๔. จุลลธนุคคหชาดก

จุลฺลธนุคฺคหชาตกํ

สพฺพํ ภณฺฑนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปุราณทุติยิกาย ปโลภนํ (ภิกฺขุํ) อารพฺภ กเถสิ ฯ

เกน ภิกฺขุ อุกฺกณฺฐาปิโตติ วุตฺเต ปุราณทุติยิกาย ภนฺเตติ วุตฺเต สตฺถา เอสา ภิกฺขุ อิตฺถี น อิทาเนว ตุยฺหํ อนตฺถการิกา ปุพฺเพปิ เต เอตํ นิสฺสาย อสินา สีสํ ฉินฺนนฺติ วตฺวา ภิกฺขูหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สกฺโก อโหสิ ฯ ตทา เอโก พาราณสีวาสี พฺราหฺมณมาณโว ตกฺกสิลายํ สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคณฺหิตฺวา ธนุกมฺเม นิปฺผตฺตึ ปตฺโต จุลฺลธนุคฺคหปณฺฑิโต นาม อโหสิ ฯ อถสฺส อาจริโย อยํ มยา สทิสํ สิปฺปํ อุคฺคณฺหีติ อตฺตโน ธีตรํ อทาสิ ฯ โส ตํ คเหตฺวา พาราณสึ คมิสฺสามีติ มคฺคํ ปฏิปชฺชิ ฯ อนฺตรามคฺเค เอโก วารโณ เอกํ ปเทสํ สุญฺญมกาสิ ฯ ตํ ฐานํ อภิรุยฺหิตุํ น โกจิ อุสฺสหติ ฯ จุลฺลธนุคฺคหปณฺฑิโต มนุสฺสานํ วาเรนฺตานญฺเญว ภริยํ คเหตฺวา อฏวีมุขํ อภิรุยฺหิ ฯ อถสฺส อฏวีมชฺเฌ วารโณ อุฏฺฐหิ ฯ โส ตํ กุมฺเภ สเรน วิชฺฌิ ฯ สโร วินิวิชฺฌิตฺวา ปจฺฉาภาเคน นิกฺขมิ ฯ วารโณ ตตฺเถว ปติ ฯ ธนุคฺคหปณฺฑิโต ตํ ฐานํ เขมํ กตฺวา ปุรโต อญฺญํ อฏวึ ปาปุณิ ฯ ตตฺถาปิ ปญฺญาส โจรา มคฺคํ หนนฺติ ฯ ตมฺปิ โส มนุสฺเสหิ วาริยมาโน อภิรุยฺหิ ฯ เตสํ โจรานํ มิเค วธิตฺวา มคฺคสมีเป มํสํ ปจิตฺวา ขาทนฺตานํ ฐิตฏฺฐานํ ปาปุณิ ฯ ตทา ตํ โจรา อลงฺกตปฏิยตฺตาย ภริยาย สทฺธึ อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา คณฺหิสฺสาม นนฺติ อุสฺสาหํ กรึสุ ฯ โจรเชฏฺฐโก ปุริสลกฺขณกุสโล ฯ โส ตํ โอโลเกตฺวาว อุตฺตมปุริโส อยนฺติ ญตฺวา เอกสฺสปิ อุฏฺฐหิตุํ นาทาสิ ฯ ธนุคฺคหปณฺฑิโต คจฺฉ อมฺหากมฺเปกํ มํสสูลํ เทถาติ วตฺวา มํสํ อาหราติ เตสํ สนฺติกํ ภริยํ เปเสสิ ฯ สา คนฺตฺวา เอกํ กิร มํสสูลํ เทถาติ อาห ฯ โจรเชฏฺฐโก อนคฺโฆ ปุริโสติ มํสสูลํ ทาเปสิ ฯ โจรา อมฺเหหิ กิร ปกฺกํ ขาทิตนฺติ อปกฺกมํสสูลํ อทํสุ ฯ ธนุคฺคโห อตฺตานํ สมฺภาเวตฺวา มยฺหํ อปกฺกมํสํ ททนฺตีติ โจรานํ กุชฺฌิ ฯ โจรา กึ อยเมว เอโก ปุริโส มยํ อิตฺถิโยติ กุชฺฌิตฺวา อุฏฺฐหึสุ ฯ ธนุคฺคโห เอกูนปญฺญาส ชเน เอกูนปญฺญาสกณฺเฑหิ วิชฺฌิตฺวา ปาเตสิ ฯ โจรเชฏฺฐกํ วิชฺฌิตุํ กณฺฑํ นาโหสิ ฯ ตตฺถ ๑- กิร กณฺฑนาฬิยํ สมปณฺณาสเมว กณฺฑานิ ฯ เตสุ เอเกน วารณํ วิชฺฌิ ฯ เอกูนปญฺญาสกณฺเฑหิ โจเร วิชฺฌิตฺวา โจรเชฏฺฐกํ ปาเตตฺวา ตสฺส อุเร นิสินฺโน สีสมสฺส ฉินฺทิสฺสามีติ ภริยาย หตฺถโต อสึ อาหราเปสิ ฯ สา ตํขณํเยว โจรเชฏฺฐกโลภํ กตฺวา โจรสฺส หตฺเถ ตนุํ ๒- สามิกสฺส หตฺเถ ตลํ ๓- ฐเปสิ ฯ โจโร ตนุทณฺฑํ ปรามสิตฺวา อสึ นีหริตฺวา ธนุคฺคหสฺส สีสํ ฉินฺทิ ฯ โส ตํ ฆาเตตฺวา อิตฺถึ อาทาย คจฺฉนฺโต ชาติโคตฺตํ ปุจฺฉิ ฯ สา ตกฺกสิลายํ ทิสาปาโมกฺขสฺส อาจริยสฺส ธีตามฺหีติ อาห ฯ เกน ตฺวํ อิมินา ลทฺธาติ ฯ มยฺหํ ปิตา อยํ มยา สทิสํ กตฺวา สิปฺปํ สิกฺขตีติ ตุสิตฺวา มมฺปิ อิมสฺส อทาสิ สาหํ ตยิ สิเนหํ กตฺวา อตฺตโน กุลทตฺติยํ สามิกํ มาราเปสินฺติ ฯ โจรเชฏฺฐโก กุลทตฺติยํ ตาเวสา สามิกํ มาราเปสิ อญฺญํ ปเนกํ ทิสฺวา มมฺปิ เอวเมว กริสฺสติ อิมํ ฉฑฺเฑตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา คจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค เอกํ กุนฺนทึ อุตฺตานตลํ ตํขณาคตํ ปูรํ ๔- ทิสฺวา ภทฺเท อิมิสฺสา นทิยา สุํสุมารา กกฺขลา กึ กโรมาติ อาห ฯ สามิ ตฺวํ อาภรณภณฺฑํ มม อุตฺตราสงฺเคน ภณฺฑิกํ กตฺวา ปรตีรํ เนตฺวา ปุน อาคนฺตฺวา มํ คเหตฺวา คจฺฉาติ ฯ โส สาธูติ สพฺพํ อาภรณภณฺฑํ อาทาย นทึ โอตริตฺวา ตรนฺโต วิย ปรตีรํ ปตฺวา ตํ ฉฑฺเฑตฺวา ปายาสิ ฯ สา ตํ ทิสฺวา สามิ กึ มํ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๐๑๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. จุลลธนุคคหชาดก”