๙. สุปปารกชาดก
๙ สุปารกชาตกํ ฯ
อุมฺมุชฺชนฺติ นิมุชฺชนฺตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปญฺญาปารมึ อารพฺภ กเถสิ ฯ
เอกทิวสํ หิ สายณฺหสมเย ตถาคตสฺส ธมฺมํ เทเสตุํ นิกฺขมนํ อาคมยมานา ภิกฺขู ธมฺมสภายํ นิสีทิตฺวา อาวุโส อโห วต สตฺถา มหาปญฺโญ ปุถุปญฺโญ หาสปญฺโญ ชวนปญฺโญ ติกฺขปญฺโญ นิพฺเพธิกปญฺโญ ตตฺร ตตฺร อุปายาย ปญฺญาย สมนฺนาคโต วิปุลาย ปฐวิสมาย มหาสมุทฺโท วิย คมฺภีราย อากาโส วิย วิตฺถิณฺณาย จ สกลชมฺพูทีปสฺมึ หิ อุฏฺฐิตปญฺโห ทสพลํ อติกฺกมิตฺวา คนฺตุํ สมตฺโถนาม นตฺถิ ยถา มหาสมุทฺเท อุฏฺฐิตา อุมฺมิ เวลํ ปตฺตมตฺตาว ภิชฺชติ เอวํ น โกจิ ปญฺโห ทสพลํ อติกฺกมิ สตฺถุ ปาทมูลํ ปตฺโต ภิชฺชติเอวาติ ทสพลสฺส มหาปญฺญาปารมึ วณฺณยนฺตา นิสีทึสุ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมายนามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว ตถาคโต อิทาเนว ปญฺญวา ปุพฺเพปิ อปริปกฺกญาเณน ปญฺญวาเยว อนฺโธปิ หุตฺวา มหาสมุทฺเท อุทกสญฺญาย อิมสฺมึ สมุทฺเท อิทํนาม รตนนฺติ อญฺญาสีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ
อตีเต กุรุรฏฺเฐ กุรุราชา นาม รชฺชํ กาเรสิ ฯ ภรุกจฺฉํนาม ปฏฺฏนคาโม อโหสิ ฯ ตทา โพธิสตฺโต ภรุกจฺเฉ นิยามกเชฏฺฐกสฺส ปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ ปาสาทิโก สุวณฺณวณฺโณ ฯ สุปารกกุมาโรติสฺส นามํ กรึสุ ฯ โส มหนฺเตน ปริวาเรน วฑฺฒนฺโต โสฬสวสฺสกาเลเยว นิยามกสิปฺเปเยว นิปฺผตฺตึ ปตฺวา อปรภาเค ปิตุอจฺจเยน นิยามกเชฏฺฐโก หุตฺวา นิยามกกมฺมํ อกาสิ ฯ ปณฺฑิโต ญาณสมฺปนฺโน อโหสิ ฯ เตน อารุฬฺหนาวาย พฺยาปตฺตินาม นตฺถิ ฯ ตสฺส อปรภาเค โลณชลปหตานิ เทฺวปิ จกฺขูนิ นสฺสึสุ ฯ โส ตโต ปฏฺฐาย นิยามกเชฏฺฐโก หุตฺวาปิ นิยามกกมฺมํ อกตฺวา ราชานํ นิสฺสาย ชีวิสฺสามีติ ราชานํ อุปสงฺกมิ ฯ อถ นํ ราชา อคฺฆาปนิยกมฺเม ฐเปสิ ฯ โส ตโต ปฏฺฐาย รญฺโญ หตฺถิรตนอสฺสรตนญฺจ มุตฺตาสารมณิสาราทีนิ อคฺฆาเปสิ ฯ อเถกทิวสํ รญฺโญ มงฺคลหตฺถี ภวิสฺสตีติ กาฬปาสาณกูฏวณฺณํ เอกํ วารณํ อาเนสุํ ฯ ตํ ทิสฺวา ราชา ปณฺฑิตสฺส ทสฺเสถาติ อาห ฯ อถ นํ ตสฺส สนฺติกํ นยึสุ ฯ โส หตฺเถน ตสฺส สรีรํ ปริมชฺชิตฺวา นายํ มงฺคลหตฺถี ภวิตุํ อนุจฺฉวิโก ปจฺฉา ปาเทหิ วามนกธาตุโก เอส เอตํหิ มาตา วิชายมานา องฺเกน ปฏิจฺฉิตุํ นาสกฺขิ ตสฺมา ภูมิยํ ปติตฺวา ปจฺฉิมปาเทหิ วามนกธาตุโก ชาโตติ อาห ฯ เต หตฺถึ คเหตฺวา อาคเต มนุสฺเส ปุจฺฉึสุ ฯ เต สจฺจํ ปณฺฑิโต กเถตีติ วทึสุ ฯ ตํ การณํ ราชา สุตฺวา หฏฺฐตุฏฺโฐ ตสฺส อฏฺฐ กหาปเณ ทาเปสิ ฯ ปุเนกทิวสํ รญฺโญ มงฺคลอสฺโส ภวิสฺสตีติ เอกํ อสฺสํ อานยึสุ ฯ ตํปิ ราชา ปณฺฑิตสฺส สนฺติกํ เปเสสิ ฯ โส ตํปิ หตฺเถน ปรามสิตฺวา อยํ มงฺคลอสฺโส ภวิตุํ น ยุตฺโต เอตสฺส หิ ชาตทิวเสเยว มาตา มริ ตสฺมา มาตุ ขีรํ อลภนฺโต น สมฺมา วฑฺฒิโตติ อาห ฯ อสฺเส คเหตฺวา อาคตมนุสฺสา สาปิสฺส กถา สจฺจาติ วทึสุ ฯ ตํปิ สุตฺวา ราชา ตุสิตฺวา อฏฺฐ กหาปเณเยว ทาเปสิ ฯ อเถกทิวสํ รญฺโญ มงฺคลรโถ ภวิสฺสตีติ รถํ อานยึสุ ฯ ตํปิ ราชา ตสฺส สนฺติกํ เปเสสิ ฯ โส ตํ หตฺเถน ปรามสิตฺวา อยํ รโถ สุสิรรุกฺเขน กโต ตสฺมา รญฺโญ น อนุจฺฉวิโกติ อาห ฯ สาปิสฺส กถา สจฺจาว อโหสิ ฯ ราชา ตํปิ สุตฺวา ตุสิตฺวา อฏฺฐกหาปเณ ทาเปสิ ฯ อถสฺส มหคฺฆํ กมฺพลรตนํ อาหรึสุ ฯ ตํปิ ตสฺเสว เปเสสิ ฯ ตํปิ หตฺเถน ปรามสิตฺวา อิมสฺส มูสิกจฺฉินฺนํ เอกํ ฐานํ อตฺถีติ อาห ฯ โสเธนฺตา ตํ ทิสฺวา รญฺโญ อาโรเจสุํ ฯ ราชา ตํ การณํ สุตฺวา ตุสิตฺวา อฏฺเฐว กหาปเณ ทาเปสิ ฯ โส จินฺเตสิ อยํ ราชา เอวรูปานิ อจฺฉริยานิ ทิสฺวา อฏฺฐ กหาปเณ ทาเปสิ อิมสฺส ทาโย นฺหาปิตทาโย นฺหาปิตสฺส ชาติโก ภวิสฺสติ กึ เม เอวรูเปน ราชุปฏฺฐาเนน อตฺตโน วสนฏฺฐานเมว คมิสฺสามีติ โส ภรุกจฺฉปฏฺฏนเมว ปจฺจาคมิ ฯ ตสฺมึ ตตฺถ วสนฺเต พาณิชา นาวํ สชฺเชตฺวา กํ นิยามกํ กริสฺสามาติ มนฺเตตฺวา สุปารกปณฺฑิเตน อารุฬฺหนาวา น พฺยาปชฺชติ เอส ปณฺฑิโต อุปายกุสโล อนฺโธ สมาโนปิ สุปารกปณฺฑิโต จ อุตฺตโมติ ตํ อุปสงฺกมิตฺวา นิยามโก โน โหหีติ วตฺวา ตาตา อหํ อนฺโธ กถํ นิยามกกมฺมํ กริสฺสามีติ วุตฺเต สามิ อนฺธาปิ ตุมฺเหเยว อมฺหากํ อุตฺตมาติ ปุนปฺปุนํ ยาจึสุ ฯ สาธุ ตาตา ตุมฺเหหิ อาโรปิตสญฺญาย นิยฺยามโก ภวิสฺสามีติ เตสํ นาวํ อภิรูหิ ฯ เต นาวาย มหาสมุทฺทํ ปกฺขนฺทึสุ ฯ นาวา สตฺต ทิวสานิ นิรุปทฺทวา อคมาสิ ฯ ตโต อกาลวาตํ อุปฺปาติตํ อุปฺปชฺชติ ฯ นาวา จตฺตาโร มาเส ปกติสมุทฺทปิฏฺเฐ จริตฺวาว ขุรมาลิสมุทฺทํนาม ปตฺตา ฯ ตตฺถ มจฺฉา มนุสฺสสมานสรีรา ขุรนาสา อุทเก อุมฺมุชฺชนิมฺมุชฺชํ กโรนฺติ ฯ พาณิชา เต ทิสฺวา มหาสตฺตํ ตสฺส สมุทฺทสฺส นามํ ปุจฺฉนฺตา ปฐมํ คาถมาหํสุ