กณฺหชาตกํ

กณฺโห วตายํ ปุริโสติ อิทํ สตฺถา กปิลวตฺถุํ อุปนิสฺสาย นิโคฺรธาราเม วิหรนฺโต สิตปาตุกมฺมํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตทา กิร สตฺถา สายณฺหสมเย นิโคฺรธาราเม ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต ชงฺฆวิหารํ อนุจงฺกมนฺโต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตปาตุกมฺมํ อกาสิ ฯ อานนฺทตฺเถโร โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย ภควโต สิตปาตุกมฺมาย น อเหตุ ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺติ ปุจฺฉิสฺสามีติ ตาวาติ อญฺชลึ ปคฺคยฺห สิตการณํ ปุจฺฉิ ฯ อถสฺส สตฺถา ภูตปุพฺพํ อานนฺท กณฺโห นาม อิสิ อโหสิ โส อิมสฺมึ ภูมิปฺปเทเส วิหาสิ ฌายี ฌานรโต ตสฺส สีลเตเชน สกฺกสฺส ภวนํ กมฺปีติ สิตการณํ วตฺวา ตสฺส วตฺถุโน อปากฏตฺตา เถเรน ยาจิโต อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต พาราณสิยํ เอเกน อสีติโกฏิวิภเวน อปุตฺตเกน พฺราหฺมเณน สีลํ สมาทยิตฺวา ปุตฺเต ปตฺถิเต โพธิสตฺโต ตสฺส พฺราหฺมณิยา กุจฺฉิสฺมึ นิพฺพตฺติ ฯ กาฬวณฺณตฺตา ปนสฺส นามคฺคหณทิวเส กณฺหกุมาโรติสฺส นามํ กรึสุ ฯ โส โสฬสวสฺสกาเล มณิปฏิมา วิย โสภคฺคปฺปตฺโต หุตฺวา ปิตรา สิปฺปุคฺคหณตฺถาย เปสิโต ตกฺกสิลายํ สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคเหตฺวา ปจฺจาคจฺฉิ ฯ อถ นํ ปิตา อนุรูเปน ทาเรน สํโยเชสิ ฯ โส อปรภาเค มาตาปิตูนํ อจฺจเย สพฺพํ อิสฺสริยํ ปฏิปชฺชิ ฯ อเถกทิวสํ รตนโกฏฺฐาคารานิ วิโลเกตฺวา วรปลฺลงฺกมชฺฌคโต สุวณฺณปฏํ อาหราเปตฺวา เอตฺตกํ ธนํ อสุเกนาปิ อุปฺปาทิตํ เอตฺตกํ ธนํ อสุเกนาติ ปุพฺพญาตีหิ สุวณฺณปเฏ ลิกฺขิตานิ อกฺขรานิ ทิสฺวา จินฺเตสิ เยหิ อิมํ ธนํ อุปฺปาทิตํ เต น ปญฺญายนฺติ ธนเมว ปญฺญายติ เอโกปิ อิมํ ธนํ คเหตฺวา คโต นาม นาโหสิ น โข ปน สกฺกา ธนภณฺฑิกํ พนฺธิตฺวา ปรโลกํ เนตุํ ปญฺจ- สาธารณภาเวน หิ อสารกสฺส ธนสฺส ทานํ สาโร พหุโรคสาธารณ- ภาเวน อสารกสฺส กายสฺส สีลวนฺเตสุ อภิวาทนาทิกมฺมํ สาโร อนิจฺจตาภิภูตสฺส อสารกสฺส ชีวิตสฺส อนิจฺจาทิวเสน วิปสฺสนาโยโค สาโร ตสฺมา อสาเรหิ โภเคหิ สารคฺคหณตฺถํ ทานํ ทสฺสามีติ โส อาสนา วุฏฺฐาย รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตวา ราชานํ อาปุจฺฉิตฺวา มหาทานํ ปวตฺเตสิ ฯ ยาว สตฺตมา ทิวสา ธนํ อปริกฺขิยมานํ ทิสฺวา กึ เม ธเนน ยาว มํ ชรา นาภิภวติ ตาวเทว ปพฺพชิตฺวา อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา พฺรหฺมโลก- ปรายโน ภวิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา เคเห สพฺพทฺวารานิ วิวราเปตฺวา ทินฺนํ เม หรนฺตูติ อสุจึ วิย ชิคุจฺฉนฺโต วตฺถุกาเม ปหาย ตสฺส มหาชนสฺส โรทนฺตสฺส ปริเทวนฺตสฺเสว นครา นิกฺขมิตฺวา หิมวนฺตปฺ- ปเทสํ ปวิสิตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อตฺตโน วสนตฺถาย รมณียํ ภูมิภาคํ โอโลเกตฺวา อิมํ ฐานํ ปตฺวา อิธ วสิสฺสามีติ เอกํ อินฺทวารุณิรุกฺขํ โคจรคามํ กตฺวา อธิฏฺฐาย ตสฺเสว รุกฺขสฺส มูเล วิหาสิ คามนฺตเสนาสนํ ปหาย อารญฺญิโก อโหสิ ปณฺณสาลํ อกตฺวา รุกฺขมูลิโก อโหสิ อพฺโภกาสิโก เนสชฺชิโก สเจ นิปชฺชติ ภูมิยํเยว นิปชฺชติ ทนฺตมุสลิโก หุตฺวา อนคฺคิปกฺกเมว ขาทติ ถุสปริกฺขิตฺตํ กิญฺจิ น ขาทติ เอกทิวเส เอกวารเมว ขาทิตฺวา เอกาสนิโก อโหสิ ฉมายํ ปฐวีอาปเตชวายุสโม หุตฺวา เอเต เอตฺตเก ธุตงฺคคุเณ สมาทาย วสติ ฯ อิมสฺมึ กิร ชาตเก โพธิสตฺโต ปรมปฺปิจฺโฉ อโหสิ ฯ โส นจิรสฺเสว อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา ฌานกีฬํ กีฬนฺโต ตตฺเถว วสติ ฯ ผลาผลตฺถํปิ อญฺญตฺถ น คจฺฉติ ฯ รุกฺขสฺส ผลิตกาเล ผลํ ขาทติ ปุปฺผิตกาเล ปุปฺผํ ขาทติ สปตฺตกาเล ปตฺตํ ขาทติ นิปฺปตฺตกาเล ปปฏิกํ ขาทติ ฯ เอวํ ปรมสนฺตุฏฺโฐ หุตฺวา อิมสฺมึ ฐาเน จิรํ วสิ ฯ โส เอกทิวสํ ปุพฺพณฺหสมเย ตสฺส รุกฺขสฺส ปกฺกานิ ผลานิ คณฺหิ ฯ คณฺหนฺโต ปน โลลุปฺปจาเรน อุฏฺฐาย อญฺญสฺมึ ปเทเส น คณฺหติ ยถานิสินฺโนว หตฺถํ ปสาเรตฺวา หตฺถปาสฐาเน ฐิตานิ ผลานิ สํหรติ ฯ เตสุปิ มนาปามนาปํ อวิจินิตฺวา สมฺปตฺต- สมฺปตฺตเมว คณฺหติ ฯ เอวํ ปรมสนฺตุฏฺฐสฺส ตสฺส สีลเตเชน สกฺกสฺส ปณฺฑุกมฺพลสิลาสนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ ฯ ตํ กิร สกฺกสฺส อายุกฺขเยน วา อุณฺหํ โหติ ปุญฺญกฺขเยน วา อญฺญสฺมึ วา มหานุภาเว สตฺเต ตํ ฐานํ ปตฺเถนฺเต ธมฺมิกานํ วา มหิทฺธิกานํ สมณพฺราหฺมณานํ สีลเตเชน อุณฺหํ อโหสิ ฯ สกฺโก โก นุ โข มํ ฐานา จาเวตุกาโมติ อาวชฺชิตฺวา อิมสฺมึ ปเทเส วสนฺตํ กณฺหํ อิสึ รุกฺขผลานิ อุจฺจินนฺตํ ทิสวา จินฺเตสิ อยํ อิสิ โฆรตโป ปรมชิตินฺทฺริโย อิมํ ธมฺมกถาย สีหนาทํ นทาเปตฺวา สุการณํ สุตฺวา วเรน สนฺตปฺเปตฺวา อิมสฺส รุกฺขํ ธุวผลํ กตฺวา อาคมิสฺสามีติ โส มหนฺเตน อานุภาเวน สีฆํ โอตริตฺวา ตสฺมึ รุกฺขมูเล ตสฺส ปิฏฺฐิปสฺเส ฐตฺวา อตฺตโน อวณฺเณ กถิเต กุชฺฌิสฺสติ นุ โข โนติ วีมํสนฺโต ปฐมํ คาถมาห