๖. สุสีมชาดก

สุสีมชาตกํ

กาฬานิ เกสานิ ปุเร อเหสุนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต มหาภินิกฺขมนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตสฺมึ สมเย ภิกฺขู ธมฺมสภายํ นิสีทิตฺวา ทสพลสฺส เนกฺขมฺมํ วณฺณยึสุ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต อนจฺฉริยํ ภิกฺขเว มยา อิทานิ อเนกานิ กปฺปโกฏิสตสหสฺสานิ ปูริตปารมินา มหาภิเนกฺขมฺมาภินิกฺขมนํ ปุพฺเพปาหํ ติโยชนสติเก กาสิกรฏฺเฐ รชฺชํ ฉฑฺเฑตฺวา เนกฺขมฺมํ นิกฺขมนฺโตเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตสฺส ปุโรหิตสฺส อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ นิพฺพตฺติ ฯ ตสฺส ชาตทิวเสเยว พาราณสีรญฺโญปิ ปุตฺโต วิชายิ ฯ เตสํ นามคฺคหณทิวเส มหาสตฺตสฺส สุสีมกุมาโรติสฺส นามํ กรึสุ ราชปุตฺตสฺส พฺรหฺมทตฺต- กุมาโรติ ฯ พาราณสีราชา ปุตฺเตน เม สทฺธึ เอกทิวเส ชาโตติ โพธิสตฺตํ อาณาเปตฺวา ธาติโย ทตฺวา เตน สทฺธึ วฑฺเฒสิ ฯ เต อุโภปิ วยปฺปตฺตา อภิรูปา เทวกุมารวณฺณิโน หุตฺวา ตกฺกสิลายํ สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคณฺหิตฺวา ปจฺจาคมึสุ ฯ ราชปุตฺโต อุปราชา หุตฺวา โพธิสตฺเตน สทฺธึ เอกโตว ขาทนฺโต ปิวนฺโต นิสีทนฺโต สยนฺโต ปิตุ อจฺจเยน รชฺชํ ปตฺวา มหาสตฺตสฺส มหนฺตํ ยสํ ทตฺวา ปุโรหิตฏฺฐาเน นํ ฐเปตฺวา เอกทิวสํ นครํ สชฺชาเปตฺวา สกฺโก เทวราชา วิย อลงฺกโต อลงฺกตเอราวณปฏิภาคสฺส มตฺตวร- วารณสฺส ขนฺเธ นิสีทิตฺวา มหาสตฺตํ ปจฺฉาสเน หตฺถิปิฏฺเฐ นิสีทาเปตฺวา นครํ ปทกฺขิณํ อกาสิ ฯ มาตาปิสฺส ปุตฺตํ โอโลเกสฺสามีติ สีหปญฺชเร ฐตฺวา ตสฺส นครํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อาคจฺฉนฺตสฺส ปจฺฉโต นิสินฺนํ ปุโรหิตํ ทิสฺวา ปฏิพทฺธจิตฺตา หุตฺวา สยนคพฺภํ ปวิสิตฺวา อิมํ อลภนฺตี เอตฺเถว มริสฺสามีติ อาหารํ ปจฺฉินฺทิตฺวา นิปชฺชิ ฯ ราชา มาตรํ อปสฺสนฺโต กุหึ เม มาตาติ ปุจฺฉิตฺวา คิลานาติ สุตฺวา ตสฺสา สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา กินฺเต อมฺม อผาสุกนฺติ ปุจฺฉิ ฯ สา ตสฺส ลชฺชาย น กเถสิ ฯ โส คนฺตฺวา ราชปลฺลงฺเก นิสีทิตฺวา อตฺตโน อคฺคมเหสึ ปกฺโกสาเปตฺวา คจฺฉ อมฺมาย อผาสุกํ ชานาหีติ เปเสสิ ฯ สา คนฺตฺวา ปิฏฺฐึ ปริมชฺชนฺตี ปุจฺฉิ ฯ อิตฺถิโย นาม อิตฺถีนํ รหสฺสํ น นิคูหนฺติ ฯ สา ตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ อิตราปิ ตํ สุตฺวา คนฺตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ราชา โหตุ คจฺฉ นํ สมสฺสาเสหีติ ปุโรหิตํ ราชานํ กตฺวา ตสฺส นํ อคฺคมเหสึ กริสฺสามีติ ฯ สา คนฺตฺวา ตํ สมสฺสาเสสิ ฯ ราชาปิ ปุโรหิตํ ปกฺโกสาเปตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา สมฺม มาตุยา ชีวิตํ เทหิ ตฺวํ ราชา โหหิ สา อคฺคมเหสี อหํ อุปราชาติ ฯ โส น สกฺกา เอวํ กาตุนฺติ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปุนปฺปุนํ ยาจิยมาโน สมฺปฏิจฺฉิ ฯ ราชา ปุโรหิตํ ราชานํ มาตรํ อคฺคมเหสึ กาเรตฺวา สยํ อุปราชา อโหสิ ฯ เตสํ สมคฺคสํวาสํ วสนฺตานํ อปรภาเค โพธิสตฺโต อคารมชฺเฌ อุกฺกณฺฐิโต กาเม ปหาย ปพฺพชฺชาย นินฺนจิตฺโต กิเลสรตึ อนาลยนฺโต เอกโกว ติฏฺฐติ เอกโกว นิสีทติ เอกโกว สยติ พนฺธนาคาเร พนฺโธ วิย ปญฺชเร ปกฺขิตกุกฺกุโฏ วิย จ อโหสิ ฯ อถสฺส อคฺคมเหสี อยํ ราชา มยา สทฺธึ นาภิรมติ เอกโกว ติฏฺฐติ นิสีทติ เสยฺยํ กปฺเปติ อยํ โข ปน ทหโร ตรุโณ อหํ มหลฺลิกา สีเส เม ปลิตานิ ปญฺญายนฺติ ยนฺนูนาหํ สีเส เต เทว ปลิตานิ ปญฺญายนฺตีติ มุสาวาทํ กตฺวา เอเตนุปาเยน ราชานํ ปฏิญฺญาเปตฺวา มยา สทฺธึ อภิรมาเปยฺยนฺติ จินฺเตตฺวา เอกทิวสํ รญฺโญ สีเส โอกฺกา วิจินนฺตี วิย หุตฺวา เทว มหลฺลโกสิ ชาโต สีเส เต เอกํ ปลิตํ ปญฺญายตีติ อาห ฯ เตนหิ ภทฺเท เอตํ ปลิตํ ลุญฺจิตฺวา มยฺหํ หตฺเถ ฐเปหีติ ฯ สา ตสฺส สีสโต เอกํ เกสํ ลุญฺจิตฺวา ตํ ฉฑฺเฑตฺวา อตฺตโน สีเส ปลิตํ คเหตฺวา อิทนฺเต เทว ปลิตนฺติ ตสฺส หตฺเถ ฐเปสิ ฯ โพธิสตฺตสฺส ตํ ทิสฺวาว ภีตตสิตสฺส กาญฺจนปฏฺฏสทิสา นลาฏา เสทา มุญฺจึสุ ฯ โส อตฺตานํ โอวทนฺโต สุสีม ตฺวํ ทหโร หุตฺวา มหลฺลโก ชาโต เอตฺตกํ กาลํ คูถกลเล นิมุคฺคคามสูกโร วิย กามกลเล นิมฺมุชฺชิตฺวา ตํ กลลํ ชหิตุํ น สกฺโกสิ นนุ กาเม ปหาย หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา ปพฺพชิตฺวา พฺรหฺมจริยวาสสฺส เต กาโลติ จินฺเตตฺวา ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๓๘๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. สุสีมชาดก”