หิริโอตฺตปฺปสมฺปนฺนา สุกฺกธมฺมสมาหิตา

สนฺโต สปฺปุริสา โลเก เทวธมฺมาติ วุจฺจเรติ ฯ

ตตฺถ หิริโอตฺตปฺปสมฺปนฺนาติ หิริยา จ โอตฺตปฺเปน จ สมนฺนาคตา ฯ เตสุ กายทุจฺจริตาทีหิ หิริยตีติ หิริ ฯ ลชฺชาเยตํ อธิวจนํ ฯ เตหิเยว โอตฺตปฺปตีติ โอตฺตปฺปํ ฯ ปาปโต อุพฺเพคสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ ตตฺถ อชฺฌตฺตสมุฏฺฐานา หิริ พหิทฺธาสมุฏฺฐานํ โอตฺตปฺปํ ฯ อตฺตาธิปเตยฺยา หิริ โลกาธิปเตยฺยํ โอตฺตปฺปํ ฯ ลชฺชาสภาวสณฺฐิตา หิริ ภยสภาวสณฺฐิตํ โอตฺตปฺปํ ฯ สปฺปติสฺสวลกฺขณา หิริ วชฺชภิรุกภยทสฺสาวิลกฺขณํ โอตฺตปฺปํ ฯ

ตตฺถ อชฺฌตฺตสมุฏฺฐานํ หิรึ จตูหิ การเณหิ สมุฏฺฐาเปติ ชาตึ ปจฺจเวกฺขิตฺวา วยํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา สูรภาวํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา พาหุสจฺจํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ฯ กถํ ฯ ปาปกรณนฺนาเมตํ น ชาติสมฺปนฺนานํ กมฺมํ หีนชจฺจานํ เกวฏฺฏาทีนํ กตฺตพฺพกมฺมํ ตาทิสสฺส ชาติสมฺปนฺนสฺส อิทํ กมฺมํ กาตุํ น ยุตฺตนฺติ เอวํ ตาว ชาตึ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปาณาติปาตาทิปาปํ อกโรนฺโต หิรึ สมุฏฺฐาเปติ ฯ ตถา ปาปกรณนฺนาเมตํ ทหเรหิ กตฺตพฺพํ กมฺมํ ตาทิสสฺส วเย ฐิตสฺส อิทํ กมฺมํ กาตุํ น ยุตฺตนฺติ เอวํ วยํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปาณาติปาตาทิปาปํ อกโรนฺโต หิรึ สมุฏฺฐาเปติ ฯ ตถาปิ ปาปกรณนฺนาเมตํ ทุพฺพลชาติกานํ กมฺมํ ตาทิสสฺส สูรภาวสมฺปนฺนสฺส อิทํ กมฺมํ กาตุํ น ยุตฺตนฺติ เอวํ สูรภาวํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปาณาติปาตาทิปาปํ อกโรนฺโต หิรึ สมุฏฺฐาเปติ ฯ ตถา ปาปกรณนฺนาเมตํ อนฺธพาลานํ กมฺมํ น ปณฺฑิตานํ ตาทิสสฺส ปณฺฑิตสฺส พหุสฺสุตสฺส อิทํ กมฺมํ กาตุํ น ยุตฺตนฺติ เอวํ พาหุสจฺจํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปาณาติปาตาทิปาปํ อกโรนฺโต หิรึ สมุฏฺฐาเปติ ฯ เอวํ อชฺฌตฺตสมุฏฺฐานํ หิรึ จตูหิ การเณหิ สมุฏฺฐาเปติ สมุฏฺฐาเปตฺวา จ ปน อตฺตนา จิตฺเต หิรึ ปเวเสตฺวา ปาปํ น กโรติ ฯ เอวํ หิริ อชฺฌตฺตสมุฏฺฐานา นาม โหติ ฯ