๖. ติปัลลัตถมิคชาดก

๖ ติปลฺลตฺถมิคชาตกํ

มิคนฺติปลฺลตฺถนฺติ อิทํ สตฺถา โกสมฺพิยํ พทริการาเม วิหรนฺโต สิกฺขากามํ ราหุลตฺเถรํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

เอกสฺมึ หิ กาเล สตฺถริ อาฬวีนครํ อุปนิสฺสาย อคฺคาฬเว เจติเย วิหรนฺเต พหู อุปาสกา จ อุปาสิกา จ ภิกฺขู จ ภิกฺขุนิโย จ วิหารํ ธมฺมสฺสวนตฺถาย คจฺฉนฺติ ฯ ทิวา ธมฺมสฺสวนํ โหติ ฯ คจฺฉนฺเต จ ปน กาเล อุปาสิกา จ ภิกฺขุนิโย จ น คจฺฉึสุ ฯ ภิกฺขู เจว อุปาสกา จ อเหสุํ ฯ ตโต ปฏฺฐาย รตฺตึ ธมฺมสฺสวนํ ชาตํ ฯ ธมฺมสฺสวนปริโยสาเน เถรา ภิกฺขู อตฺตโน อตฺตโน วสนฏฺฐานานิ คจฺฉนฺติ ทหรา อุปาสเกหิ สทฺธึ อุปฏฺฐานสาลายํ สยนฺติ ฯ เตสุ นิทฺทํ อุปคเตสุ เอกจฺเจ ฆรุฆรุปสฺสาสา กากจฺฉมานา ทนฺเต ขาทนฺตา นิปชฺชึสุ เอกจฺเจ มุหุตฺตํ นิทฺทายิตฺวา อุฏฺฐหึสุ ฯ เตสํ วิปฺปการํ ทิสฺวา ภควโต อาโรเจสุํ ฯ

ภควา โย ปน ภิกฺขุ อนุปสมฺปนฺเนน สห เสยฺยํ กปฺเปยฺย ปาจิตฺติยนฺติ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปตฺวา โกสมฺพึ อคมาสิ ฯ ตตฺถ ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อาหํสุ อาวุโส ราหุล ภควตา สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ อิทานิ ตฺวํ อตฺตโน วสนฏฺฐานํ ชานาหีติ ฯ ปุพฺเพ ปน เต ภิกฺขู ภควติ จ คารวํ ตสฺส จายสฺมโต สิกฺขากามตํ ปฏิจฺจ ตํ อตฺตโน วสนฏฺฐานํ อาคตํ อติวิย สงฺคณฺหนฺติ ขุทฺทกมญฺจกํ ปญฺญาเปตฺวา อุสฺสีสกกรณตฺถาย จีวรํ เทนฺติ ตํ ทิวสมฺปน สิกฺขาปทภเยน วสนฏฺฐานมฺปิ น อทํสุ ฯ ราหุโล ภโทฺรปิ ปิตา เมติ ทสพลสฺส วา อุปชฺฌาโย เมติ ธมฺมเสนาปติโน วา อาจริโย เมติ มหาโมคฺคลฺลานสฺส วา จูฬปิตา เมติ อานนฺทสฺส วา สนฺติกํ อคนฺตฺวา ทสพลสฺส วลญฺชนวจฺจกุฏึ พฺรหฺมวิมานํ ปวิสนฺโต วิย ปวิสิตฺวา วาสํ กปฺเปสิ ฯ พุทฺธานญฺหิ วลญฺชนกุฏิยา ทวารํ สุปิทหิตํ โหติ คนฺธธูปปริภณฺฑกตา ภูมิ คนฺธทามมาลาทามานิ โอสาริตาเนว โหนฺติ สพฺพรตฺตึ ทีโป ฌายติ ฯ ราหุลภโทฺร ปน ตสฺสา กุฏิยา อิทํ สมฺปตฺตึ ปฏิจฺจ ตตฺถ วาสํ อุปคโต ภิกฺขูหิ ปน วสนฏฺฐานํ ชานาหีติ วุตฺตตฺตา โอวาทคารเวน สิกฺขากามตาย ตตฺถ วาสํ อุปคโต ฯ อนฺตรนฺตรา หิ ภิกฺขู ตํ อายสฺมนฺตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา ตสฺส วีมํสนตฺถาย อนฺโต มุฏฺฐิสมฺมชฺชนึ วา กจวรฉฑฺฑนิกํ วา พหิ ขิปิตฺวา ตสฺมึ อาคเต อาวุโส อิทํ เกน ฉฑฺฑิตนฺติ วทนฺติ ฯ ตตฺถ เกหิจิ ราหุโล อิมินา มคฺเคน คโตติ วุตฺเต โส จายสฺมา นาหํ ภนฺเต เอตํ ชานามีติ อวตฺวา ตํ ปฏิสาเมตฺวา ขมถ เม ภนฺเตติ ขมาเปตฺวา คจฺฉติ ฯ เอวเมส สิกฺขากาโม ฯ โส ตํ สิกฺขากามตํเยว ปฏิจฺจ ตตฺถ วาสํ อุปคโต ฯ อถ สตฺถา ปุเรอรุณํเยว วจฺจกุฏิทฺวาเร ฐตฺวา อุกฺกาสิ ฯ โส จายสฺมา อุกฺกาสิ ฯ โก เอโสติ ฯ อหํ ราหุโลติ นิกฺขมิตฺวา วนฺทิ ฯ กสฺมา ตฺวํ ราหุล อิธ นิปนฺโนสีติ ฯ วสนฏฺฐานสฺส อภาวโต ปุพฺเพ หิ ภนฺเต ภิกฺขู มม สงฺคหํ กโรนฺติ อิทานิ อตฺตโน อาปตฺติภเยน วสนฏฺฐานํ น เทนฺติ สฺวาหํ อิทํ อญฺเญสํ อสงฺฆฏฺฏนฏฺฐานนฺติ อิมินา การเณน อิธ นิปนฺโนติ ฯ อถ ภควโต ราหุลํ ตาว ภิกฺขู เอวํ ปริจฺจชนฺติ อญฺเญ กุลทารเก ปพฺพาเชตฺวา กึ กริสฺสนฺตีติ ธมฺมสํเวโค อุทปาทิ ฯ อถ ภควา ปาโตว ภิกฺขู สนฺนิปาเตตฺวา ธมฺมเสนาปตึ ปุจฺฉิ ชานาสิ ปน ตฺวํ สารีปุตฺต อชฺช กตฺถจิ ราหุลสฺส นิวุตฺถภาวนฺติ ฯ น ชานามิ ภนฺเตติ ฯ สารีปุตฺต อชฺช ราหุโล วจฺจกุฏิยํ วสิ สารีปุตฺต ตุมฺเห ราหุลํ เอวํ ปริจฺจชนฺตา อญฺเญ กุลทารเก ปพฺพาเชตฺวา กึ กริสฺสถ เอวํปิ สนฺเต อิมสฺมึ สาสเน ปพฺพชิตา นิปฺปติฏฺฐา ภวิสฺสนฺติ อิโตทานิ ปฏฺฐาย อนุปสมฺปนฺเน เอกํ เทฺว ทิวเส อตฺตโน สนฺติเก วสาเปตฺวา ตติยทิวเส เตสํ วสนฏฺฐานํ ญตฺวา พหิ วาเสถาติ อิทํ อนุปญฺญตฺตึ กตฺวา ปุน สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปสิ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓๑๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. ติปัลลัตถมิคชาดก”