๔. สังขชาดก

สงฺขพฺราหฺมณชาตกํ

พหุสฺสุโตติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต สพฺพปริกฺขารทานํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิยํ กิเรโก อุปาสโก ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สตฺถริ ปสนฺนจิตฺโต สฺวาตนาย นิมนฺเตตฺวา อตฺตโน ฆรทฺวาเร มณฺฑปํ กาเรตฺวา อลงฺกริตฺวา ปุนทิวเส ตถาคตสฺส กาลํ อาโรจาเปสิ ฯ สตฺถา ปน ปญฺจสตภิกฺขุปริวาโร ตตฺถ คนฺตฺวา ปญฺญตฺตปวราสเน นิสีทิ ฯ อุปาสโก สปุตฺตทารปริชโน พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา ปุน สฺวาตนายาติ เอวํ สตฺตาหํ นิมนฺเตตฺวา มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา สตฺตเม ทิวเส สพฺพปริกฺขารทานํ อทาสิ ฯ ตํ ปน ททมาโน อุปาหนทานํ อุสฺสนฺนํ กตฺวา อทาสิ ฯ ทสพลสฺส ทินฺโน อุปาหนสงฺฆาโฏ สหสฺสคฺฆนิโก อโหสิ ฯ ทฺวินฺนํ อคฺคสาวกานํ ปญฺจสตคฺฆนิกา ฯ เสสานํ ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ สตคฺฆนิกา ฯ อิติ โส สพฺพปริกฺขารทานํ ทตฺวา อตฺตโน ปริสาย สทฺธึ ภควโต สนฺติเก นิสีทิ ฯ อถสฺส สตฺถา มธุเรน สเรน อนุโมทนํ กโรนฺโต อุปาสก โอฬารํ เต สพฺพปริกฺขารทานํ อตฺตมโน โหหิ ปุพฺเพ อนุปฺปนฺเน พุทฺเธ ปจฺเจกพุทฺธสฺส เอกํ อุปาหนสงฺฆาฏํ ทตฺวา นาวาย ภินฺนาย อปฺปติฏฺเฐ มหาสมุทฺเทปิ อุปาหนทานสฺส นิสฺสนฺเทน ปติฏฺฐํ ลภึสุ ตฺวํ ปน พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส สพฺพปริกฺขารทานํ อทาสิ ตสฺส เต อุปาหนทานสฺส ผลํ กสฺมา น ปติฏฺฐา ภวิสฺสตีติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ

อตีเต อยํ พาราณสี โมลินี นาม อโหสิ ฯ โมลินีนคเร พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต สงฺโข นาม พฺราหฺมโณ อทฺโธ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺญสุวณฺณรชโต จตูสุ นครทฺวาเรสุ นครมชฺเฌ นิเวสนทฺวาเร จาติ ฉสุ ฐาเนสุ ทานสาลาโย กาเรตฺวา เทวสิกํ ฉสตสหสฺสานิ วิสฺสชฺเชนฺโต กปณทฺธิกาทีนํ มหาทานํ ปวตฺเตสิ ฯ โส เอกทิวสํ จินฺเตสิ อหํ เคเห ธเน ขีเณ ทานํ ทาตุํ น สกฺขิสฺสามิ อปริกฺขีเณเยว ธเน นาวาย สุวณฺณภูมึ คนฺตฺวา ธนํ อาหริสฺสามีติ ฯ โส นาวํ พนฺธาเปตฺวา ภณฺฑสฺส ปูราเปตฺวา ปุตฺตทารํ อามนฺเตตฺวา ยาว อหํ อาคจฺฉามิ ตาว เม ทานํ อนุปจฺฉินฺทิตฺวา ปวตฺเตยฺยาถาติ วตฺวา ทาสกมฺมกรปริวุโต ฉตฺตํ อาทาย อุปาหนํ อารุยฺห มชฺฌนฺติก- สมเย ปฏนคามาภิมุโข ปายาสิ ฯ ตสฺมึ ขเณ คนฺธมาทเน เอโก ปจฺเจกพุทฺโธ อาวชฺเชตฺวา ตํ ธนาหรณตฺถาย คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา มหาปุริโส ธนํ อาหริตุํ คจฺฉติ ภวิสฺสติ นุ โข อสฺส สมุทฺเท อนฺตราโย โนติ อาวชฺเชตฺวา ภวิสฺสตีติ ญตฺวา เอส มํ ทิสฺวา ฉตฺตญฺจ อุปาหนญฺจ มยฺหํ ทตฺวา อุปาหนทานสฺส นิสฺสนฺเทน สมุทฺเท ภินฺนาย นาวาย ปติฏฺฐํ ลภิสฺสติ กริสฺสามิสฺส อนุคฺคหนฺติ อากาเสนาคนฺตฺวา ตสฺส อวิทูเร โอตริตฺวา จณฺฑวาตาตเปน องฺคารสทิสํ อุณฺหํ วาลุกํ มทฺทนฺโต ตสฺส อภิมุโข อาคมิ ฯ โส ตํ ทิสฺวาว ปุญฺญกฺเขตฺตํ เม อาคตํ อชฺช มยา เอตฺถ ทานพีชํ โรเปตุํ วฏฺฏตีติ ตุฏฺฐจิตฺโต เวเคน อุปสงฺกมิตฺวา ตํ วนฺทิตฺวา ภนฺเต มยฺหํ อนุคฺคหณตฺถาย โถกํ มคฺคา โอกฺกมฺม อิมํ รุกฺขมูลํ อุปคจฺฉถาติ วตฺวา ตสฺมึ รุกฺขมูเล อุปสงฺกมนฺเต รุกฺขมูเล วาลุกํ อุสฺสาเปตฺวา อุตฺตราสงฺคํ ปญฺญเปตฺวา ปจฺเจกพุทฺธํ วนฺทิตฺวา วาสิตปริสาวิเตน อุทเกน ปาเท โธวิตฺวา คนฺธเตเลน มกฺเขตฺวา อตฺตโน อุปาหนา โอมุญฺจิตฺวา ปุญฺเชตฺวา คนฺธเตเลน มกฺเขตฺวา ตสฺส ปาเทสุ ปฏิมุญฺจิตฺวา ภนฺเต อิมา อุปาหนา อารุยฺห ฉตฺตํ มตฺถเก กตฺวา คจฺฉถาติ ฉตฺตอุปาหนํ อทาสิ ฯ โส ตสฺส อนุคฺคหณตฺถาย ตํ คเหตฺวา ปสาทสํวฑฺฒนตฺถํ ปสฺสนฺตสฺเสว เวหาสํ อุปฺปติตฺวา คนฺธมาทนเมว อคมาสิ ฯ โพธิสตฺโตปิ ตํ ทิสฺวา อติปสนฺนจิตฺโต ปฏนํ คนฺตฺวา นาวํ อภิรูหิ ฯ อถสฺส มหาสมุทฺทํ ปฏิปนฺนสฺส สตฺตเม ทิวเส นาวา วิวรมทาสิ ฯ อุทกํ อุสฺสิญฺจิตุํ นาสกฺขึสุ ฯ มหาชโน มรณภยภีโต อตฺตโน อตฺตโน เทวตาโย นมสฺสิตฺวา มหาวิรวํ วิรวิ ฯ มหาสตฺโต เอกํ อุปฏฺฐากํ คเหตฺวา สกลสรีรํ เตเลน มกฺเขตฺวา สปฺปินา สทฺธึ สกฺขรจุณฺณํ ยาวทตฺถํ ขาทิตฺวา ตมฺปิ ขาทาเปตฺวา เตน สทฺธึ กูปกสฺส ยฏฺฐิมตฺถกํ อารุยฺห อิมาย ทิสาย อมฺหากํ นครนฺติ ทิสํ ววฏฺฐเปตฺวา มจฺฉกจฺฉปปริปนฺถโต อตฺตานํ โมเจนฺโต เตน สทฺธึ อุสภมตฺตํ อติกฺกมิตฺวา ปติ ฯ มหาชโน มหาวินาสํ ปาปุณิ ฯ มหาสตฺโต ปน อุปฏฺฐาเกน สทฺธึ สมุทฺทํ ตริตุํ อารภิ ฯ ตสฺส ตรนฺตสฺเสว สตฺต ทิวสา คตา ฯ โส ตสฺมิมฺปิ กาเล โลโณทเกน มุขํ วิกฺขาเลตฺวา อุโปสถิโก อโหสิเยว ฯ ตทา ปน จตูหิ โลกปาเลหิ มณิเมขลา นาม เทวธีตา สเจ นาวาย ภินฺนาย ติสรณคตา วา สีลสมฺปนฺนา วา มาตาปิตุปติเทวตา วา มนุสฺสา ทุกฺขปฺปตฺตา โหนฺติ เต รกฺเขยฺยาสีติ สมุทฺเท อารกฺขนตฺถาย ฐปิตา โหติ ฯ สา อตฺตโน อิสฺสริเยน สตฺตาหํ ปมชฺชิตฺวา สตฺตเม ทิวเส สมุทฺทํ โอโลเกนฺตี สีลาจารสํยุตฺตํ สงฺขพฺราหฺมณํ ทิสฺวา อิมสฺส สตฺตโม ทิวโส สมุทฺเท ปติตสฺส สเจ โส มริสฺสติ อติวิย คารยฺหํ เม ภวิสฺสตีติ สํวิคฺคมานหทยา หุตฺวา เอกํ สุวณฺณปาฏึ นานคฺครส- ทิพฺพโภชนสฺส ปูเรตฺวา วาตเวเคน ตตฺถ คนฺตฺวา ตสฺส ปุรโต อากาเส ฐตฺวา พฺราหฺมณ ตฺวํ สตฺตาหํ นิราหาโร อิมํ ทิพฺพโภชนํ ภุญฺชาติ อาห ฯ โส ตํ โอโลเกตฺวา อปเนหิ ตว ภตฺตํ อหํ อุโปสถิโกติ อาห ฯ อถสฺส อุปฏฺฐาโก ปจฺฉโต อาคจฺฉนฺโต เทวตํ อทิสฺวา สทฺทเมว สุตฺวา อยํ พฺราหฺมโณ ปกติสุขุมาโล สตฺตาหํ นิราหารตาย ทุกฺขิโต มรณภเยน วิปฺปลปติ มญฺเญ อสฺสาเสสฺสามิ นนฺติ จินฺเตตฺวา ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๗๑๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. สังขชาดก”