๒. มโนชชาดก

มโนชชาตกํ

ยถา จาโป นินฺนมตีติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต วิปกฺขเสวกํ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุํ เหฏฺฐา มหิฬามุขชาตเก วิตฺถาริตเมว ฯ ตทา ปน สตฺถา น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปส วิปกฺขเสวโกเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สีโห หุตฺวา สีหิยา สทฺธึ วสนฺโต เทฺว ปุตฺตเก ลภิ ปุตฺตญฺจ ธีตรญฺจ ฯ ปุตฺตสฺส มโนโชติ นามํ อโหสิ ฯ โส วยปฺปตฺโต เอกํ สีหโปติกํ คณฺหิ ฯ อิติ เต ปญฺจ ชนา อเหสุํ ฯ มโนโช วเน มหิสาทโย วธิตฺวา มํสํ อาหริตฺวา มาตาปิตโร จ ภคินิญฺจ ปชาปติญฺจ โปเสสิ ฯ โส เอกทิวสํ โคจรภูมิยํ คิริยํ นาม สิคาลํ ปลายิตุํ อปฺปโหนฺตํ อุเรน นิปนฺนํ ทิสฺวา กึ สมฺมาติ ปุจฺฉิตฺวา อุปฏฺฐาตุกาโมมฺหิ สามีติ วุตฺเต สาธุ อุปฏฺฐหสฺสูติ ตํ คเหตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานคุหํ อาเนสิ ฯ โพธิสตฺโต ตํ ทิสฺวา ตาต มโนช สิคาลา นาม ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา อกิจฺเจ นิโยเชนฺติ มา เอตํ อตฺตโน สนฺติเก กรีติ วาเรนฺโตปิ นิวาเรตุํ นาสกฺขิ ฯ อเถกทิสํ สิคาโล อสฺสมํสํ ขาทิตุกาโม มโนชํ อาห สามิ อมฺเหหิ ฐเปตฺวา อสฺสมํสํ อญฺญํ อขาทิตปุพฺพํ นาม นตฺถิ อสฺสํ คณฺหิสฺสามาติ ฯ กหํ ปน สมฺม อสฺโสติ ฯ พาราณสิยํ นทีตีเรติ ฯ โส ตสฺส วจนํ คเหตฺวา เตน สทฺธึ อสฺสานํ นทิยํ นหานเวลายํ คนฺตฺวา เอกํ อสฺสํ คเหตฺวา ปิฏฺฐิยํ อาโรเปตฺวา สีหเวเคน อตฺตโน คุหาทฺวารเมว อาคโต ฯ อถสฺส ปิตา อสฺสมํสํ ขาทิตฺวา ตาต อสฺสา นาม ราชตฺตา ๑- ราชาโน จ อเนกมายา กุสเลหิ ธนุคฺคเหหิ วิชฺฌาเปนฺติ อสฺสมํสํ ขาทนสีหา นาม ทีฆายุกา น โหนฺติ อิโต ปฏฺฐาย มา อสฺสํ คณฺหีติ อาห ฯ โส ปิตุ วจนํ อกตฺวา คณฺหเตว ฯ สีโห อสฺสํ คณฺหาตีติ สุตฺวา ราชา อนฺโตนคเรเยว อสฺสานํ โปกฺขรณึ กาเรสิ ฯ ตโตปิ อาคนฺตฺวา คณฺหิเยว ฯ ราชา อสฺสสาลา กาเรตฺวา อนฺโตสาลายเมว ติโณทกํ ทาเปสิ ฯ สีโห ปาการมตฺถเกน คนฺตฺวา อนฺโตสาลโตปิ คณฺหิเยว ฯ ราชา เอกํ อกฺขณเวธึ ธนุคฺคหํ ปกฺโกสาเปตฺวา สกฺขิสฺสสิ ตาต สีหํ วิชฺฌิตุนฺติ อาห ฯ โส สกฺขิสฺสามีติ ปาการํ นิสฺสาย สีหสฺสาคมนมคฺเค อฏฺฏกํ กาเรตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ สีโห อาคนฺตฺวา พหิสุสาเน สิคาลํ ฐเปตฺวา

อสฺสคฺคหณตฺถาย นครํ ปกฺขนฺทิ ฯ ธนุคฺคโหปิ อาคมนกาเล อติติขิณเวโคติ สีหํ อวิชฺฌิตฺวา อสฺสํ คเหตฺวา คมนกาเล ครุภารตาย โอลีนเวคํ สีหํ ติขิเณน นาราเวน ปจฺฉาภาเค วิชฺฌิ ฯ นาราโว ปุรตฺถิมภาเคน นิกฺขมิตฺวา อากาเส ปกฺขนฺทิ ฯ สีโห วิทฺโธมฺหีติ วิรวิ ฯ ธนุคฺคโห นํ วิชฺฌิตฺวา อสนึ วิย ชิยํ โปเถสิ ฯ สีหสฺส จ ชิยาย จ สิคาโล สทฺทํ สุตฺวา สหาโย เม ธนุคฺคเหน วิชฺฌิตฺวา มาริโต ภวิสฺสติ มตเกหิ สทฺธึ วิสฺสาโส นาม นตฺถิ อิทานิ มม ปกติยา วสนฏฺฐานเมว คมิสฺสามีติ อตฺตนาว สทฺธึ สลฺลปนฺโต เทฺว คาถา อภาสิ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๒๔๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. มโนชชาดก”