สตฺถา อิมํ ธมฺมกถํ กเถตฺวา เอวํ คหปติ ปุพฺเพ ตกฺกคาหิโน มหาวินาสํ ปตฺตา อปณฺณกคาหิโน ปน อมนุสฺสานํ หตฺถโต มุจฺจิตฺวา โสตฺถินา อิจฺฉิติจฺฉิตฏฺฐานํ คนฺตฺวา ปุนปิ สกฏฺฐานเมว ปจฺจาคมึสูติ เทฺวปิ วตฺถูนิ ฆเฏนฺโต อิมิสฺสา อปณฺณกธมฺมเทสนาย อภิสมฺพุทฺโธ หุตฺวา อิมํ คาถมาห

อปณฺณกฏฺฐานเมเก ทุติยํ อาหุ ตกฺกิกา

เอตทญฺญาย เมธาวี ตํ คณฺเห ยทปณฺณกนฺติ ฯ

ตตฺถ อปณฺณกนฺติ เอกํสิกํ อวิรุทฺธํ นิยฺยานิกํ ฯ ฐานนฺติ การณํ ฯ การณสฺมึ หิ ยสฺมา ตทายตฺตวุตฺติตาย ผลํ ติฏฺฐติ นาม ตสฺมา ตํ ฐานนฺติ วุจฺจติ ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโตติ อาทีสุ จสฺส ปโยโค เวทิตพฺโพ ฯ อิติ อปณฺณกฏฺฐานนฺติ ปททฺวเยนาปิ ยํ เอกนฺตหิตสุขาวหํ ตํ ปณฺฑิเตหิ ปฏิปนฺนํ เอกํสิกการณํ โสภณการณํ อปณฺณกนฺนาม อวิรุทฺธการณํ นิยฺยานิกการณํ อิทนฺติ ทีเปติ ฯ อยเมตฺถ สงฺเขโป ฯ ปเภทโต ปน ตีณิ สรณคมนานิ ปญฺจ สีลานิ อฏฺฐ สีลานิ ทส สีลานิ ปาฏิโมกฺขสํวโร อินฺทฺริยสํวโร อาชีวปาริสุทฺธิสีลสํวโร ปจฺจยปฏิเสวนํ สพฺพํปิ จตุปาริสุทฺธิสีลํ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา โภชเนสุ มตฺตญฺญุตา ชาคริยานุโยโค ฌานํ วิปสฺสนา อภิญฺญา สมาปตฺติ อริยมคฺโค อริยผลํ สพฺพมฺเปตํ อปณฺณกฏฺฐานํ อปณฺณกปฏิปทา นิยฺยานิกปฏิปทาติ อตฺโถ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒๔๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อปัณณกชาดก”