อาภรณวิกติโย มาลาคนฺธวิเลปนานิ จ อาทาย สมนฺตา ปริวาเรตฺวา อฏฺฐํสุ ฯ ตสฺมึ ขเณ สกฺกสฺส นิสินฺนาสนํ อุณฺหํ อโหสิ ฯ โส โก นุ โข มํ อิมมฺหา ฐานา จาเวตุกาโมติ อุปธาเรนฺโต โพธิสตฺตสฺส อลงฺกรณกาลํ ทิสฺวา วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตสิ สมฺม วิสฺสกมฺม สิทฺธตฺถกุมาโร อชฺช อฑฺฒรตฺติกสมเย มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขมิสฺสติ อยมสฺส ปจฺฉิโม อลงฺกาโร อุยฺยานํ คนฺตฺวา มหาปุริสํ ทิสฺวา สพฺพาลงฺกาเรหิ อลงฺกโรหีติ ฯ โส สาธูติ ปฏิสฺสุณิตฺวา เทวานุภาเวน ตํ ขณํเยว อุปสงฺกมิตฺวา ตสฺเสว กปฺปกสทิโส หุตฺวา กปฺปกสฺส หตฺถโต เวฐนทุสฺสํ คเหตฺวา โพธิสตฺตสฺส สีสํ เวเฐสิ ฯ โพธิสตฺโต หตฺถสมฺผสฺเสเนว นายํ มนุสฺโส เทวปุตฺโต เอโสติ อญฺญาสิ ฯ เวฐเน เวฐิตมตฺเต สีสโมลิยํ มณิรตนากาเรน ทุสฺสสหสฺสํ อพฺภุคฺคจฺฉิ ปุน เวเฐนฺตสฺส ทุสฺสสหสฺสนฺติ ทสกฺขตฺตุํ เวเฐนฺตสฺส ทส ทุสฺสสหสฺสานิ อพฺภุคฺคจฺฉึสุ ฯ สีสํ ขุทฺทกํ ทุสฺสานิ พหูนิ กถํ อพฺภุคฺคตานีติ น จินฺเตตพฺพํ ฯ เตสุ หิ สพฺพมหนฺตํ สามลตา- ปุปฺผปฺปมาณํ อวเสสานิ กุตุมฺพกปุปฺผปฺปมาณานิ อเหสุํ ฯ โพธิสตฺตสีสํ เกเสหิ อากิณฺณํ กิญฺชกฺขควจฺฉิตํ วิย กุยฺยกปุปฺผํ อโหสิ ฯ อถสฺส สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิตสฺส สพฺพตาลาวจเรสุ สกานิ สกานิ ปฏิภาณานิ ทสฺสยนฺเตสุ พฺราหฺมเณสุ ชย นรินฺทาติ- อาทีหิ วจเนหิ สูตมาฆตนฺธกาทีสุ จ นานปฺปกาเรหิ มงฺคลวจนถุติโฆเสหิ สมฺภาเวนฺเตสุ สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิตํ รถวรํ อภิรุหิ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑๙๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อปัณณกชาดก”