อุปสฺสุตึ มหาราช รฏฺเฐ ชนปเท จร

ตตฺถ ทิสฺวา จ สุตฺวา จ ตโต ตํ ปฏิปชฺชสีติ ฯ

ตตฺถ อปฺปมาโทติ สติยา อวิปฺปวาโส ฯ อมตํ ปทนฺติ อมตสฺส นิพฺพานสฺส ปทํ อธิคมนการณํ ฯ มจฺจุโน ปทนฺติ มรณสฺส การณํ ฯ ปมตฺโต หิ วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อปฺปฏิสนฺธิกภาวํ ปตฺตุํ อสกฺโกนฺโต ปุนปฺปุนํ สํสาเร ชายติ เจว มียติ จ ตสฺมา ปมาโท มจฺจุโน ปทํ นาม ฯ น มียนฺตีติ วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อปฺปฏิสนฺธิกภาวํ ปตฺวา ปุน สํสาเร อนิพฺพตฺตตฺตา น มียนฺติ นาม ฯ เย ปมตฺตาติ มหาราช เย ปุคฺคลา ปมตฺตา เต ยถา มตา เต ตเถว ทฏฺฐพฺพา ฯ กสฺมา ฯ อกิจฺจสาธนตาย ฯ มตสฺสาปิ หิ อหํ ทานํ ทสฺสามิ สีลํ รกฺขิสฺสามิ อุโปสถกมฺมํ กริสฺสามิ กลฺยาณกมฺมํ ปูเรสฺสามีติ อาโภโค วา ปตฺถนา วา ปริยุฏฺฐานํ วา นตฺถิ อปคตวิญฺญาณตฺตา ปมตฺตสฺส หิ อปฺปมาทาภาวาติ ตสฺมา อุโภเปเต เอกสทิสาว ฯ มทาติ มหาราช อาโรคฺยโยพฺพนชีวิตมทสงฺขาตา ติวิธา มทา ปมาโท นาม ชายติ ฯ โส มทมตฺโต ปมาทาปนฺโน ปาณาติปาตาทีนิ ปาปกมฺมานิ กโรติ ฯ อถ นํ ราชาโน ฉินฺทาเปนฺติ วา หนาเปนฺติ วา สพฺพสฺส วา ธนสฺส หรนฺติ เอวมสฺส ปมาทา ญาติธนชีวิตกฺขโย ชายติ ปุน โส ธนกฺขยํ วา ยสกฺขยํ วา ปตฺโต ชีวิตุํ อสกฺโกนฺโต ชีวิตวุตฺตตฺถาย กายทุจฺจริตาทีนิ กโรติ อิจฺจสฺส ขยา จ โทสา ชายนฺติ เตน ตํ วทามิ ฯ มา มโท ภรตูสภาติ รฏฺฐภารกเชฏฺฐก ภรตูสภ มา ปมาท มา ปมชฺชีติ อตฺโถ ฯ อตฺถํ รฏฺฐนฺติ ชนปทวาสีนํ วุทฺธิญฺเจว สกลรฏฺฐญฺจ พหู ปมาทิโน ชิณฺณา ฯ เตสํ อาวิภาวตฺถาย ขนฺติวาทิชาตกมาตงฺคชาตกคุรุกชาตกสรภงฺคชาตกเจติยชาตกานิ กเถตพฺพานิ ฯ คามิโนติ คามโภชกาปิ เต คามาปิ พหุปมาทโทเสน ชิณฺณา ปริหีนา วินฏฺฐา ฯ อนาคารา อคาริโนติ ปพฺพชิตา ปพฺพชิตปฏิปตฺติโต คีหิปิ ฆราวาสโต เจว ธญฺญาทีหิ จ พหู ชิณฺณา ปริหีนาติ วทติ ฯ ตํ วุจฺจเต อฆนฺติ มหาราช ยสโภคปริหานิ นาม ตํ รญฺโญ ทุกฺขํ วุจฺจติ โภคาภาเวน หิ นิทฺธนสฺส ยโส หายติ หีนยโส มหนฺตํ ทุกฺขํ ปาปุณาติ ฯ เนส ธมฺโมติ มหาราช เอส โปราณกราชูนํ ธมฺโม น โหติ ฯ อิทฺธํ ผีตนฺติ อนฺนปานาทินา สมิทฺธํ หิรญฺญสุวณฺณาทินา ผีตํ ฯ น เต ปุตฺตาติ มหาราช ปเวณิปาลกา เต ปุตฺตา น ภวิสฺสนฺติ ฯ รฏฺฐวาสิโน หิ อธมฺมิกรญฺโญ เอส ปุตฺโต กึ อมฺหากํ วุฑฺฒึ กริสฺสติ นาสฺส ฉตฺตํ ทสฺสามาติ ฉตฺตํ น เทนฺติ เอวเมว เตสํ ปเวณิปาลกา ปุตฺตา น โหนฺติ นาม ฯ ปริชิณฺณนฺติ ปริหีนํ ฯ ราชา นํ วาปีติ สเจปิ โส ราชา โหติ อถ นํ ราชานํ สมานํปิ ฯ มนฺติยนฺติ อยํ ราชาติ คุรุจิตฺเตน สมาเนตพฺพํ กตฺวา น มญฺญนฺติ ฯ อุปชีวนฺตาติ อุปนิสฺสาย ชีวนฺตาปิ เอเต เอตฺตกา ชนา คุรุจิตฺเตน มญฺญิตพฺพํ น มญฺญนฺติ ฯ กึการณา ฯ อธมฺมิกภาเวน ฯ สิรีติ ยสวิภโว ฯ ตจนฺติ ยถา อุรโค ชิณฺณํ ตจํ ชิคุจฺฉนฺโต ชหติ น ปุน โอโลเกติ เอวํ ตาทิสํ ราชานํ สิรี ชหติ ฯ สุสํวิหิตกมฺมนฺตนฺติ กายทฺวาราทีหิ ปาปกมฺมํ อกโรนฺตํ ฯ อภิวฑฺฒนฺตีติ อภิมุขํ คจฺฉนฺตา วฑฺฒนฺติ ฯ สอุสภามิวาติ สอุสภา อิว ฯ อปฺปมตฺตสฺส หิ อุสภเชฏฺฐโก โคคโณ วิย โภคา วฑฺฒนฺติ ฯ อุปสฺสุตินฺติ ชนปทจาริตฺตสวนาย จาริกํ อตฺตโน สกลรฏฺเฐ จ ชนปเท จ จร ฯ ตตฺถาติ ตสฺมึ รฏฺเฐ จรนฺโต ทฏฺฐพฺพํ ทิสฺวา โสตพฺพํ สุตฺวา อตฺตโน คุณาคุณํ ปจฺจกฺขํ กตฺวา ตโต อตฺตโน หิตปฏิปตฺตึ ปฏิปชฺชิสฺสสิ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔,๒๕๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ภัณฑุติณฑุกชาดก”