๑๒. ทัททรชาดก
ติตฺติรชาตกํ
โย เต ปุตฺตเกติ อิทํ สตฺถา คิชฺฌกูเฏ วิหรนฺโต เทวทตฺตสฺส วธาย ปริสกฺกนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
ตสฺมึ หิ สมเย ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส เทวทตฺโต นิลฺลชฺโช อนริโย เอวํ อุตฺตมคุณธรสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส อชาตสตฺตุนา สทฺธึ เอกโต หุตฺวา ธนุคฺคหปฺปโยชนสิลาปวิชฺฌน- นาฬาคิริวิสฺสชฺชเนหิ วธาย อุปายํ กโรตีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปิ เทวทตฺโต มยฺหํ วธาย ปริสกฺกีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต เอโก ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย พาราณสิยํ ปญฺจสตานํ มาณวกานํ สิปฺปํ วาเจนฺโต เอกทิวสํ จินฺเตสิ มยฺหํ อิเธว วสนฺตสฺส ปลิโพโธ โหติ มาณวกานมฺปิ สิปฺปํ น นิฏฺฐาติ หิมวนฺตปฺปเทเส อรญฺญายตเน ปวิสิตฺวา ตตฺถ วสนฺโต สิปฺปํ วาเจสฺสามีติ ฯ โส มาณวกานํ กเถตฺวา ติลตณฺฑุลเตลวตฺถาทีนิ คาหาเปตฺวา อรญฺญํ ปวิสิตฺวา มคฺคโต อวิทูเร ฐาเน ปณฺณสาลํ การาเปตฺวา นิวาสํ กปฺเปสิ ฯ มาณวาปิ อตฺตโน อตฺตโน ปณฺณสาลํ กรึสุ ฯ มาณวานํ ญาตกา เตลตณฺฑุลาทีนิ เปเสนฺติ ฯ รฏฺฐวาสิโนปิ ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย กิร อรญฺเญ อสุกฏฺฐาเน วสนฺโต สิปฺปํ อุคฺคณฺหาเปตีติ ตสฺส ตณฺฑุลาทีนิ อภิหรนฺติ กนฺตารํ ปฏิปนฺนาปิ เทนฺติ ฯ อญฺญตโร ปุริโส ขีรปานตฺถาย สวจฺฉํ เธนุมฺปิ อทาสิ ฯ อาจริยสฺส ปน ปณฺณสาลาย สนฺติเก ทฺวีหิ โปตเกหิ สทฺธึ เอกา โคธา วสติ ฯ สีหพฺยคฺฆาปิสฺส อุปฏฺฐานํ อาคจฺฉนฺติ ฯ เอโก ติตฺติโรปิ ตตฺถ นิพทฺธวาโส อโหสิ ฯ โส อาจริยสฺส มาณวานํ มนฺเต วาเจนฺตสฺส สทฺทํ สุตฺวา ตโยปิ เวเท อุคฺคณฺหิ ฯ มาณวา เตน สทฺธึ อติวิสฺสาสิกา อเหสุํ ฯ อปรภาเค มาณเวสุ นิปฺผตฺตึ อปฺปตฺเตสุเยว อาจริโย กาลมกาสิ ฯ มาณวา ตสฺส สรีรํ ฌาเปตฺวา วาลุกาย ถูปํ กตฺวา นานาปุปฺเผหิ ปูเชตฺวา โรทนฺติ ปริเทวนฺติ ฯ อถ เน ติตฺติโร กสฺมา โรทถาติ อาห ฯ อาจริโย โน สิปฺเป อนิฏฺฐิเตเยว กาลํ กโต ตสฺมา โรทามาติ ฯ เอวํ สนฺเต มา จินฺตยิตฺถ อหํ โว สิปฺปํ วาเจสฺสามีติ ฯ ตฺวํ กถํ ชานาสีติ ฯ อหํ อาจริเย ตุมฺหากํ วาเจนฺเต สุตฺวาว ตโย เวเท ปคุเณ อกาสินฺติ ฯ เตนหิ อตฺตโน ปคุณภาวํ อมฺเห ชานาเปหีติ ฯ ติตฺติโร เตนหิ สุณาถาติ เตสํ คณฺฐิคณฺฐิฐานเมว ปพฺพตมตฺถกา นทึ โอตรนฺโต วิย โอสาเรสิ ฯ มาณวา หฏฺฐตุฏฺฐา หุตฺวา ติตฺติรปณฺฑิตสฺส สนฺติเก สิปฺปํ ปฏฺฐเปสุํ ฯ โสปิ ทิสาปาโมกฺขาจริยสฺส ฐาเน ฐตฺวา เตสํ สิปฺปํ วาเจสิ ฯ มาณวา ตสฺส สุวณฺณปญฺชรํ กตฺวา อุปริ วิตานํ พนฺธิตฺวา สุวณฺณตฏฺฏเก มธุลาชาทีนิ อุปสํหรนฺตา นานาวณฺเณหิ ปุปฺเผหิ ปูเชนฺตา มหนฺตํ สกฺการํ กรึสุ ฯ ติตฺติโร หิ อรญฺญายตเน ปญฺจสเต มาณเว มนฺเต วาเจตีติ สกลชมฺพุทีเป ปากโฏ อโหสิ ฯ ตทา ชมฺพุทีเป คิรคฺคสมชฺชสทิสํ มหนฺตํ ฉณํ โฆสยึสุ ฯ มาณวานํ มาตาปิตโร ฉณทสฺสนตฺถาย อาคจฺฉนฺตูติ เปเสสุํ ฯ มาณวา ติตฺติรสฺส อาโรเจตฺวา ติตฺติรปณฺฑิตํ สพฺพญฺจ อสฺสมปทํ โคธํ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อตฺตโน อตฺตโน นครเมว อาคมึสุ ฯ ตทา เอโก นิกฺการุณิโก ทุฏฺฐตาปโส ตตฺถ ตตฺถ วิจรนฺโต ตํ ฐานํ สมฺปาปุณิ ฯ โคธา ตํ ทิสฺวา ปฏิสนฺถารํ กตฺวา อสุกฏฺฐาเน ตณฺฑุลา อสุกฏฺฐาเน เตลาทีนิ อตฺถิ ภตฺตํ ปจิตฺวา ภุญฺชาหีติ วตฺวา โคจรตฺถาย คตา ฯ ตาปโส ปาโตว ภตฺตํ ปจิตฺวา เทฺว โคธปุตฺตเก มาเรตฺวา รสํ กตฺวา ภุญฺชิ ฯ ทิวา ติตฺติรปณฺฑิตญฺจ วจฺฉกญฺจ มาเรตฺวา ขาทิ ฯ สายํ เธนุํ อาคตํ ทิสฺวา ตมฺปิ มาเรตฺวา มํสํ ขาทิตฺวา รุกฺขมูเล นิปชฺชิตฺวา ฆุรฆุรายนฺโต นิทฺทํ โอกฺกมิ ฯ โคธา สายํ อาคนฺตฺวา ปุตฺตเก อปสฺสนฺตี อุปธาริยมานา วิจริ ฯ รุกฺขเทวตา โคธํ ปุตฺตเก อทิสฺวา กมฺปมานํ โอโลเกตฺวา ขนฺธวิวเร ทิพฺพานุภาเวน ฐตฺวา โคเธ มา กมฺปิ อิมินา ปาปปุริเสน ตว ปุตฺตกา จ ติตฺติโร จ วจฺโฉ จ เธนุ จ มาริตา คีวายํ นํ ฑํสิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปหีติ สลฺลปนฺตี ปฐมํ คาถมาห