อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต อญฺญตรสฺส กุลสฺส กุลปุตฺโต ปิตริ กาลกเต มาตุเทวตา หุตฺวา วุตฺตนิยาเมเนว มาตรํ ปฏิชคฺคีติ สพฺพํ เหฏฺฐา กถิตนิยาเมเนว วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ อหํ เอวรูปาย กาฬกณฺณิยา สทฺธึ วสิตุํ น สกฺโกมิ เอตํ วา ฆเร วสาเปหิ มํ วาติ วุตฺเต ปน ตสฺสา กถํ คเหตฺวา มาตุเยว เม โทโสติ มาตรํ อาห อมฺม ตฺวํ นิจฺจํ อิมสฺมึ ฆเร กลหํ กโรสิ อิโต นิกฺขมิตฺวา อญฺญสฺมึ ยถารุจิเต ฐาเน วสาหีติ ฯ สา สาธูติ โรทมานา นิกฺขมิตฺวา เอกํ มิตฺตกุลํ นิสฺสาย ภตึ กตฺวา ทุกฺเขน ชีวิตํ กปฺเปสิ ฯ สสฺสุยา ฆเร กลหํ กตฺวา นิกฺขนฺตกาเล สุณิสาย คพฺโภ ปติฏฺฐหิ ฯ สา ตาย กาฬกณฺณิยา เคเห วสมานาย คพฺภมฺปิ น ลภึ อิทานิ เม ลทฺโธติ ปติโน จ ปฏิวิสฺสกานญฺจ กเถนฺตี วิจรติ ฯ อปรภาเค ปุตฺตํ วิชายิตฺวา ปิยสามิกํ อาห ตว มาตริ เคเห วสมานาย ปุตฺตํ น ลภึ อิทานิ เม ลทฺโธ อิมินา การเณน ตสฺสา กาฬกณฺณิภาวํ ชานาหีติ ฯ อิตรา กิร มม นิกฺกฑฺฒิตกาเล ปุตฺตํ ลภีติ สุตฺวา จินฺเตสิ อทฺธา อิมสฺมึ โลเก ธมฺโม มโตว ภวิสฺสติ สเจ หิ ธมฺโม มโต น ภเวยฺย มาตรํ โปเฐตฺวา นิกฺกฑฺฒนฺตา ปุตฺตํ น ลเภยฺยุํ สุขํ น ชีเวยฺยุํ ธมฺมสฺส มตกภตฺตํ ทสฺสามีติ ฯ สา เอกทิวสํ ติลปิฏฺฐญฺจ ตณฺฑุลญฺจ ปจนถาลิกญฺจ ทพฺพิญฺจ อาทาย อามกสุสานํ คนฺตฺวา ตีหิ มนุสฺสสีเสหิ อุทฺธนํ กตฺวา อคฺคึ ชาเลตฺวา อุทกํ โอรุยฺห สีสํ นหาตฺวา มุขํ วิกฺขาเลตฺวา อุทฺธนฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา เกเส โมเจตฺวา ตณฺฑุเล โธวิตุํ อารภิ ฯ ตทา โพธิสตฺโต สกฺโก เทวราชา อโหสิ ฯ โพธิสตฺตา จ นาม อปฺปมตฺตา โหนฺติ ฯ โส ตสฺมึ ขเณ โลกํ โอโลเกนฺโต ตํ ทุกฺขปฺปตฺตํ ธมฺโม มโตติ สญฺญาย ธมฺมสฺส มตภตฺตํ ทาตุกามํ ทิสฺวา อชฺช มยฺหํ พลํ เทสิสฺสามีติ พฺราหฺมณเวเสน มหามคฺคํ ปฏิปนฺโน วิย หุตฺวา ตํ ทิสฺวา มคฺคา โอกฺกมฺม ตสฺสา สนฺติเก ฐตฺวา อมฺม สุสาเน อาหารํ ปจฺจนฺตา นาม นตฺถิ ตฺวํ อิมินา อิธ ปกฺเกน ติโลทเกน กึ กริสฺสสีติ กถํ สมุฏฺฐเปนฺโต ปฐมํ คาถมาห

โอทาตวตฺถา สุจิ อลฺลเกสา

กจฺจานิ กึ กุมฺภิมธิสฺสยิตฺวา

ปิฏฺฐา ติลา โธวสิ ตณฺฑุลานี

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๔๔๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กัจจานิชาดก”