กุมฺภการชาตกํ

อมฺพาหมทฺทํ วนมนฺตรสฺมินฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต กิเลสนิคฺคหํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุํ ปญฺญาสชาตเก อาวีภวิสฺสติ ฯ

ตทา ปน สาวตฺถิยํ ปญฺจสตา สหายกา ปพฺพชิตฺวา อนฺโตโกฏิ- สณฺฐาเร วสมานา อฑฺฒรตฺติสมเย กามวิตกฺกํ วิตกฺกยึสุ ฯ สตฺถา อตฺตโน สาวเก รตฺติยา ตโย วาเร ทิวสสฺส ตโย วาเรติ รตฺตินฺทิวํ ฉ วาเร โอโลเกนฺโต กิกี อณฺฑํ วิย จามรี พาลธึ วิย มาตา ปิยปุตฺตกํ วิย เอกจกฺขุโก ปุริโส จกฺขุํ วิย รกฺขติ ตสฺมา ตสฺมึ ขเณ อุปฺปนฺนกิเลสํ นิคฺคณฺหิ ฯ โส ตํ ทิวสํ อฑฺฒรตฺติสมเย เชตวนํ ปริคฺคณฺหนฺโต เตสํ ภิกฺขูนํ วิตกฺกสมุทาจารํ ญตฺวา อิเมสํ ภิกฺขูนํ อพฺภนฺตเร อยํ กิเลโส วฑฺฒนฺโต อรหตฺตสฺส เหตุํ ภินฺทิสฺสติ อิทาเนว เตสํ กิเลสํ นิคฺคณฺหิตฺวา อรหตฺตํ ทสฺสามีติ คนฺธกุฏิโต นิกฺขมิตฺวา อานนฺทตฺเถรํ ปกฺโกสาเปตฺวา อานนฺท อนฺโตโกฏิสณฺฐาเร วสนกภิกฺขู สพฺเพ สนฺนิปาเตหีติ สนฺนิปาเตตฺวา ปญฺญตฺตปวรพุทฺธาสเน นิสีทิตฺวา น ภิกฺขเว อนฺโตปวตฺตกิเลสานํ วเส ปวตฺติตุํ วฏฺฏติ กิเลโส หิ วฑฺฒมาโน ปจฺจามิตฺโต วิย มหาวินาสํ ปาเปติ ภิกฺขุนา นาม อปฺปมตฺตกํปิ กิเลสํ นิคฺคณฺหิตุํ วฏฺฏติ โปราณกปณฺฑิตา อปฺปมตฺตกํ อารมฺมณํ ทิสฺวา อพฺภนฺตเร ปวตฺตกิเลสํ นิคฺคณฺหิตฺวา ปจฺเจกโพธิญาณํ นิพฺพตฺเตสุนฺติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต พาราณสีนครสฺส ทฺวารคาเม กุมฺภการกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต กุฏุมฺพํ สณฺฐเปตฺวา เอกํ ปุตฺตญฺจ ธีตรญฺจ ลภิตฺวา กุมฺภการกมฺมํ นิสฺสาย ปุตฺตทารํ โปเสสิ ฯ ตทา กลิงฺครฏฺเฐ ทนฺตปุรนคเร กรกณฺโฑ นาม ราชา มหนฺเตน ปริวาเรน อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต อุยฺยานทฺวาเร ผลภารภริตํ มธุรผลํ อมฺพรุกฺขํ ทิสฺวา หตฺถิกฺขนฺธ- วรคโตเยว หตฺถํ ปสาเรตฺวา เอกํ อมฺพปิณฺฑํ คเหตฺวา อุยฺยานํ ปวิสิตฺวา มงฺคลสิลายํ นิสินฺโน ทาตพฺพยุตฺตกานํ ทตฺวา อมฺพํ ปริภุญฺชิ ฯ รญฺญา คหิตกาลโต ปฏฺฐาย เสเสหิ นาม คเหตพฺพเมวาติ อมจฺจาปิ พฺราหฺมณคหปติกาทโยปิ อมฺพานิ ปาเตตฺวา ขาทึสุ ฯ ปจฺฉา ปจฺฉา อาคตา รุกฺขํ อารุยฺห มุคฺคเรหิ โปเถตฺวา โอภคฺค- วิภคฺคสาขํ กตฺวา อามกผลํปิ อเสเสตฺวา ขาทึสุ ฯ ราชาปิ ทิวสํ อุยฺยาเน กีฬิตฺวา สายณฺหสมเย อลงฺกตหตฺถิกฺขนฺเธ นิสีทิตฺวา คจฺฉนฺโต ตํ รุกฺขํ ทิสฺวา หตฺถิกฺขนฺธโต โอตริตฺวา รุกฺขมูลํ คนฺตฺวา รุกฺขํ โอโลเกนฺโต อยํ ปาโตว ปสฺสนฺตานํ อติตฺติกโร ผลภารภริโต โสภมาโน อฏฺฐาสิ อิทานิ คหิตผโล โอภคฺควิภคฺโค อโสภมาโน ฐิโตติ จินฺเตตฺวา ปุน อญฺญตรํ โอโลเกนฺโต อปรํ นิปฺผลํ อมฺพรุกฺขํ ทิสฺวา เอส รุกฺโข อตฺตโน นิปฺผลภาเวน มุณฺฑมณิปพฺพโต วิย โสภมาโน ฐิโต อยํ ปน ผลิตภาเวน อิมํ พฺยสนํ ปตฺโต อิทํ อคารมชฺฌํปิ ผลิตรุกฺขสทิสํ ปพฺพชฺชา นิปฺผลรุกฺขสทิสา สธนสฺเสว ภยํ อตฺถิ นิทฺธนสฺส ภยํ นตฺถิ มยาปิ นิปฺผลรุกฺเขน วิย ภวิตพฺพนฺติ ผลรุกฺขํ อารมฺมณํ กตฺวา รุกฺขมูเล ฐิตโกว ตีณิ ลกฺขณานิ สลฺลกฺเขตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺฒิตฺวา ปจฺเจกโพธิญาณํ นิพฺพตฺเตตฺวา วิทฺธํสิตา ทานิ เม มาตุกุจฺฉิกุฏิกา วิจฺฉินฺนา ตีสุ ภเวสุ ปฏิสนฺธิ โสธิตา สํสารอุกฺการภูมิ โสสิโต มยา อสฺสุสมุทฺโท ภินฺโน อฏฺฐิปากาโร นตฺถิ เม ปุน ปฏิสนฺธีติ อาวชฺเชนฺโต สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิโตว อฏฺฐาสิ ฯ อถ นํ อมจฺจา อาหํสุ อติพหุ ฐิตตฺถ มหาราชาติ ฯ น มยํ ราชาโน ปจฺเจกพุทฺธา นาม มยนฺติ ฯ ปจฺเจกพุทฺธา นาม ตุมฺหาทิสา น โหนฺติ เทวาติ ฯ อถ กีทิสา โหนฺตีติ ฯ โอโรปิตเกสมสฺสู กาสาววตฺถปฏิจฺฉนฺนา กุเล วา คเณ วา อลคฺคา วาตจฺฉินฺนวลาหกา ราหุมุขมุตฺต- จนฺทมณฺฑลปฏิภาคา หิมวนฺเต นนฺทมูลกปพฺภาเร วสนฺติ เอวรูปา ปจฺเจกพุทฺธาติ ฯ ตสฺมึ ขเณ ราชา หตฺถํ อุกฺขิปิตฺวา สีสํ ปรามสิ ฯ ตาวเทว คิหิลิงฺคํ อนฺตรธายิ สมณลิงฺคํ ปาตุรโหสิ ฯ