อกิลาสุ วินฺเท หทยสฺส สนฺตินฺติ ฯ

ตตฺถ อกิลาสุโนติ นิกฺโกสชฺชา อารทฺธวิริยา ฯ วณฺณุปเถติ วณฺณํ วุจฺจติ พาลุกา พาลุกมคฺเคติ อตฺโถ ฯ ขณนฺตาติ ภูมึ ขณมานา ฯ อุทงฺคเณติ เอตฺถ อุทาติ นิปาโต องฺคเณติ อตฺโถ ฯ มนุสฺสานํ สญฺจรณฏฺฐาเน อนาวเฏ ภูมิภาเคติ อตฺโถ ฯ ตตฺถาติ ตสฺมึ วณฺณปเถ ฯ ปปํ อวินฺทุนฺติ อุทกํ ลภึสุ ฯ อุทกญฺหิ ปิวนภาเวน ปปาติ วุจฺจติ ปวิฏฺฐํ วา อาปํ ปปํ มโหทกนฺติ อตฺโถ ฯ เอวนฺติ โอปมฺมปฏิปาทนํ ฯ มุนีติ โมนํ วุจฺจติ ญาณํ กายโมเนยฺยาทีสุ วา อญฺญตรํ เตน สมนฺนาคตตฺตา ปุคฺคโล มุนีติ วุจฺจติ ฯ โส ปเนส อาคาริยมุนิ อนาคาริยมุนิ เสขมุนิ อเสขมุนิ ปจฺเจกมุนิ มุนิมุนีติ อเนกวิโธ ฯ ตตฺถ อาคาริยมุนีติ คิหิ อาคตผโล วิญฺญาตสาสโน ฯ อนาคาริยมุนีติ ตถารูโปว ปพฺพชิโต ฯ เสขมุนีติ สตฺตเสขา ฯ อเสขมุนีติ ขีณาสโว ฯ ปจฺเจกมุนีติ ปจฺเจกพุทฺโธ ฯ มุนิมุนีติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ฯ อิมสฺมึ ปนตฺเถ สพฺพสงฺคาหิกวเสน โมเนยฺยสงฺขาตาย ปญฺญาย สมนฺนาคโต มุนีติ เวทิตพฺโพ ฯ วิริยพลูปปนฺโนติ วิริเยน เจว กายพลญาณพเลน จ สมนฺนาคโต ฯ อกิลาสูติ นิกฺโกสชฺโช

กามํ ตโจ นหารู จ อฏฺฐิ จ อวสิสฺสตุ

อุปสุสฺสตุ เม สรีเร สพฺพนฺตํ มํสโลหิตนฺติ เอวํ วุตฺเตน จตุรงฺคสมนฺนาคเตน วิริเยน สมนฺนาคตตฺตา อนลโส อกิลาสุ ฯ วินฺเท หทยสฺส สนฺตินฺติ จิตฺตสฺสปิ หทยรูปสฺสปิ สีตลภาวกรเณน สนฺตินฺติ สงฺขยํ คตํ ฌานวิปสฺสนาภิญฺญา- อรหตฺตมคฺคญาณสงฺขาตํ อริยธมฺมํ วินฺทติ ปฏิลภตีติ อตฺโถ ฯ ภควตา หิ ทุกฺขํ ภิกฺขเว กุสีโต วิหรติ โวกิณฺโณ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ มหนฺตญฺจ สทตฺถํ ปริหาเปติ อารทฺธวิริโย จ โข ภิกฺขเว สุขํ วิหรติ ปวิวิตฺโต ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ มหนฺตญฺจ สทตฺถํ ปริปูเรติ น ภิกฺขเว หีเนน อตฺถสฺส ปตฺติ โหตีติ เอวํ อเนเกหิ สุตฺเตหิ กุสิตสฺส ทุกฺขวิหาโร อารทฺธวิริยสฺส จ สุขวิหาโร สํวณฺณิโต ฯ อิทานิ อารทฺธวิริยสฺส อกตาภินิเวสสฺส วิปสฺสกสฺส วิริยพเลน อธิคนฺตพฺพํ ตเมว สุขวิหารํ ทสฺเสนฺโต เอวํ มุนิ วิริยพลูปปนฺโน อกิลาสุ วินฺเท หทยสฺส สนฺตินฺติ อาห ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ ยถา เต พาณิชา อกิลาสุโน วณฺณปเถ ขณนฺตา อุทกํ ลภึสุ เอวํ อิมสฺมึ หิ สาสเน อกิลาสุ หุตฺวา วายมมาโน ปณฺฑิโต ภิกฺขุ ปฐมชฺฌานาทิเภทํ หทยสฺส สนฺตึ ลภตีติ ฯ โส ตฺวํ ภิกฺขุ ปุพฺเพ อุทกมคฺคสฺส อตฺถาย วิริยํ กตฺวา อิทานิ เอวรูเป มคฺคผลตฺถาย นิยฺยานิเก สาสเน กสฺมา วิริยํ โอสฺสชฺชสีติ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒๔๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. วัณณุปถชาดก”