อิมาหิ ฉหิ คาถาหิ อนิจฺจตํ ปกาเสสิ ฯ

ตตฺถ ปาเลตุนฺติ รกฺขิตุํ ฯ ลปตนฺติ ลปนฺตานํ อิทํ วุตฺตํ โหติ ตาต ภรต ยํ สตฺตานํ ชีวิตํ ตํ พหุํปิ วิลปนฺตานํ ปุริสานํ เอเกนาปิ มา อุปจฺฉิชฺชีติ น สกฺกา รกฺขิตุํ ฯ โสทานิ มาทิโส อฏฺฐ โลกธมฺเม ตตฺตโต ชานนฺโต วิญฺญู เมธาวี ปณฺฑิโต มรณปริโยสานชีวิเตสุ สตฺเตสุ มเตสุ กิสฺส อตฺตานมุปตาปเย กึการณา อนุปกาเรน สกทุกฺเขน อตฺตานํ สนฺตาเปยฺยาติ ฯ ทหรา จาติ คาถา มจฺจุนาเมสา ตาต ภรต เนว สุวณฺณรูปกสทิสานํ ทหรานํ ขตฺติยกุมาราทีนํ น คุณวุฑฺฒิปฺปตฺตานํ มหาโยธานํ น พาลานํ ปุถุสตฺตานํ น พุทฺธาทีนํ ปณฺฑิตานํ น จกฺกวตฺติอาทีนํ อิสฺสรานํ น นิรวเสสานํ ทลิทฺทานํ ลชฺชติ สพฺเพปิเม สตฺตา มจฺจุปรายนา มรณมุเข สมฺภคฺควิภคฺคาว ภวนฺติเยวาติ ทสฺสนตฺถํ วุตฺตา ฯ ปตนโตติ ปปตนฺโต อิทํ วุตฺตํ โหติ ยถา หิ ตาต ภรต ปกฺกานํ ผลานํ ปกฺกกาลโต ปฏฺฐาย อิทานิ วณฺฑา ภิชฺชิตฺวา ปติสฺสนฺติ อิทานิ ปติสฺสนฺตีติ ปตนโต เตสํ นิจฺจํ ธุวํ เอกํสิกเมว ภยนฺติ เอวํ อาสงฺกิยโต เอวํ ชาตานํ มจฺจานํปิ เอกํสิกเมว มรณโต ภยนฺติ นตฺถิ โส ขโณ วา ลโย วา ยตฺถ เอเตสํ มรณํ น อาสงฺกิตพฺพํ ภเวยฺยาติ ฯ สายนฺติ วิกาเล อิมินา รตฺติภาเค จ ทิฏฺฐานํ ทิวสภาเค จ ทิฏฺฐานํ รตฺติภาเค อทสฺสนํ ทีเปติ ฯ กิญฺจิทตฺถนฺติ ปิตา เม ปุตฺโต เมติ อาทีหิ ปริเทวมาโน เจ โปโส สมฺมุฬฺโห อตฺตานํ หึสนฺโต กิลมนฺโต อปฺปมตกมฺปิ อตฺถํ อาหเรยฺย ฯ กยิราเจนํ วิจกฺขโณติ อถ ปณฺฑิโต ปุริโส เอวํ ปริเทวํ กเรยฺย ฯ ยสฺมา ปน ปริเทวนฺโต มตํ วา อาเนตุํ อญฺญํ วา ตสฺส วุฑฺฒิกาตุํ น สกฺโกติ ตสฺมา นิรตฺถกตา ปริเทวิตสฺส ปณฺฑิตา น ปริเทวนฺตีติ ฯ อตฺตานมตฺตโนติ อตฺตโน อตฺตภาวํ โสกปริเทวทุกฺเขน หึสนฺโต ฯ น เตนาติ เตน ปริเทเวน ปรโลกคตา สตฺตา น ปาเลนฺติ น ยาเปนฺติ ฯ นิรตฺถาติ ตสฺมา เตสํ มตสตฺตานํ อยํ ปริเทวนา นิรตฺถกา ฯ สรณนฺติ นิวาสนเคหํ อิทํ วุตฺตํ โหติ ยถา ปณฺฑิโต ปุริโส อตฺตโน วสนาคาเร อาทิตฺเต มุหุตฺตํปิ โวสานํ อนาปชฺชิตฺวา ฆฏสหสฺเสน วารินา นิพฺพาปยเตว เอวํ ธีโร อุปฺปติตํ โสกํ ขิปฺปเมว นิพฺพาปเย ตูลํ วิย วาโต ยถา สณฺฐาเรตุํ น สกฺโกติ เอวํ ธํสเย วิทฺธํเสยฺยาติ อตฺโถ ฯ เอโกว มจฺโจติ เอตฺถ ตาต ภรต อิเม สตฺตา กมฺมสฺสกานาม เตหิ อิโต ปรโลกํ คจฺฉนฺโต สตฺโต เอโกว อจฺเจติ อติกฺกมติ ขตฺติยาทิเก กุเล ชายมาโนปิ เอโกว คนฺตฺวา ชายติ ฯ ตตฺถ ตตฺถ ปน ญาติมิตฺตสํโยควเสน อยํ เม ปิตา อยํ เม มาตา อยํ เม มิตฺโตติ สํโยคปรมาเตฺวว สมฺโภคา สพฺพปาณินํ ปรมตฺเถน ปน ตีสุ ภเวสุ กมฺมสฺสกาเวเต สตฺตาติ อตฺโถ ฯ ตสฺมาติ ยสฺมา เอเตสํ สตฺตานํ ญาติมิตฺตสํโยคํ ญาติมิตฺตปริโภคมตฺตํ ฐเปตฺวา อิโต ปรํ อญฺญํ นตฺถิ ตสฺมา สมฺปสฺสโตติ อิมญฺจ ปรญฺจ โลกํ นานาวินาภาวเมว สมฺมา ปสฺสโต ฯ อญฺญาย ธมฺมนฺติ อฏฺฐวิธํ โลกธมฺมํ ชานิตฺวา ฯ หทยํ มนญฺจาติ อิทํ อุภยํปิ จิตฺตสฺเสว นามํ ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๙๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. ทสรถชาดก”