สาหํ กถํ นานุวเช ปชานนฺติ ฯ

ตตฺถ อฆสฺมึ โกญฺจาว ยถาติ ยเถว อากาเส โกญฺจาว สกุณา อสชฺชมานา คจฺฉนฺติ ฯ หิมจฺจเยติ วสฺสาจฺจเย ฯ กตานิ ชาลานิ ปทาเลยฺยุ หํสาติ อตีเต กิร ฉนฺนวุติสหสฺสา สุวณฺณหํสา วสฺสารตฺตปโหนกสาลึ กาญฺจนคุหายํ นิกฺขมิตฺวา วสฺสภเยน พหิ อนิกฺขมิตฺวา จาตุมาสํ ตตฺถ วสนฺติ ฯ อถ เนสํ อุณฺณานาภิ นาม มกฺกฏโก คุหาทฺวาเร ชาลํ พนฺธติ ฯ เตสุ ทฺวินฺนํ ตรุณหํสานํ ทฺวิคุณํ วฏฺฏํ เทนฺติ ฯ เต ถามสมฺปนฺนตาย ชาลํ ฉินฺทิตฺวา ปุรโตว คจฺฉนฺติ เสสา เตสํ คตมคฺเคน คจฺฉนฺติ ฯ สา ตมตฺถํ ปกาเสนฺตี เอวมาห ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ ยเถว อากาเส โกญฺจสกุณา อสชฺชมานา คจฺฉนฺติ ตถา หิมจฺจเย วสฺสานาติกฺกเม เทฺว ตุรณหํสา กตานิ ชาลานิ ปทาเลตฺวา คจฺฉนฺติ อถ เนสํ คตมคฺเคน อิตเร หํสา อิทานิ ปน มม ปุตฺตา ตรุณหํสา ชาลํ วิย กามชาลํ ฉินฺทิตฺวา คตา มยาปิ เตสํ คตมคฺเคน คนฺตพฺพนฺติ อิมินา อธิปฺปาเยน คจฺฉนฺตี ปุตฺตา จ ปตี จ มยฺหํ สาหํ กถํ นานุวเช ปชานนฺติ อาห ฯ

อิติ สา กถํ อหํ เอวํ ปชานนฺตี น ปพฺพชิสฺสามิ ปพฺพชิสฺสามิเยวาติ สนฺนิฏฺฐานํ กตฺวา พฺราหฺมณิโย ปกฺโกสาเปตฺวา อาห ตุมฺเห กึ กริสฺสถาติ ฯ ตุมฺเห ปน อยฺเยติ ฯ อหํ ปพฺพชิสฺสามีติ ฯ มยํปิ ปพฺพชิสฺสามาติ อาหํสุ ฯ สา ตํ วิภวํ ฉฑฺเฑตฺวา โยชนิกํ ปริสํ คเหตฺวา ปุตฺตานํ สนฺติกเมว คตา ฯ หตฺถิปาโล ตายปิ ปริสาย อากาเส นิสีทิตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ ฯ ปุนทิวเส ราชา กุหึ ปุโรหิโตติ ปุจฺฉิ ฯ เทว ปุโรหิโต พฺราหฺมณี จสฺส สพฺพํ ธนํ ฉฑฺเฑตฺวา ทฺวิโยชนิกํ ปริสํ คเหตฺวา ปุตฺตานํ สนฺติกํ คตาติ ฯ ราชา อสฺสามิกํ ธนํ อมฺหากํ ปาปุณาตีติ ตสฺส เคหโต ธนํ อาหราเปสิ ฯ อถสฺส อคฺคมเหสี ราชา กึ กโรตีติ ปุจฺฉิตฺวา ปุโรหิตสฺส เคหโต ธนํ อาหราเปตีติ วุตฺเต ปุโรหิโต กุหินฺติ ปุจฺฉิตฺวา สปชาปติโก ปพฺพชฺชาย นิกฺขนฺโตติ สุตฺวา อยํ ราชา พฺราหฺมเณน จ พฺราหฺมณิยา จ จตูหิ ปุตฺเตหิ จ ชหิตอุกฺการํ ฉฑฺฑิตเขฬํ วิย โมเหน มุฬฺโห อตฺตโน ฆรํ อาหราเปสิ อุปมาย นํ ฉฑฺฑาเปสฺสามีติ สูนโต มํสํ อาหราเปตฺวา ราชงฺคเณ ราสึ กาเรตฺวา อุชุมคฺคํ วิสชฺเชตฺวา ชาลํ ปริกฺขิปาเปสิ ฯ คิชฺฌา ทูรโตว ทิสฺวา ตสฺสตฺถาย โอตรึสุ ฯ ตตฺถ สปญฺญา ชาลํ ปสาริตํ ญตฺวา อติภาริกา หุตฺวา อุชุกํ อุปฺปติตุํ น สกฺขิสฺสามาติ อตฺตนา ขาทิตมํสํ ฉฑฺเฑตฺวา วมิตฺวา ชาลํ อนลฺลิยิตฺวา อุชุกเมว อุปฺปติตฺวา คมึสุ ฯ อนฺธพาลา ปน เตหิ ฉฑฺฑิตํ วมิตํ ขาทิตฺวา ภาริยา หุตฺวา อุชุกํ อุปฺปติตุํ อสกฺโกนฺตา คนฺตฺวา ชาเล พชฺฌึสุ ฯ อเถกํ คิชฺฌํ อาเนตฺวา เทวิยา ทสฺสยึสุ ฯ สา ตํ อาทาย รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา เอหิ ตาว มหาราชา ราชงฺคเณ เอกํ กิริยํ ปสฺสามาติ สีหปญฺชรํ วิวริตฺวา อิเม คิชฺเฌ โอโลเกหิ มหาราชาติ วตฺวา เทฺว คาถา อภาสิ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๘๙๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๓. หัตถิปาลชาดก”