หตฺถิปาลกุมาโร เอกปทิกมคฺเคน สกฺกทตฺติยอสฺสมํ ปวิสิตฺวา อกฺขรานิ ทิสฺวา สกฺเกน มม มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขนฺตภาโว ญาโต ภวิสฺสตีติ ทฺวารํ วิวริตฺวา ปณฺณสาลํ ปวิสิตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา นิกฺขมิตฺวา จงฺกมํ โอตริตฺวา กติปเย วาเร อปราปรํ จงฺกมิตฺวา เสสชนกายํ ปพฺพาเชตฺวา อสฺสมปทํ วิจาเรนฺโต ตรุณปุตฺตานํ อิตฺถีนํ มชฺฌฏฺฐาเน ปณฺณสาลํ อทาสิ ฯ ตโต อนนฺตรํ มหลฺลิกิตฺถีนํ ตโต อนนฺตรํ มชฺฌิมิตฺถีนํ สมนฺตา ปริกฺขิปิตฺวา ปน ปุริสานํ อทาสิ ฯ อถ เอโก ราชา พาราณสิยํ กิร ราชา นตฺถีติ อาคนฺตฺวา อลงฺกตปฏิยตฺตํ นครํ โอโลเกตฺวา ราชนิเวสนํ อารุยฺห ตตฺถ ตตฺถ รตนราสึ ทิสฺวา เอวรูปํ นครํ ปหาย ปพฺพชิตกาลโต ปฏฺฐาย ปพฺพชฺชา นาเมสา อุฬารา ภวิสฺสตีติ สุราโสณฺเฑ มคฺคํ ปุจฺฉิตฺวา หตฺถิปาลสฺส สนฺติกํ ปายาสิ ฯ หตฺถิปาโล ตสฺส วนนฺตรํ อาคตภาวํ ญตฺวา ปฏิมคฺคํ คนฺตฺวา อากาเส นิสินฺโน ปริสาย ธมฺมํ เทเสตฺวา อสฺสมปทํ เนตฺวา สพฺพปริสํ ปพฺพาเชสิ ฯ เอเตนูปาเยน อญฺเญปิ ฉ ราชาโน ปพฺพชึสุ ฯ สตฺต ราชาโน โภเค ฉฑฺฑยึสุ ฯ ฉตฺตึสโยชนิโก อสฺสโม นิรนฺตโร ปริปูริ ฯ โย กามวิตกฺกาทีสุ อญฺญตรํ วิตกฺเกสิ ฯ มหาปุริโส ตสฺส ธมฺมํ เทเสตฺวา พฺรหฺมวิหารภาวนญฺเจว กสิณภาวนญฺจ อาจิกฺขิ ฯ เต เยภุยฺเยน ฌานาภิญฺญา นิพฺพตฺเตตฺวา ตีสุ โกฏฺฐาเสสุ เทฺว โกฏฺฐาสา พฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺตึสุ ฯ ตติยโกฏฺฐาสํ ติธา กตฺวา เอโก โกฏฺฐาโส พฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺติ เอโก ฉกามสคฺเคสุ ฯ เอโก อิสีนํ ปาริจริยํ กตฺวา มนุสฺสโลเก ตีสุ กุลสมฺปตฺตีสุ นิพฺพตฺติ ฯ เอวํ หตฺถิปาลสฺส สาสนํ อปคตนิรยติรจฺฉานโยนิปิตฺติวิสยาสุรกายํ อโหสิ ฯ

อิมสฺมึ ตมฺพปณฺณิทีเป ปฐวีจาลกธมฺมคุตฺตตฺเถโร กตกณฺฑการวาสี ผุสฺสเทวตฺเถโร อุปริกณฺฑกมาลกวาสี มหาสงฺฆรกฺขิตตฺเถโร มาลยมหาเทวตฺเถโร ภคฺคิริวาสี มหาเทวตฺเถโร คามนฺตปพฺภารวาสี มหาสิวตฺเถโร กาฬวลฺลิมหามณฺฑปวาสี มหานาคตฺเถโร กุทฺทาลสมาคโม มุคฺคผกฺกสมาคโม จุลฺลสุตฺตโสมสมาคโม อโยฆรปณฺฑิตสมาคโม หตฺถิปาลสมาคโม จ สพฺพปจฺฉา นิกฺขนฺตสทิสา อเหสุํ ฯ เตนาห ภควา

อภิตฺถเรถ กลฺยาเณ ปาปา จิตฺตํ นิวารเย

ทนฺธญฺหิ กโรโต ปุญฺญํ ปาปสฺมึ รมตี มโนติ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๙๐๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๓. หัตถิปาลชาดก”