มหาราช เอกสฺมึ กาสิกคาเม อญฺญตรสฺส กุลสฺส ปจฺฉิมภาเค กกฺขลสุํสุมารนที อตฺถิ ฯ ตสฺส จ กุลสฺส เอโกว ปุตฺโต ตสฺส ปิตริ กาลกเต มาตรํ ปฏิชคฺคิ ฯ ตสฺส มาตา อนิจฺฉมานสฺเสเวกํ กุลธีตรํ อาเนสิ ฯ อถ สา ปุพฺพภาเค สสฺสุํ สมฺปิยายิตฺวา ปจฺฉา ปุตฺตธีตาหิ วฑฺฒมานา ตํ นีหริตุกามา อโหสิ ฯ ตสฺสาปิ มาตา ตสฺมึเยว ฆเร วสติ ฯ อถ สา สามิกสฺส สนฺติเก สสฺสุยา นานปฺปการํ โทสํ วตฺวา ปริภินฺทิตฺวา อหํ เต มาตรํ โปเสตุํ น สกฺโกมิ มาเรหิ นนฺติ วตฺวา มนุสฺสมรณํ นาม ภาริยํ กถํ นํ มาเรมีติ วุตฺเต นิทฺโทกฺกมนกาเล นํ มญฺจเกเนว คเหตฺวา สุํสุมารนทิยํ ขิปิสฺสาม อถ นํ สุํสุมารา ขาทิสฺสนฺตีติ อาห ฯ ตุยฺหํ ปน มาตา กุหินฺติ ฯ ตสฺสาเยว สนฺติเก สยตีติ ฯ เตนหิ คจฺฉ ตสฺสา นิปนฺนมญฺจเก รชฺชุํ พนฺธิตฺวา สญฺญํ กโรหีติ ฯ อถ สา ตถา กตฺวา กตา เม สญฺญาติ อาห ฯ อิตโร โถกํ อธิวาเสหิ มนุสฺสา ตาว สยนฺตูติ นิทฺทายนฺโต วิย นิปชฺชิตฺวา คนฺตฺวา ตํ รชฺชุํ ภริยาย มาตุ มญฺจเก พนฺธิตฺวา ภริยํ ปโพเธ วา อุโภปิ คนฺตฺวา มญฺจเกเนว สทฺธึ อุกฺขิปิตฺวา นทิยํ ปกฺขิปึสุ ฯ ตตฺถ นํ นิทฺทายมานํ สุํสุมารา วิทฺธํเสตฺวา ขาทึสุ ฯ ปุนทิวเส มาตุ ปริวตฺติตภาวํ ญตฺวา สามิ มม มาตา มาริตา อิทานิ ตว มาตรํ มาเรหีติ วตฺวา เตนหิ สาธูติ วุตฺเต สุสาเน จิตฺตกํ กตฺวา อคฺคิมฺหิ นํ ปกฺขิปิตฺวา มาเรสฺสามาติ อาห ฯ อถ นํ นิทฺทายมานํ อุโภปิ สุสานํ เนตฺวา ฐปยึสุ ฯ ตตฺถ สามิโก ภริยํ อาห อคฺคิ เต อาภโตติ ปมฺมุฏฺฐา น อาภโต สามีติ ฯ เตนหิ คนฺตฺวา อาเนหีติ ฯ น สกฺขิสฺสามิ สามิ ตยิ คเตปิ ฐาตุํ น สกฺขิสฺสามิ อุโภปิ คจฺฉิสฺสามาติ ฯ เตสุ คเตสุ มหลฺลิกา สีตวาเตน ปโพธิตา สุสานภาวํ ญตฺวา อิเม มํ มาเรตุกามา อคฺคิอตฺถาย คตาติ จ อุปธาเรตฺวา น เม พลํ ชานนฺตีติ เอกํ มตกเลวรํ คเหตฺวา มญฺจเก นิปชฺชาเปตฺวา อุปริ ปิโลติกาย ปฏิจฺฉาเทตฺวา สยํ ปลายิตฺวา ตตฺเถว เลณคุหํ ปาวิสิ ฯ อิตเร อคฺคึ อาหริตฺวา มหลฺลิกาติ สญฺญาย กเลวรํ ฌาเปตฺวา ปกฺกมึสุ ฯ อถ เอเกน จ โจเรน ตสฺมึ คุหเลเณ ปุพฺเพ ภณฺฑิกา ฐปิตา โส ตํ คฺณฺหิสฺสามีติ อาคนฺตฺวา มหลฺลิกํ ทิสฺวา เอกา ยกฺขินี ภวิสฺสติ ภณฺฑิกา เม อมนุสฺสปริคฺคหิตา ชาตาติ เอกํ ภูตเวชฺชํ อาเนสิ ฯ อถ เวชฺโช มนฺตํ กโรนฺโต คุหํ ปาวิสิ ฯ อถ นํ สา อาห นาหํ ยกฺขินี เอหิ อุโภปิ อิมํ ธนํ ขาทิสฺสามาติ ฯ กถํ สทฺทหิตพฺพนฺติ ฯ ตว ชิวฺหํ มม ชิวฺหาย ฐเปหีติ ฯ โส ตถา อกาสิ ฯ อถสฺส สา ชิวฺหํ ฑํสิตฺวา ฉินฺทิตฺวา ปาเตสิ ฯ ภูตเวชฺโช อทฺธา เอสา ยกฺขินีติ ชิวฺหาย โลหิตํ ปคฺฆรนฺโต วิรวมาโน ปลายิ ฯ อถ มหลฺลิกาปิ ปุนทิวเส มฏฺฐสาฏกํ นิวาเสตฺวา นานารตนภณฺฑิกํ คเหตฺวา ฆรํ อคมาสิ ฯ อถ สุณิสา ตํ ทิสฺวา กหํ เต อมฺม อิทํ ลทฺธนฺติ ปุจฺฉิ ฯ อมฺม เอตสฺมึ สุสาเน ทารุจิตฺตกาย ฌาปิตา เอวรูปํ ลภนฺตีติ ฯ เตนหิ อมฺม มยาปิ สกฺกา ลทฺธุนฺติ ฯ มาทิสี หุตฺวา ลภิสฺสสีติ ฯ อถ สา ปิลนฺธนภณฺฑิกโลเภน สามิกสฺส กเถตฺวา ตตฺถ อตฺตานํ ฌาเปสิ ฯ อถ นํ ปุนทิวเส สามิโก ตํ อปสฺสนฺโต อมฺม อิมาย จ เวลาย ตฺวํ อาคตา สุณิสา ปน นาคจฺฉตีติ ฯ ตํ สุตฺวา สา ตํ อเร ปาปปุริส กึ มตา นาม อาคจฺฉนฺตีติ ตชฺเชตฺวา คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๖๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. ปทกุศลมาณวชาดก”