เสฺนหสงฺคนฺถิตา คนฺถา เสนฺติ มโนมยา ปุถู

เต ภุสํ อุปตาเปนฺติ ตสฺมา เสฺนหํ น โรจเยติ ฯ

ตตฺถ อขนฺติโชติ โส อนธิวาสกชาติกสฺส อขนฺติโต ชาโต โกโธ ปฐมํ ปริตฺโต หุตฺวา ปจฺฉา พหุ โหติ อปราปรํ วฑฺฒติ ฯ ตสฺส วฑฺฒนภาโว ขนฺติวาทิชาตเกน เจว จุลฺลธมฺมปาลชาตเกน จ วณฺเณตพฺโพ ฯ อปิจ ติสฺสามจฺจสฺส เจตฺถ ภริยํ อาทึ กตฺวา สพฺพํ ชนํ สปริชนํ มาเรตฺวา ปจฺฉา อตฺตโน มาริตวตฺถุํ กเถตพฺพํ ฯ อาสงฺคีติ อาสงฺคกรโณ ยสฺส อุปฺปชฺชติ ตํ อาสตฺตํ ลคฺคิตํ กโรติ ตญฺจ วตฺถุํ วิสฺสชฺเชตฺวา คนฺตุํ น เทติ นิวตฺเตตฺวา อกฺโกสนาทีนิ กาเรติ ฯ พหุปายาโสติ พหุนา กายิกเจตสิกทุกฺขสงฺขาเตน อุปายาเสน กิลมเถน สมนฺนาคโต ฯ โกธํ นิสฺสาย หิ โกธวเสน อริยาทีสุ กตวีติกฺกมา ทิฏฺฐธมฺเม เจว สมฺปราเย จ วธพนฺธนวิปฺปฏิสาราทีนิ เจว ปญฺจวิธพนฺธนกมฺมกรณาทีนิ จ พหูนิ ทุกฺขานิ อนุภวนฺตีติ โกโธ พหุปายาโส นาม ฯ ตสฺมาติ ยสฺมา เอส เอวํ อเนกาทีนโว ตสฺมา โกธํ น โรเจมิ ฯ ทุฏฺฐสฺสาติ กุชฺฌนลกฺขเณน โกเธน กุชฺฌิตฺวา อปรภาเค ทุสฺสนลกฺขเณน โทเสน ทุฏฺฐสฺส ปฐมํ ตาว ผรุสวาจา นิจฺฉาเรติ ฯ วาจาย อนนฺตรา อากฑฺฒนวิกฑฺฒนวเสน หตฺถปรามาโส ฯ ตโต อนนฺตรา อุปกฺกมนวเสน ปาณิ ปวตฺตติ ฯ ตโต ทณฺฑปฺปหาโร ฯ อติกฺกมิตฺวา ปน เอกโตธารอุภโตธารสฺส สตฺถสฺส ปรมา คติ สพฺพปริยนฺตา สตฺถนิปฺผตฺติ โหติ ฯ ยทา หิ สตฺเถน ปรมฺปิ ชีวิตา โวโรเปตฺวา ปจฺฉา เตเนว สตฺเถน อตฺตานํ ชีวิตา โวโรเปติ ตทา โทโส มตฺถกํ ปตฺโต โหติ ฯ โทโส โกธสมุฏฺฐาโนติ ยถา อนมฺพิลํ ตกฺกํ วา กญฺชิกํ วา ปริณามวเสน ปริวตฺติตฺวา อมฺพิลํ โหติ ตํ เอกชาติกมฺปิ สมานํ อมฺพิลํ อนมฺพิลนฺติ นานา วุจฺจติ ตถา ปุพฺพกาเล โกโธ ปริณาเมตฺวา อปรภาเค โทโส โหติ โส อกุสลมูลตฺเตน เอกชาติโกปิ สมาโน โกโธ โทโสติ นานา วุจฺจติ ฯ ยถา จ อนมฺพิลโต อมฺพิลํ เอวํ โสปิ โกธโต สมุฏฺฐาตีติ โกธสมุฏฺฐาโน ฯ ตสฺมาติ ยสฺมา เอวํ อเนกาทีนโว โทโส ตสฺมา โทสมฺปิ น โรเจมิ ฯ อโลภสหสาการาติ ทิวาทิวเสน คามํ ปหริตฺวา วิลุมฺปนานิ จ อาวุธํ สรีเร ฐเปตฺวา อิทํ นาม เม เทหีติ สหสาการา จ ฯ นิกติ วญฺจนานิ จาติ ปฏิรูปกํ ทสฺเสตฺวา ปรสฺส หรณํ นิกติ นาม ฯ สา อสุวณฺณเมว สุวณฺณนฺติ กูฏกหาปณญฺจ กหาปโณติ ทตฺวา ปรสนฺตกคฺคหเณ ทฏฺฐพฺพา ฯ ปฏิภาณวเสน ปน อุปายกุสลตาย ปรสนฺตกคฺคหณํ วญฺจนํ นาม ฯ ตสฺเสวํ ปวตฺติ ทฏฺฐพฺพา เอโก กิร อุชุชาติโก คามิกปุริโส อรญฺญโต สสกํ อาเนตฺวา นทีตีเร ฐเปตฺวา นหายิตุํ โอตริ ฯ อเถโก ธุตฺโต ตํ สสกํ สีเส กตฺวา นหายิตุํ โอติณฺโณ ฯ อิตโร อุตฺตริตฺวา สสกํ อปสฺสนฺโต อิโตจีโต จ โอโลเกสิ ฯ ตเมนํ ธุตฺโต กึ โภ โอโลเกสีติ วตฺวา อิมสฺมึ เม ฐาเน สสโก ฐปิโต ตํ น ปสฺสามีติ วุตฺเต อนฺธพาล ตฺวํ น ชานาสิ สสกา นาม นทีตีเร ฐปิตา ปลายนฺตีติ ปสฺส อหํ อตฺตโน สสกํ สีเส ฐเปตฺวาว นหายามีติ ฯ โส อปฺปฏิภาณตาย เอวํ ภวิสฺสตีติ ปกฺกามิ ฯ เอก- กหาปเณน มิคโปตกํ คเหตฺวา ปุน ตํ ทตฺวา ทฺวิกหาปณคฺฆนกสฺส มิคสฺส คหิตวตฺถุมฺเปตฺถ กเถตพฺพํ ฯ ทิสฺสติ โลภธมฺเมสูติ สกฺก อิเม โลภาทโย ปาปธมฺมา โลภสภาเวสุ โลภาภิภูเตสุ สตฺเตสุ ทิสฺสนฺติ น หิ อลุทฺธา เอวรูปานิ กมฺมานิ กโรนฺติ เอวํ โลโภ อเนกาทีนโว ตสฺมา โลภมฺปิ น โรเจมิ ฯ เสฺนหสงฺคนฺถิตา คนฺถาติ อารมฺมเณสุ อลฺลียนลกฺขเณน เสฺนเหน สงฺคนฺถิตา ปุนปฺปุนํ อุปฺปาทนวเสน ฆฏิตา สุตฺเตน ปุปฺผานิ วิย คนฺถานิ นานปฺปกาเรสุ อารมฺมเณสุ ปวตฺตมานา อภิชฺฌากายคนฺถา ฯ เสนฺติ มโนมยา ปุถูติ เตสุ อารมฺมเณสุ อุปฺปนฺนา สุวณฺณาทีหิ นิพฺพตฺตานิ สุวณฺณาทิมยานิ อาภรณาทีนิ วิย มเนน นิพฺพตฺตตฺตา มโนมยา อภิชฺฌากายคนฺถา เตสุ อารมฺมเณสุ เสนฺติ ฯ เต ภุสํ อุปตาเปนฺตีติ เต ภุสํ อนุสฺสยิตา พลวนฺตา สญฺชานนฺตา ภุสํ อุปตาเปนฺติ อติกิลเมนฺติ ฯ เตสํ ปน ภุสํ อุปตาปเน สลฺลวิทฺโธว รุปฺปตีติ คาถาย วตฺถุ ปิยชาติกา โข คหปติ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา ปิยปฺปภูติกา ปิยโต ชายเต โสโก เปมโต ชายเต โสโกติ อาทีนิ สุตฺตานิ จ อาหริตพฺพานิ ฯ อปิจ สุมงฺคลโพธิสตฺตสฺส ทารเก ทตฺวา พลวโสเกน หทยํ ผลิ ฯ เวสฺสนฺตรโพธิสตฺตสฺส มหนฺตํ โทมนสฺสํ อุทปาทิ ฯ เอวํ ปูริตปารมีนํ มหาสตฺตานํ เปมํ อุปตาปนํ กโรติเยว อยํ เสฺนเห อาทีนโว ยสฺมา โหติ ตสฺมา เสฺนหํปิ น โรเจมีติ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๗๐๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. กัณหชาดก”