ตทา โพธิสตฺโต ตาวตึสภวนโต จวิตฺวา ตตฺถ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ ฯ ตสฺส นามคหณทิวเส โสมนสฺสกุมาโรเตวฺว นามํ กรึสุ ฯ โส กุมารปริหาเรน วฑฺฒติ ฯ กุหกตาปโสปิ อุยฺยานสฺส เอกสฺมึ ปสฺเส นานปฺปการํ สูเปยฺยสากญฺจ วลฺลิผลานิ จ โรเปตฺวา ปณฺณิกานํ หตฺเถ วิกฺกีณนฺโต ธนํ สณฺฐเปสิ ฯ โพธิสตฺตสฺส สตฺตวสฺสิกกาเล รญฺโญ ปจฺจนฺโต กุปฺปิ ฯ โส ทิพฺพจกฺขุตาปสํ มา ปมชฺชาติ ตํ กุมารํ ปฏิจฺฉาเปตฺวา ปจฺจนฺตํ วูปสเมสฺสามีติ คโต ฯ อเถกทิวสํ กุมาโร ชฏิลํ ปสฺสิสฺสามีติ อุยฺยานํ คนฺตฺวา กูฏชฏิลํ เอกํ คณฺฐิกกาสาวํ นิวาเสตฺวา เอกํ ปารุปิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ เทฺว อุทกฆเฏ คเหตฺวา สากวตฺถุสฺมึ อุทกํ อาสิญฺจนฺตํ ทิสฺวา อยํ กูฏชฏิโล อตฺตโน สมณธมฺมํ อกตฺวา ปณฺณิกกมฺมํ กโรตีติ ญตฺวา กึ กโรสิ ปณฺณิก คหปตีติ ตํ ลชฺชาเปตฺวา อวนฺทิตฺวาว นิกฺขมิตฺวา นครํ คโต ฯ กูฏชฏิโล อยํ อิทาเนว เอวรูโป ปจฺจามิตฺโต โก ชานาติ กึ ภวิสฺสติ อิทาเนว นํ นาเสตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา รญฺโญ อาคมนกาเล ปาสาณผลกํ เอกมนฺตํ ขิปิตฺวา ปานียฆฏํ ภินฺทิตฺวา ปณฺณสาลาย ติณานิ วิกิริตฺวา สรีรํ เตเลน มกฺเขตฺวา ปณฺณสาลํ ปวิสิตฺวา สสีสํ ปารุเปตฺวา มหาทุกฺขปฺปตฺโต วิย มญฺเจ นิปชฺชิ ฯ ราชา อาคนฺตฺวา นครํ ปทกฺขิณํ กตฺวา นิเวสนํ อปวิสิตฺวา มม สามิกํ ทิพฺพจกฺขุํ ปสฺสิสฺสามีติ ปณฺณสาลทฺวารํ คนฺตฺวา ตํ วิปฺปการํ ทิสฺวา กินฺนุ โข เอตนฺติ อนฺโต ปวิสิตฺวา ตํ นิปนฺนกํ ทิสฺวา ปาเท ปริมชฺชนฺโต ปฐมํ คาถมาห

โก ตํ หึสติ เหเฐติ

กึ ทุมฺมโน โสจสิ อปฺปตีโต

กสฺสชฺช มาตาปิตโร รุทนฺตุ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๗๕๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. โสมนัสสชาดก”