ตตฺเถว เต วตฺตปทา เอสาว อนุสาสนี

อลํ มิตฺเต สุขาเปตุํ อมิตฺตานํ ทุกฺขาย วาติ ฯ

ตตฺถ ปฐเมเนว วิตถนฺติ ตาต ราชา นาม อาทิโตว มุสาวาทํ นิวารเย ฯ มุสาวาทิโน หิ รญฺโญ รฏฺฐํ นิโรชํ โหติ ฯ ปฐวิยา โอชากมฺมกรณฏฺฐานโต สตฺตรตนมตฺตํ เหฏฺฐา ปวิสติ ฯ ตโต อาหาเร วา เตลมธุผาณิตาทีสุ วา โอสเธสุ โอชา น โหติ ฯ นิโรชาหารโภชิโน มนุสฺสา พหฺวาพาธา โหนฺติ ฯ รฏฺเฐ ถลชลปเถสุ อาโย นุปฺปชฺชติ ฯ ตสฺมึ อนุปฺปชฺชนฺเต ราชาโน ทุคฺคตา โหนฺติ ฯ เต เสวเก สงฺคณฺหิตุํ น สกฺโกนฺติ ฯ อสงฺคณฺหิตา เสวกา ราชานํ คุรุจิตฺเตน น โอโลเกนฺติ ฯ เอวํ ตาต มุสาวาโท นาเมส นิโรโช ฯ โส ชีวิตเหตุปิ น กาตพฺโพ ฯ สจฺจํ ปน สาธุตรํ รสานนฺติ ตเทว ปริคฺคเหตพฺพํ ฯ อปิจ มุสาวาโท นาม คุณปริธํสโก วิปตฺติปริโยสาโน ทุติยจิตฺตวาเร อวีจิปรายนํ กโรติ ฯ อิมสฺมึ ปนตฺเถ ธมฺโม หเว หโต หนฺตีติ เจติยชาตกํ กเถตพฺพํ ฯ โกธนฺติ ตาต ราชา นาม ปฐมเมว กุชฺฌนลกฺขณํ โกธํปิ นิวาเรยฺย ฯ ตาต อญฺเญสํ หิ โกโธ ขิปฺปํ มตฺถกํ น ปาปุณาติ ราชูนํ ปาปุณาติ ฯ ราชาโน นาม วาจาวุธา กุชฺฌิตฺวา โอโลกิตมตฺเตนาปิ ปรํ วินาเสนฺติ ตสฺมา รญฺญา อญฺเญหิ มนุสฺเสหิ อติเรกตรํ นิกฺโกเธน ภวิตพฺพํ ขนฺติเมตฺตานุทยสมฺปนฺเนน อตฺตโน ปิยปุตฺตํ วิย โลกํ โวโลเกนฺเตน ฯ ตาต อติโกธโน หิ ราชา อุปฺปนฺนํ ยสํ รกฺขิตุํ น สกฺโกติ ฯ อิมสฺส ปนตฺถสฺส ทีปนตฺถํ ขนฺติวาทิชาตกจุลฺลธมฺมปาลชาตกานิ กเถตพฺพานิ ฯ จุลฺลธมฺมปาลชาตกสฺมิมฺหิ มหาปตาปโน ราชา ปุตฺตํ ฆาเฏตฺวา ปุตฺตโสเกน หทเยน ผลิเตน มตาย เทวิยา สยํปิ เทวึ อนุโสจนฺโต หทเยน ผลิเตเนว มริ ฯ อถ เน ตโยปิ ชเน เอกาหฬเนว ฌาเปสุํ ฯ ตสฺมา รญฺญา ปฐมเมว มุสาวาทํ วชฺเชตฺวา ทุติยํ โกโธ วชฺเชตพฺโพ ฯ หาสนฺติ หสฺสํ ฯ อยเมว วา ปาโฐ ฯ เตสุ เตสุ กิจฺเจสุ อุพฺพิลฺลาวิตจิตฺตตาย เกฬิสีลตํ ปริหาสํ นิวาเรยฺย ฯ ตาต รญฺญา นาม เกฬิสีเลน น ภวิตพฺพํ ฯ อปรปตฺติเยน หุตฺวา สพฺพกิจฺจานิ อตฺตปจฺจกฺเขเนว กาตพฺพานิ ฯ อุพฺพิลฺลาวิตจิตฺโต หิ ราชา อตุเลตฺวา กมฺมานิ กโรนฺโต ลทฺธํ ยสํ วินาเสติ ฯ อิมสฺมึ ปนตฺเถ สรภงฺคชาตเก ปุโรหิตสฺส วจนํ คเหตฺวา ทณฺฑกีรญฺโญ กีสวจฺเฉ อปรชฺฌิตฺวา สห รฏฺเฐน อุจฺฉิชฺชิตฺวา กุกฺกุลนิรเย นิพฺพตฺตภาโว จ มาตงฺคชาตเก เมชฺฌรญฺโญ พฺราหฺมณานํ กถํ คเหตฺวา มาตงฺคตาปเส อปรชฺฌิตฺวา สห รฏฺเฐน อุจฺฉิชฺชิตฺวา นิรเย นิพฺพตฺตภาโว จ ฆฏชาตเก ทสภาติกราชทารกานํ โมหมุฬฺหานํ วจนํ คเหตฺวา กณฺหทีปายเน อปรชฺฌิตฺวา วาสุเทวกุลสฺส นาสิตภาโว จ กเถตพฺโพ ฯ ตโต กิจฺจานิ ภาเรยฺยาติ เอวํ ตาต ปฐมํ มุสาวาทํ ทุติยํ โกธํ ตติยํ อธมฺมหาสํ วชฺเชตฺวา ตโต ปจฺฉา ราชา รฏฺฐวาสีนํ กตฺตพฺพกิจฺจานิ กาเรยฺย ฯ ตํ วตํ อาหุ ขตฺติยาติ ขตฺติย มหาราช ยํ มยา วุตฺตํ เอตํ รญฺโญ วตสมาทานนฺติ โปราณกปณฺฑิตา กถยึสุ ฯ น ตํ กยิราติ ยํ ตยา ราคาทิวเสน ปจฺฉา ตาปกรํ กมฺมํ กตํ โหติ ตโต ปุพฺเพ กตโต ปุน ตาทิสํ กมฺมํ น กยิรา มา กเรยฺยาสิ ตาตาติ ฯ วุจฺจเตติ ตํ รญฺโญ อฆนฺติ วุจฺจติ ฯ เอวํ โปราณกปณฺฑิตา กถยึสุ ฯ สิรี จาติ อิทํ เวสฺสนฺตรสกุโณ ปุพฺเพ พาราณสิยํ ปวตฺติตํ การณํ อาหริตฺวา ทสฺเสนฺโต อาห ฯ ตตฺถ อพฺรวุนฺติ สุจิปริวารเสฏฺฐินา ปุจฺฉิตา กถยึสุ ฯ อุฏฺฐาเน วิริเยติ โย โปโส อุฏฺฐาเน จ วิริเย จ ปติฏฺฐิโต น จ ปเรสํ สมฺปตฺตึ ทิสฺวา อุสฺสุยฺยติ ตสฺมึ อหํ อภิรมามีติ อาห ฯ เอวํ ตาว สิรึ กเถสิ ฯ อุสฺสุยฺยเกติ อลกฺขี ปน ตาต ปุจฺฉิตา อหํ ปรสมฺปตฺตึ อุสฺสุยฺยเก ฯ ทูหทเยติ ทุจฺจิตฺเต ฯ กมฺมทูสเกติ กลฺยาณกมฺมํ ทูสเก ฯ โย กลฺยาณกมฺมํ ทุสฺสนฺโต อปฺปิยายนฺโต อฏฺฏิยนฺโต น กโรติ ตสฺมึ อภิรมามีติ อาห ฯ เอวํ กาฬกณฺณี มหาราช รมติ ปฏิรูปเทสวาสาทิโน กุสลจกฺกสฺส ภญฺชนี ฯ สุหทโยติ สุนฺทรจิตฺโต หิตจิตฺตโก ฯ นูทาติ นีหร ฯ นิเวสนนฺติ ลกฺขฺยา ปน นิเวสนํ ภว ปติฏฺฐา โหหิ ฯ สลกฺขี ธิติสมฺปนฺโนติ มหาราช กาสิปติ โส ปุริโส ปญฺญาย เจว วิริเยน จ สมฺปนฺโน ฯ มหคฺคโตติ มหชฺฌาสโย โจรานํ ปจฺจยภูเต คณฺหนฺโต อมิตฺตานํ มูลํ โจเร คณฺหนฺโต อมิตฺตานํ อคฺคํ ฉินฺทตีติ วทติ ฯ สกฺโกติ อินฺโท ฯ ภูตปตีติ ราชานํ อาลปติ ฯ อุฏฺฐาเนติ อุฏฺฐานวิริเย ฯ นปฺปมชฺชตีติ สพฺพกิจฺจานิ กโรติ ฯ ส กลฺยาเณติ โส เทวราชา อุฏฺฐานวิริเย มนํ กโรนฺโต ปาปกมฺมํ อกตฺวา กลฺยาเณ ปุญฺญกมฺมสฺมึเยว ธิตึ กตฺวา อปฺปมตฺโต อุฏฺฐาเน มนํ กโรติ ฯ ตสฺส ปน กลฺยาณกมฺเม วิริยกรณภาวทสฺสนตฺถํ สรภงฺคชาตเก ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวตาหิ สทฺธึ กปิฏฺฐารามํ อาคนฺตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉิตฺวา ธมฺมสฺส สุตภาโว มหากณฺหชาตเก อตฺตโน อานุภาเวน ชนํ โตเสตฺวา โอสกฺกนฺตสฺส สาสนสฺส ปวตฺติภาโว จาติ เอวมาทีนิ วตฺถูนิ กเถตพฺพานิ ฯ คนฺธพฺพาติ จาตุมฺมหาราชิกานํ เหฏฺฐา จตุโยนิกา เทวา จตุโยนิกตฺตาเยว กิเรเต คนฺธพฺพา นาม ชาตา ฯ ปิตโรติ พฺรหฺมาโน ฯ เทวาติ อุปปตฺติเทววเสน ฉกามาวจรา เทวา ฯ ตาทิโนติ ตถาวิธสฺส กุสลาภิรตสฺส รญฺโญ เต สาชีวา โหนฺติ สมานชีวิกา อุปชีวิตพฺพา ฯ ตาทิสา หิ ราชาโน ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กโรนฺตา เทวตานํ ปตฺตึ เทนฺติ ฯ ตา ตํ ปตฺตึ อนุโมทิตฺวา สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ทิพฺพยเสน วฑฺฒนฺติ ฯ อนุติฏฺฐนฺตีติ ตาทิสสฺส รญฺโญ วิริยํ กโรนฺตสฺส อปฺปมาทํ อาปชฺชนฺตสฺส เทวตา อนุติฏฺฐนฺติ อนุคจฺฉนฺติ ธมฺมิกํ รกฺขํ สํวิทหนฺติ ฯ โสติ โส ตฺวํ ฯ วายมสฺสุ จาติ ตานิ รฏฺฐกิจฺจานิ กโรนฺโต ตุลนวเสน ตีรณวเสน ปจฺจกฺขกมฺมวเสน เตสุ เตสุ กิจฺเจสุ วิริยํ กรสฺสุ ฯ ตตฺเถว เต วตฺตปทาติ ตาต ยํ มํ ตฺวํ กึสุ กิจฺจํ กตํ วรนฺติ ปุจฺฉิ ตตฺถ ตว ปญฺเหเยว เอเต มยา ปฐเมเนว วิตถนฺติ อาทโย วุตฺตา เอเต วตฺตปทา วตฺตโกฏฺฐาสา เอวํ ตตฺถ วตฺตสฺสุ ฯ เอสาติ ยา เต มยา กถิตา เอสาว ตว อนุสาสนี ฯ อลนฺติ เอวํ วตฺตมาโน หิ ราชา อตฺตโน มิตฺเต สุขาเปตุํ อมิตฺตานญฺจ ทุกฺขาย อยํ ปริยตฺโต สมตฺโถติ ฯ