กลฺลํปิ นาคฺฆนฺติ ตถาวิธสฺส เตติ ฯ

ตตฺถ วิสเมติ วิสเม กายกมฺมาทิมฺหิ นิวฏฺฐา ฯ ฆตฺวาติ กิลเมตฺวา ฯ วธิตฺวาติ มาเรตฺวา ฯ โสจยิตฺวาติ สโสเก กตฺวา ฯ

โส ปญฺจสิขสฺส ธมฺมกถํ สุตฺวา เตนหิ คจฺฉ เคหํ ปวิสิตฺวา นิสีท โถกํ ลจฺฉสีติ อาห ฯ โส คนฺตฺวา เตสํ สนฺติเก นิสีทิ ฯ ตโต พิลารโกสิยเสฏฺฐี เอกํ ทาสึ อามนฺเตตฺวา เอเตสํ พฺราหฺมณานํ ปลาสวีหีนํ นาฬึ นาฬึ เทหีติ อาห ฯ สา วีหินาฬึ คเหตฺวา พฺราหฺมเณ อุปสงฺกมิตฺวา อิเม อาทาย ยตฺถกตฺถจิ ปจาเปตฺวา ภุญฺชถาติ อาห ฯ พฺราหฺมณา น อมฺหากํ วีหินา อตฺโถ มยํ น วีหึ อามสามาติ ฯ อยฺย วีหึ กิร น อามสนฺตีติ ฯ เตนหิ เตสํ ตณฺฑุเล เทหีติ ฯ สา เตสํ ตณฺฑุเล อาทาย คนฺตฺวา พฺราหฺมณา ตณฺฑุเล คณฺหถาติ อาห ฯ มยํ อามกํ น ปฏิคฺคณฺหามาติ ฯ อยฺย อามกํ กิร น คณฺหนฺตีติ ฯ เตนหิ เตสํ กโรฏิยํ วฑฺเฒตฺวา โคภตฺตํ เทหีติ ฯ สา เตสํ กโรฏิยํ วฑฺเฒตฺวา มหาโคณานํ ปกฺกภตฺตํ อาหริตฺวา อทาสิ ฯ ปญฺจปิ ชนา กพเฬ วฑฺเฒตฺวา มุเข ปกฺขิปิตฺวา คเล ลคฺคาเปตฺวา อกฺขีนิ ปริวตฺเตตฺวา วิสฺสฏฺฐสญฺญา มตา วิย นิปชฺชึสุ ฯ ทาสี เต ทิสฺวา มตา ภวิสฺสนฺตีติ ภีตา คนฺตฺวา เสฏฺฐิโน อาโรเจสิ อยฺย เต พฺราหฺมณา โคภตฺตํ คิลิตุํ อสกฺโกนฺตา มตาติ ฯ โส จินฺเตสิ อิทานิ อยํ ปาปธมฺโม สุขุมาลานํ พฺราหฺมณานํ โคภตฺตํ ทาเปสิ เต ตํ คิลิตุํ อสกฺโกนฺตา มตาติ มํ ครหิสฺสนฺตีติ ฯ ตโต ทาสึ อาห ขิปฺปํ คนฺตฺวา เอเตสุ กโรฏิเตสุ ภตฺตํ หริตฺวา นานคฺครสสาลิภตฺตํ วฑฺเฒตฺวา เทหีติ ฯ สา ตถา อกาสิ ฯ เสฏฺฐี อนฺตรวีถึ ปฏิปนฺเน มนุสฺเส ปกฺโกสาเปตฺวา อหํ มม ภุญฺชนนิยาเมน เอเตสํ พฺราหฺมณานํ ภตฺตํ ทาเปสึ เอเต โลเภน มหนฺเต ปิณฺเฑ กตฺวา ภุญฺชมานา คเล ลคฺคาเปตฺวา มตา มม นิทฺโทสภาวํ ชานถาติ วตฺวา ปริสํ สนฺนิปาเตสิ ฯ มหาชเน สนฺนิปติเต พฺราหฺมณา อุฏฺฐาย มหาชนํ โอโลเกตฺวา ปสฺสถิมสฺส เสฏฺฐิสฺส มุสาวาทิตํ อมฺหากํ อตฺตโน ภุญฺชนภตฺตํ ทาเปสินฺติ วทติ ปฐมํ อมฺหากํ โคภตฺตํ ทตฺวา อมฺเหสุ มเตสุ วิย นิปนฺเนสุ อิมํ ภตฺตํ วฑฺฒาเปตฺวา เปเสสีติ วตฺวา อตฺตนา มุเขหิ คหิตํ ภตฺตํ ภูมิยํ ปาเตตฺวา ทสฺเสสุํ ฯ มหาชโน เสฏฺฐึ ครหิ อนฺธพาล อตฺตโน กุลวํสํ นาเสสิ ทานสาลํ ฌาเปสิ ยาจเก คีวายํ คเหตฺวา นีหราเปตฺวา อิทานิ อิเมสํ สุขุมาลพฺราหฺมณานํ ภตฺตํ เทนฺโต โคภตฺตํ ทาเปสิ ปรโลกํ คจฺฉนฺโต ตว ฆรวิภวํ คีวายํ พนฺธิตฺวา คมิสฺสสิ มญฺเญติ ฯ ตสฺมึ ขเณ สกฺโก มหาชนํ ปุจฺฉิ ชานาถ ตุมฺเห อิมสฺมึ เคเห ธนํ กสฺส สนฺตกนฺติ ฯ น ชานามาติ ฯ อิมสฺมึ นคเร อสุกกาเล พาราณสีมหาเสฏฺฐี นาม ทานสาลํ กาเรตฺวา มหาทานํ ปวตฺตยีติ สุตปุพฺพํ ตุมฺเหหีติ ฯ อาม สุณามาติ ฯ อหํ โส เสฏฺฐี ตํ ทานํ ทตฺวา สกฺโก เทวราชา หุตฺวา นิพฺพตฺโต ปุตฺโตปิ เม ตํ วํสํ อวินาเสตฺวา ทานํ ทตฺวา จนฺโท เทวปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺโต ตสฺส ปุตฺโต สุริโย ตสฺส ปุตฺโต มาตลิ ตสฺส ปุตฺโต ปญฺจสิโข คนฺธพฺพเทวปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺโต เตสุ อยํ จนฺโท อยํ สุริโย อยํ มาตลิสงฺคาหโก อยํ อิมสฺส ปาปธมฺมสฺส ปิตา ปญฺจสิโข คนฺธพฺพเทวปุตฺโต เอวํ พหุคุณํ ทานํ นาม กตฺตพฺพเมว กุสลํ ปณฺฑิเตหีติ กเถนฺตา กเถนฺตา มหาชนสฺส กงฺขจฺเฉทนตฺถํ อากาเส อุปฺปติตฺวา มหนฺเตนานุภาเวน อากาเส ชลมานสรีรา อฏฺฐํสุ ฯ สกลนครํ ปชฺชลนฺตํ วิย อโหสิ ฯ สกฺโก มหาชนํ อามนฺเตตฺวา มยํ อตฺตโน ทิพฺพสมฺปตฺตึ ปหาย อาคจฺฉนฺตา อิมํ กุลปจฺฉิมํ กุลวํสภารํ ปาปธมฺมํ พิลารโกสิยํ นิสฺสาย อาคตา อยํ ปาปธมฺโม อตฺตโน กุลวํสํ นาเสตฺวา ทานสาลํ ฌาเปตฺวา ยาจเก คีวายํ คเหตฺวา นีหริตฺวา อมฺหากํ วํสํ สมุจฺฉินฺทิ อทานสีโล หุตฺวา นิรเย นิพฺพตฺเตยฺยาติ อิมสฺส อนุกมฺปาย อาคตมฺหาติ วตฺวา ทานคุณํ ปกาเสนฺโต มหาชนสฺส ธมฺมํ เทเสสิ ฯ วิลารโกสิโยปิ สิรสิ อญฺชลึ ปติฏฺฐ- เปตฺวา เทว อหํ อิโต ปฏฺฐาย โปราณกุลวํสํ อนาเสตฺวา ทานํ ปวตฺเตสฺสามิ อชฺช อาทึ กตฺวา อนฺตมโสปิ อุทกทนฺตโปณํ อุปาทาย อตฺตนา ลทฺธาหารํ ปรสฺส อทตฺวา น ขาทิสฺสามีติ สกฺกสฺส ปฏิญฺญํ อทาสิ ฯ สกฺโก ตํ ทเมตฺวา นิพฺพิเสวนํ กตฺวา ปญฺจสุ สีเลสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา จตฺตาโร เทวปุตฺเต อาทาย สกฏฺฐานเมว คโต ฯ โสปิ เสฏฺฐี ยาวชีวํ ฐตฺวา ตาวตึสภวเน นิพฺพตฺติ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๘๔๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๒. พิลารโกสิยชาดก”