มนฺตสฺส เภทํ ปริสงฺกมาโนติ ฯ

ตตฺถ อมโรติ อมรณสภาโว สตฺโต นาม นตฺถิ ฯ ปญฺญาวิธา นตฺถีติ นกาโร ปทสนฺธิกาโร ฯ ปญฺญาวิธา อตฺถีติ อตฺโถ ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ นาคราช โลเก อมโรปิ นตฺถิ ปญฺญาวิธาปิ อตฺถิ สา อญฺเญสํ ปญฺญาโกฏฺฐาสสงฺขาตา ปญฺญาวิธา อตฺตโน ชีวิตเหตุ น นินฺทิตพฺพาติ ฯ อถวา ปญฺญาวิธาติ ปญฺญาสทิสา น นินฺทิตพฺพา นาม อญฺญา ธมฺมชาติ นตฺถิ ตํ กสฺมา นินฺทิสีติ ฯ เยสํ ปน ปญฺญาวิธํปิ น นินฺทิตพฺพนฺติปิ ปาโฐ ฯ เตสํ อุชุกเมว ฯ สจฺเจนาติ อาทีสุ วจีสจฺเจน จ สุจริตธมฺเมน จ ปญฺญาสงฺขาตาย ธิติยา จ อินฺทฺริยทเมน จ อลพฺภํ ทุลฺลภํ อฏฺฐสมาปตฺติมคฺคผลนิพฺพานสงฺขาตํปิ วิเสสํ อพฺยาหรติ อาวหติ ตํ นิปฺผาเทติ นโร อิธ ตสฺมา นารหสิ อเจลํ นินฺทิตุํ อตฺตานเมว ครห อเจเลน หิ อตฺตโน ปญฺญวนฺตตาย อุปายกุสลตาย จ วญฺเจตฺวา ตฺวํ รหสฺสํ คุยฺหมนฺตํ ปุจฺฉิโตติ อตฺโถ ฯ ปรมาติ เอเต อุโภ พนฺธวานํ อุตฺตมพนฺธวา นาม ฯ นาสฺส ตติโยติ อสฺส ปุคฺคลสฺส มาตาปิตูหิ อญฺโญ ตติโย สตฺโต อนุกมฺปโก นาม นตฺถิ ฯ มนฺตสฺส เภทํ ปริสงฺกมาโน ปณฺฑิโต เตสํ มาตาปิตูนมฺปิ ปรมํ คุยฺหํ น สํเสยฺย ตฺวํ ปน มาตาปิตูนมฺปิ อกเถตพฺพํ อเจลกสฺส กเถสีติ อตฺโถ ฯ สหายา วาติ สุหทยมิตฺตา วา ฯ สปกฺขาติ เปตฺเตยฺยมาตุลปิตุจฺฉามาตุจฺฉาทโย สมานปกฺขา ญาตโย ฯ เตสํปีติ เอเตสํปิ ญาติมิตฺตานํ น กเถยฺย ตฺวํ ปน อเจลกสฺส กเถสิ อตฺตโนว กุชฺฌสฺสูติ ทีเปติ ฯ ภริยา เจติ โกมารี ปิยภาณินี ปุตฺเตหิ จ รูเปน จ ยเสน จ อุเปตา เอวรูปา ภริยาปิ เจ อาจิกฺขาหิ เม ตว คุยฺหนฺติ วเทยฺย ตสฺสาปิ น สํเสยฺย ฯ ตโต ปรา อาห

น คุยฺหมตฺถํ วิวเรยฺย รกฺเขยฺย นํ ยถา นิธึ

น หิ ปาตุกโต สาธุ คุยฺหมตฺโถ ปชานตา ฯ