๓. มูสิกชาดก

มูสิกชาตกํ

กุหึ คตา กตฺถ คตาติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต อชาตสตฺตุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

วตฺถุ เหฏฺฐา ถุสชาตเก วิตฺถาริตเมว ฯ อิธาปิ สตฺถา ตเถว ราชานํ สกึ ปุตฺเตน สทฺธึ กีฬมานํ สกึ ธมฺมํ สุณมานํ ทิสฺวา ตํ นิสฺสาย รญฺโญ ภยํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ ญตฺวา มหาราช โปราณกราชาโน อาสงฺกิตพฺพํ อาสงฺกิตฺวา อตฺตโน ปุตฺตํ อมฺหากํ ธูมกาเล รชฺชํ กาเรตูติ เอกมนฺเต อกํสูติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตกฺกสิลายํ พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย อโหสิ ฯ ตสฺส สนฺติเก พาราณสีรญฺโญ ปุตฺโต ยวกุมาโร (เยว) นาม สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคณฺหิตฺวา อนุโยคํ ทตฺวา อาคนฺตุกาโม ตํ อาปุจฺฉิ ฯ อาจริโย ปุตฺตํ นิสฺสาย ตสฺส อนฺตราโย ภวิสฺสตีติ องฺควิชฺชาวเสน ญตฺวา เอตมสฺส หริสฺสามีติ เอกํ อุปมํ อุปธาเรตุํ อารภิ ฯ ตทา ปนสฺส เอโก อสฺโส อโหสิ ฯ ตสฺส ปาเท วโณ อุฏฺฐหิ ฯ ตํ วณานุรกฺขณตฺถํ เคเหเยว กรึสุ ฯ ตสฺสาวิทูเร เอโก อุทปาโน อตฺถิ ฯ อเถกา มูสิกา เคหา นิกฺขมิตฺวา อสฺสสฺส ปาเท วณํ ขาทติ ฯ อสฺโส วาเรตุํ น สกฺโกติ ฯ โส เอกทิวสํ เวทนํ อธิวาเสตุํ อสกฺโกนฺโต มูสิกํ ขาทิตุํ อาคตํ ปาเทน ปหริตฺวา มาเรตฺวา อุทปาเน ปาเตสิ ฯ อสฺสโคปกา มูสิกํ อปสฺสนฺตา อญฺเญสุ ทิวเสสุ มูสิกา อาคนฺตฺวา วณํ ขาทติ อิทานิ น ปญฺญายติ กหํ นุโข คตาติ วทึสุ ฯ โพธิสตฺโต ตํ การณํ ปจฺจกฺขํ กตฺวา อญฺเญ อชานนฺตา กหํ มูสิกา คตาติ วทนฺติ มูสิกาย ปน มาเรตฺวา อุทปาเน ขิตฺตภาวํ อหเมว ชานามีติ ฯ โส อิทเมว การณํ อุปมํ กตฺวา ปฐมํ คาถํ พนฺธิตฺวา ราชกุมารสฺส อทาสิ ฯ โส อปรํ อุปมํ อุปธาเรนฺโต ตเมว อสฺสํ สํรุฬฺหวณํ นิกฺขมิตฺวา เอกํ ยววตฺถุํ คนฺตฺวา ยวํ ขาทิสฺสามีติ วติจฺฉิทฺเทน มุขํ ปเวเสนฺตํ ทิสฺวา ตเมว อุปมํ กตฺวา ทุติยํ คาถํ พนฺธิตฺวา ตสฺส อทาสิ ฯ ตติยคาถํ ปน อตฺตโน ปญฺญาพเลน พนฺธิตฺวา ตมฺปิ ตสฺส ทตฺวา ตาต ตฺวํ รชฺเช ปติฏฺฐาย สายํ นฺหานโปกฺขรณึ คจฺฉนฺโต ยาว ธุรโสปาณา ปฐมํ คาถํ สชฺฌายนฺโต คจฺเฉยฺยาสิ ตว นิวาสนปาสาทํ ปวิสนฺโต ยาว โสปาณปาทมูลา ทุติยํ คาถํ สชฺฌายนฺโต คจฺเฉยฺยาสิ ตโต ยาว โสปาณมตฺถกา ตติยํ คาถํ สชฺฌายนฺโต คจฺเฉยฺยาสีติ วตฺวา เปเสสิ ฯ โส กุมาโร คนฺตฺวา อุปราชา หุตฺวา ปิตุ อจฺจเยน รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตสฺเสโก ปุตฺโต วิชายิ ฯ โส โสฬสวสฺสิกกาเล รชฺชโลเภน ปิตรํ มาเรสฺสามีติ จินฺเตตฺวา อุปฏฺฐาเก อาห มยฺหํ ปิตา ตรุโณ อหํ เอตสฺส ธูมกาลํ โอโลเกนฺโต มหลฺลโก ภวิสฺสามิ ชราชิณฺโณ ตาทิเส กาเล ลทฺเธนปิ รชฺเชน โก อตฺโถติ ฯ เต อาหํสุ เทว น สกฺกา ปจฺจนฺตํ คนฺตฺวา โจรตฺตํ กาตุํ ตว ปิตรํ เกนจิ อุปาเยน มาเรตฺวา รชฺชํ คณฺหาติ ฯ โส สาธูติ อนฺโตนิเวสเน รญฺโญ สายํ นฺหานโปกฺขรณีสมีปํ คนฺตฺวา เอตฺถ นํ มาเรสฺสามีติ ขคฺคํ คเหตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ ราชา สายํ มูสิกํ นาม ทาสึ คนฺตฺวา โปกฺขรณีปิฏฺฐึ โสเธตฺวา เอหิ นฺหายิสฺสามีติ เปเสสิ ฯ สา คนฺตฺวา โปกฺขรณีปิฏฺฐึ โสเธนฺตี กุมารํ ปสฺสิ ฯ กุมาโร อตฺตโน กมฺมสฺส ปากฏภาวภเยน ตํ ทฺวิธา ฉินฺทิตฺวา โปกฺขรณียํ ปาเตสิ ฯ ราชา นฺหายิตุํ อคมาสิ ฯ เสสชโน อชฺชาปิ มูสิกา ทาสี น ปุนาคจฺฉติ กุหึ คตา กตฺถ คตาติ อาห ฯ ราชา

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๐๑๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มูสิกชาดก”