สพฺเพสํ สุขเมตพฺพํ ขตฺติเยน ปชานตาติ ฯ

ตตฺถ เตสนฺติ เตสํ อสีติสหสฺสานํ วานรานํ ฯ ภีตานนฺเตติ ตว วิชฺฌนตฺถาย อาณาเปตฺวา ฐิตสฺส ภีตานํ ฯ อรินฺทมาติ ราชานํ อาลปติ ฯ ราชา หิ โจราทีนํ อรีนํ ทมนโต อรินฺทโมติ วุจฺจติ ฯ วิสฺสฏฺฐธนุโน สตนฺติ อาโรปิตธนุสตปฺปมาณํ ฐานํ อตฺตานํ อากาเส อุลฺลงฺฆยิตฺวา วิสฺสชฺเชตฺวา ฯ ตโตติ อิมมฺหา รุกฺขา ลงฺฆยิตฺวา คตฏฺฐานโต ฯ อปรปาเทสูติ ปจฺฉาปาเทสุ ฯ อิทํ กฏิภาคํ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ โพธิสตฺโต หิ กฏิภาเคน ตํ ลตาคุลํ ทฬฺหํ พนฺธิตฺวา ปจฺฉิมปาเทหิ ภูมึ อกฺกมิตฺวา วาตเวเคน อากาสํ ปกฺขนฺทิ ฯ นุณฺโณ รุกฺขมุปาคมินฺติ วาตจฺฉินฺนํ อพฺภมิว อตฺตโน เวคชนิเตน วาเตน นุณฺโณ ฯ ยถา วาตจฺฉินฺนพฺภวาเตน เอวํ อตฺตโน เวเคน นุณฺโณ หุตฺวา อิมํ อมฺพรุกฺขํ อุปาคมึ ฯ อปฺปภวนฺติ โส อหํ ตตฺถ อากาสปฺปเทเส รุกฺขํ ปาปุณิตุํ อปฺปโหนฺโต ตสฺส สาขํ หตฺเถหิ อคฺคเหสินฺติ อตฺโถ ฯ วีณายตนฺติ รุกฺขสาขาย จ เวตฺตลตาย จ วีณาย ภมรตนฺติ วิย วิคตํ อากฑฺฒิตสรีรํ ฯ สมนุกฺกมนฺตาติ มยา อนุญฺญาตา มํ วนฺทิตฺวา ขมาเปตฺวา ปาเทหิ สมนุกฺกมนฺตา นิรนฺตรเมว อกฺกมนฺตา โสตฺถึ คตา ฯ ตํ มํ น ตปฺปตี พนฺโธติ ตํ มํ นาปิ โส วลฺลิยา พนฺโธ ตปฺปติ นาปิ อิทานิ มรณํ ตปฺเปสฺสติ ฯ กึการณา สุขมาหริตํ เตสนฺติ ยสฺมา เยสํ อหํ รชฺชมการยึ เตสํ มยา สุขมาหริตํ เอเต หิ มหาราช อยํ โน อุปฺปนฺนํปิ ทุกฺขํ หริตฺวา สุขํ อาหริสฺสตีติ มํ ราชานํ อกํสุ อหํปิ ตุมฺหากํ อุปฺปนฺนํ ทุกฺขํ หริสฺสามิจฺเจว เอเตสํ ราชา ชาโต ตํ อชฺช มยา เอเตสํ มรณทุกฺขํ หริตฺวา ชีวิตสุขํ อาหฏํ เตน มํ นาปิ พนฺโธ ตปฺปติ น มรณวโธ ตปฺเปสฺสติ ฯ เอสว เต อุปมาติ เอสา เต มหาราช มยา กตกิริยาย อุปมา ฯ ตํ สุณาหีติ ตสฺมา อิมาย อุปมาย สํสนฺเทตฺวา อตฺตโน ทิยฺยมานํ โอวาทํ สุณาหิ ฯ รญฺญา รฏฺฐสฺสาติ มหาราช รญฺญา นาม อุจฺฉุยนฺเต อุจฺฉุํ วิย รฏฺฐํ อปีเฬตฺวาว จตุพฺพิธํ อคติคมนํ ปหาย จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ สงฺคณฺหนฺเตน ทสสุ ราชธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย มยา วิย อตฺตโน ชีวิตํ ปริจฺจชิตฺวา กินฺเต เม รฏฺฐวาสิโน วิคตภยา คิมฺหกาเล วิวฏทฺวารา ญาตีหิ จ ปริจาริเกหิ จ ปริวาริตา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา สีเตน วาเตน วิชียมานา ยถารุจึ อตฺตโน สนฺตกํ ปริภุญฺชนฺตา กายิกเจตสิกสุขสมงฺคิโน ภเวยฺยุนฺติ สกลรฏฺฐสฺส จ รถสกฏาทิยุตฺตวาหนสฺส โยคฺคสฺส จ ปตฺติกสงฺขาตสฺส พลสฺส จ นิคมชานปทสงฺขาตสฺส นิคมสฺส จ สพฺเพสํ สุขเมว เอสิตพฺพํ คเวสิตพฺพนฺติ อตฺโถ ฯ ขตฺติเยน ปชานตาติ เขตฺตานํ อธิปติภาเวน ขตฺติโยติ ลทฺธนาเมน ปน เอเตน อวเสสสตฺเต อติกฺกมฺม ปชานตา ญาณสมฺปนฺเนน ภวิตพฺพนฺติ ฯ