อตีเต คนฺธารรฏฺเฐ โพธิสตฺโต คนฺธารรญฺโญ ปุตฺโต หุตฺวา ปิตุ อจฺจเยน รชฺเช ปติฏฺฐาย ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสิ ฯ มชฺฌิมเทเสปิ วิเทหรฏฺเฐ วิเทโห นาม ราชา รชฺชํ กาเรสิ ฯ เตปิ เทฺว ราชาโน อทิฏฺฐสหายา หุตฺวา อญฺญมญฺญํ ถิรวิสฺสาสา อเหสุํ ฯ ตทา มนุสฺสา ทีฆายุกา โหนฺติ ตึสวสฺสสหสฺสานิ ชีวนฺติ ฯ อเถกทา คนฺธารราชา ปุณฺณมุโปสถทิวเส สมาทินฺนสีโล หุตฺวา มหาตเล ปญฺญตฺตปวรปลฺลงฺกมชฺฌคโต วิวเฏน สีหปญฺชเรน ปาจีนโลกธาตุํ โอโลเกนฺโต อมจฺจานํ ธมฺมตฺถยุตฺตกถํ กเถนฺโต นิสีทิ ฯ ตสฺมึ ขเณ คคนตเล อภิลงฺฆนฺตมิว ปริปุณฺณจนฺทมณฺฑลํ ราหุ อวตฺถริ ฯ จนฺทปฺปภา อนฺตรธายิ ฯ อมจฺจา จนฺทาโลกํ อปสฺสนฺตา จนฺทสฺส ราหุนา คหิตภาวํ รญฺโญ อาโรเจสุํ ฯ ราชา จนฺทํ โอโลเกตฺวา อยํ จนฺโท อาคนฺตุกอุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺโฐ นิปฺปโภ ชาโต มยฺหํเปส ราชปริวาโร อุปกฺกิเลโสว น โข ปน เม ตํ ปฏิรูปํ ยฺวาหํ ราหุนา คหิตจนฺโท วิย นิปฺปโภ ภเวยฺยํ วิสุทฺเธ คคนตเล วิจรนฺตํ จนฺทมณฺฑลมิว รชฺชํ ปหาย ปพฺพชิสฺสามิ กึ เม ปเรน โอวทิเตน กุเล จ คเณ จ อลคฺโค หุตฺวา อตฺตานเมว โอวทนฺโต วิจริสฺสามิ อิทํ เม ปฏิรูปนฺติ จินฺเตตฺวา ยํ อิจฺฉถ ตํ ราชานํ กโรถาติ รชฺชํ อมจฺจานํ นิยฺยาเทสิ ฯ ตสฺมึ คนฺธารรฏฺเฐ ราชา รชฺชํ ฉฑฺเฑตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา ฌานาภิญฺญา นิพฺพตฺเตตฺวา ฌานรติสมปฺปิโต หิมวนฺตปฺปเทเส วาสํ กปฺเปสิ ฯ วิเทหราชาปิ สุขํ เม สหายสฺส รญฺโญติ วาณิเช ปุจฺฉิตฺวา ตสฺส ปพฺพชิตภาวํ สุตฺวา มม สหาเย ปพฺพชิเต อหํ รชฺเชน กึ กริสฺสามีติ สตฺตโยชนิเก มิถิลนคเร รชฺชํ ติโยชนสติเก วิเทหรฏฺเฐ โสฬสสุ คาม- สหสฺเสสุ ปูริตปูริตานิ โกฏฺฐาคารานิ โสฬสสหสฺสา นาฏกิตฺถิโย ฉฑฺเฑตฺวา ปุตฺตธีตโร อมนสิกริตฺวา หิมวนฺตปฺปเทสํ ปวิสิตฺวา ปพฺพชิตฺวา ปวตฺตผลโภชโน หุตฺวา สมคฺควาสํ วสนฺโต วิจริ ฯ เต อุโภปิ สมวตฺตาจารํ จรนฺตา อปรภาเค สมาคจฺฉึสุ น ปน อญฺญมญฺญํ สญฺชานึสุ สมฺโมทมานา เอกโตว สมวตฺตาจารํ จรึสุ ฯ ตทา วิเทหตาปโส คนฺธารตาปสสฺส อุปฏฺฐานํ กโรติ ฯ เตสํ เอกสฺมึ ปุณฺณมีทิวเส อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิตฺวา ธมฺม- ยุตฺตกถํ กเถนฺตานํ คคนตเล วิโรจมานํ จนฺทมณฺฑลํ ราหุ อวตฺถริ ฯ วิเทหตาปโส กินฺนุ โข จนฺทสฺส ปภา นฏฺฐาติ โอโลเกตฺวา ราหุนา คหิตํ จนฺทํ ทิสฺวา โก นุ โข เอส อาจริย จนฺทํ อวตฺถริตฺวา นิปฺปภมกาสีติ ปุจฺฉิ ฯ อนฺเตวาสิก อยํ ราหุ นาม จนฺทสฺเสโก อุปกฺกิเลโส วิโรจิตุํ น เทติ อหํปิ ราหุคฺคหิตํ จนฺทมณฺฑลํ ทิสฺวา อิทํ ปริสุทฺธํ จนฺทมณฺฑลํ อาคนฺตุกุปกฺกิเลเสน นิปฺปภํ ชาตํ มยฺหํปิ อิทํ รชฺชํ อุปกฺกิเลโส ยาว มํ จนฺทมณฺฑลํ ราหุ วิย นิปฺปภํ น กโรติ ตาว ปพฺพชิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา ตเทว ราหุคฺคหิตํ จนฺทมณฺฑลํ อารมฺมณํ กตฺวา มหารชฺชํ ฉฑฺเฑตฺวา ปพฺพชิโตติ ฯ อาจริย ตฺวํ คนฺธารราชาติ ฯ อาม อหนฺติ ฯ อาจริย อหํปิ วิเทหรฏฺเฐ มิถิลนคเร วิเทหราชา นาม นนุ มยํ อญฺญมญฺญํ อทิฏฺฐสหายกาติ ฯ กึ ปน เต อารมฺมณํ อโหสีติ ฯ อหํ ตุมฺเห ปพฺพชิตาติ สุตฺวา อทฺธา ปพฺพชฺชาย มหนฺตํ คุณํ อทฺทสาติ ตุมฺเหเยว อารมฺมณํ กตฺวา รชฺชํ ปหาย ปพฺพชิโตติ ฯ เต ตโต ปฏฺฐาย อติวิย สมคฺคา สมฺโมทมานา ปวตฺตผลโภชนา หุตฺวา วิจรึสุ ฯ ตตฺถ ทีฆรตฺตํ วสิตฺวา จ ปน โลณมฺพิลเสวนตฺถาย หิมวนฺตโต โอตริตฺวา เอกํ ปจฺจนฺตคามํ ปาปุณึสุ ฯ มนุสฺสา เตสํ อิริยาปเถ ปสีทิตฺวา ภิกฺขํ ทตฺวา ปฏิญฺญํ คเหตฺวา อรญฺเญ รตฺติฏฺฐานาทีนิ มาเปตฺวา วสาเปสุํ อนฺตรามคฺเคปิ เนสํ ภตฺตกิจฺจกรณตฺถาย อุทกผาสุกฏฺฐาเน ปณฺณสาลํ กาเรสุํ ฯ เต ปจฺจนฺตคาเม ภิกฺขํ จริตฺวา ตาย ปณฺณสาลาย นิสีทิตฺวา ปริภุญฺชิตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานํ คจฺฉนฺติ ฯ เตปิ เตสํ มนุสฺสา อาหารํ ททมานา เอกทา โลณํ ปตฺเต ปกฺขิปิตฺวา เทนฺติ เอกทา ปณฺณปุเฏ พนฺธิตฺวา เทนฺติ เอกทา อโลณกาหารเมว เทนฺติ ฯ เต เตสํปิ เอกทิวสํ ปณฺณปุเฏ พหุตรํ โลณํ อทํสุ ฯ วิเทหตาปโส โลณํ อาทาย คนฺตฺวา โพธิสตฺตสฺส ภตฺตกิจฺจกาเล ปโหนกํ ทตฺวา อตฺตโนปิ ปมาณยุตฺตํ คเหตฺวา อติเรกํ ปณฺณปุเฏ พนฺธิตฺวา อโลณทิวเส ภวิสฺสตีติ ติณวฏฺฏิกอนฺตเร ฐเปสิ ฯ อเถกทิวสํ อโลณเก อาหาเร ลทฺเธ เวเทโห คนฺธารสฺส ภิกฺขาภาชนํ ทตฺวา ติณวฏฺฏิกอนฺตรโต โลณํ อาหริตฺวา อาจริย โลณํ คณฺหถาติ อาห ฯ อชฺช มนุสฺเสหิ โลณํ น ทินฺนํ ตฺวํ กุโต ลภีติ ฯ อาจริย ปุริมทิวสํ มนุสฺสา พหุํ โลณมทํสุ อถาหํ อโลณกทิวเส ภวิสฺสตีติ อติเรกํ โลณํ ฐเปสินฺติ ฯ อถ นํ โพธิสตฺโต โมฆปุริส ติโยชนสติกํ วิเทหรฏฺฐํ ปหาย ปพฺพชิตฺวา อกิญฺจนภาวํ ปตฺวา อิทานิ โลณสกฺขราย ตณฺหํ ชเนสีติ ตชฺชิตฺวา โอวทนฺโต ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๓๓๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. คันธารชาดก”