ธมฺมญฺจเร สมณพฺราหฺมเณสุ

เอวํกโร สคฺคมุเปติ ฐานนฺติ ฯ

ตตฺถ กีสนฺติ อปฺปมํสโลหิตตฺตา กีสสรีรํ ฯ อวกฺรียาติ อวกิริตฺวา นิฏฺฐุภนทนฺตกฏฺฐปาตเนน ตสฺส สรีเร กลึ ปวาเหตฺวา ฯ อุจฺฉินฺนมูโลติ อุจฺฉินฺนมูโล หุตฺวา ฯ สชโนติ สปริโส ฯ กุกฺกุลนาเม นิรยมฺหีติ ติโยชนสตปฺปมาเณ กปฺเปน สณฺฐิเต อุณฺหฉาริกนิรเย ฯ ผุลฺลิงฺคาติ วีตจฺฉิตงฺคารา ฯ ตสฺส กิร ตตฺถ อุณฺหกุกฺกุเล นิมุคฺคสฺส นวหิ วณมุเขหิ อุณฺหฉาริกา ปวิสนฺติ สีเส มหนฺตมหนฺตา องฺคารา นิปตนฺติ เตสํ ปตนกาเล สกลสรีรํ ปทีปรุกฺโข วิย ปชฺชลติ พลวเวทนา ปวตฺตนฺติ ฯ โส อธิวาเสตุํ อสกฺโกนฺโต มหาวิรวํ วิรวิ ฯ สรภงฺคสตฺถา ปฐวึ ภินฺทิตฺวา ตํ ตตฺถ ตถา ปจฺจมานํ ทสฺเสสิ ฯ มหาชโน ภยสนฺตาสมาปชฺชิ ฯ ตสฺส อติภีตภาวํ ญตฺวา มหาสตฺโต ตํ นิรยํ อนฺตรธาเปสิ ฯ ธมฺมํ ภณนฺเตติ ทสกุสลกมฺมปถธมฺมํ ภาสนฺเต ฯ สมเณติ สมิตปาเป ฯ อทูสเกติ นิรปราเธ ฯ นาลิกีรนฺติ เอวํนามกํ ราชานํ ฯ ปรตฺถาติ ปรโลเก นิรเย นิพฺพตฺตํ ฯ สงฺคมฺมาติ อิโตจีโตจ สมาคนฺตฺวา ฉินฺทิตฺวา มหนฺตมหนฺตา สุนขา ขาทนฺติ ฯ ตสฺมึ กิร กาลิงฺครฏฺเฐ ทนฺตปุรนคเร นาลิกีเร นาม ราเช รชฺชํ การยมาเน เอโก มหาตาปโส ปญฺจสตตาปสปริวุโต หิมวนฺตา อาคมฺม ราชุยฺยาเน วาสํ กปฺเปตฺวา มหาชนสฺส ธมฺมํ เทเสสิ ฯ ธมฺมิกตาปโส ราชุยฺยาเน วสตีติ รญฺโญปิ อาโรจยึสุ ฯ ราชา ปน อธมฺมิโก อธมฺเมน รชฺชํ กาเรสิ ฯ โส อมจฺเจสุ ตาปสํ ปสํสนฺเตสุ อหํปิ ธมฺมํ สุณิสฺสามีติ อุยฺยานํ คนฺตฺวา ตาปสํ วนฺทิตฺวา นิสีทิ ฯ ตาปโส รญฺญา สทฺธึ ปฏิสนฺถารํ กโรนฺโต กึ มหาราช ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสิ มหาชนํ น ปีเฬสีติ อาห ฯ โส ตสฺส กุชฺฌิตฺวา อยํ กูฏชฏิโล เอตฺตกํ กาลํ นาครานํ สนฺติเก มมญฺเญว อคุณํ กเถสิ มญฺเญ โหตุ ชานิสฺสามีติ จนฺเตตฺวา เสฺว อมฺหากํ ฆรทฺวารํ อาคจฺเฉยฺยาถาติ นิมนฺเตตฺวา ปุน ทิวเส ปุราณคูถสฺส จาฏิโย ปูราเปตฺวา ตาปเสสุ อาคเตสุ เตสํ ภิกฺขาภาชนานิ คูถสฺส ปูราเปตฺวา ทฺวารํ ปิทหาเปตฺวา มุสลานิ จ โลหทณฺเฑ จ คาหาเปตฺวา อิสีนํ สีสานิ ภินฺทาเปตฺวา ชฏาสุ คาหาเปตฺวา นิกฺกฑฺฒาเปตฺวา สุนเขหิ ขาทาเปตฺวา ตตฺเถว ภินฺนํ ปฐวึ ปวิสิตฺวา สุนขมหานิรเย นิพฺพตฺติ ฯ ตตฺรสฺส ติคาวุตํ สรีรํ อโหสิ ฯ อถ นํ มหนฺตมหนฺตา มหาหตฺถิปฺปมาณา ปญฺจวณฺณา สุนขา อนุพนฺธิตฺวา ฑํสิตฺวา นวโยชนาย ชลิตอยปฐวิยา ปาเตตฺวา มุขปูรํ ลุญฺจนฺตา ลุญฺจนฺตา วิปฺผนฺทมานํ ขาทึสุ ฯ มหาสตฺโต ปฐวึ ทฺวิธา ภินฺทิตฺวา ตํ นิรยํ ทสฺเสตฺวา มหาชนสฺส ภีตภาวํ ญตฺวา อนฺตรธาเปสิ ฯ อถชฺชุโนติ สหสฺสพาหุ ราชา ฯ องฺคีรสนฺติ องฺเคหิ รํสีนํ นิจฺฉรณโต เอวํ ลทฺธนามํ ฯ เหฐยิตฺวาติ วิเหฐยิตฺวา วิสปีเตน กณฺเฑน วิชฺฌิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา ฯ โส กิร อชฺชุโน นาม ราชา มหิสกรฏฺเฐ เกกราชธานิยํ รชฺชํ กาเรนฺโต มิควธํ คนฺตฺวา มิเค วธิตฺวา องฺคารปกฺกมํสํ ขาทนฺโต วิจรติ ฯ อเถกทิวสํ มิคานํ อาคมนฏฺฐาเน โกฏฺฐกํ กตฺวา มิเค โอโลกยมาโน อฏฺฐาสิ ฯ ตทา ตาปโส ตสฺส รญฺโญ อวิทูเร เอกํ การรุกฺขํ อภิรุหิตฺวา ผลานิ โอจินนฺโต โอจินิตผลํ สาขํ มุญฺจิ ฯ ตสฺสา วิสฺสฏฺฐาย สทฺเทน ตํ ฐานํ ปตฺตา มิคา ปลายึสุ ฯ ราชา กุชฺฌิตฺวา ตาปสํ สวิเสน สลฺเลน วิชฺฌิ ฯ โส ปติตฺวา ปริคลนฺโต มตฺถเกน ขทิรขาณุกํ อาสาเทตฺวา สูลคฺเคเยว กาลมกาสิ ฯ ราชา ตํ ขณญฺเญว ทฺวิธา ภินฺนํ ปฐวึ ปวิสิตฺวา สตฺติสูเล นิรเย นิพฺพตฺติ ฯ ติคาวุตปฺปมาณํ สรีรํ อโหสิ ฯ ตตฺถ นิรยปาลา ชลิเตหิ อาวุเธหิ โกฏฺเฏตฺวา ชลิตํ อยปพฺพตํ อาโรเปนฺติ ฯ ปพฺพตมตฺถเก ฐิตกาเล วาโต ปหรติ ฯ โส วาตปฺปหาเรน ปติตฺวา ปริคลติ ฯ ตสฺมึ ขเณ เหฏฺฐา นวโยชนาย ชลิตอยปฐวิยา มหนฺตํ ตาลกฺขนฺธปฺปมาณํ ชลิตอยสูลํ อุฏฺฐหติ ฯ โส สูลคฺคมตฺถเกเยว อาสาเทตฺวา สูลาวุโตว ติฏฺฐติ ฯ ตสฺมึ ขเณ ปฐวี ชลติ สูลํ ปชฺชลติ ตสฺส สรีรํ ปชฺชลติ ฯ โส ตตฺถ มหารวํ รวนฺโต ปจฺจติ ฯ มหาสตฺโต ปฐวึ ทฺวิธา กตฺวา ตํ นิรยํ ทสฺเสตฺวา มหาชนสฺส ภีตภาวํ ญตฺวา อนฺตรธาเปสิ ฯ ขณฺฑโสติ จตฺตาโร หตฺถปาเท กณฺณนาสญฺจ ขณฺฑาขณฺฑิกํ กตฺวา ฯ อทูสกนฺติ นิรปราธํ ฯ ตถา เฉทาเปตฺวา ทฺวีหิ กสาหิ ปหารสหสฺเสหิ ตาฬาเปตฺวา ชฏาสุ ตํ คเหตฺวา อากฑฺฒาเปตฺวา ปฏิกุชฺชนํ นิปชฺชาเปตฺวา ปิฏฺฐิยํ ปณฺหิยา ปหริตฺวา มหาทุกฺขสมปฺปิตํ อกาสิ ฯ กลาพุวีจินฺติ กลาพุ อวีจึ ฯ กฏุกนฺติ ติขิณเวทนํ เอวรูปํ นิรยํ อุปปชฺชิตฺวา ฉนฺนํ ชาลานํ อนฺตเร ปจฺจติ ฯ วิตฺถารโต ปน กลาพุรญฺโญ วตฺถุ ขนฺติวาทิชาตเก กถิตเมว ฯ อญฺญานิ ปาปิฏฺฐตรานิ เจตฺถาติ เอเตหิ นิรเยหิ ปาปิฏฺฐตรานิ จ อญฺญานิ นิรยานิ สุตฺวา ฯ ธมฺมญฺจเรติ สกฺก เทวราช ปณฺฑิโต กุลปุตฺโต น เกวลํ เอเตเยว จตฺตาโร นิรยา เอเตเยว จ ราชาโน เนรยิกา อถโข อญฺเญปิ นิรยา อญฺเญปิ จ ราชาโน นิรเยสุ อุปฺปนฺนาติ วิทิตฺวา จตุปจฺจยทานธมฺมิกรกฺขาวรณสํวิธานสงฺขาตํ สมณพฺราหฺมเณสุ ธมฺมํ จเรยฺย ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔,๓๕๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สรภังคชาดก”