อิสีนญฺจ ปรกฺกนฺตํ สญฺญตานํ ตปสฺสินํ ฯ

น เต สมสมํ ปสฺเส อสฺมึ ปฐวิมณฺฑเล

โก วา ตฺวํ กสฺส วา ปุตฺโต กถํ ชาเนมุ ตํ มยนฺติ ฯ

ตตฺถ วิจิตฺตหตฺถาภรณาติ วิจิตฺเตหิ หตฺถาภรเณหิ สมนฺนาคตา ฯ เหมจนฺทนคนฺธินีติ สุวณฺณวณฺณจนฺทนคนฺธวิเลปนา ฯ สญฺญตูรูติ สุวฏฺฏิตฆนอูรุ สมฺปนฺนอูรุลกฺขณา ฯ วิลากาติ สงฺขิตฺตมชฺฌา ฯ มุทุกาติ มุทุ สุขุมาลา ฯ สุทฺธาติ นิมฺมลา ฯ สุปติฏฺฐิตาติ สมํ ปฐวึ ผุสนฺตา สุฏฺฐุ ปติฏฺฐิตา ฯ กมนาติ คจฺฉมานา ฯ กามนียาติ กนฺตา กาเมตพฺพยุตฺตกา ฯ หรนฺติเยว เม มโนติ เอเต เอวรูเปน ปรเมน อิตฺถีวิลาเสน จงฺกมนฺติยา ตว ปาทา มม จิตฺตํ หรนฺติเยว ฯ วิมฏฺฐาติ วิสาลา ฯ สุสฺโสณีติ สุนฺทรโสณี ฯ อกฺขสฺสาติ สุวณฺณสฺส ผลกํ วิย วิสาลา เต โสณีติ วทติ ฯ อุปฺปลสฺเสว กิญฺชกฺขาติ นีลุปฺปลกณฺณิกา วิย ฯ กณฺหญฺชนสฺเสวาติ สุขุมกณฺหโลมาจิตตฺตา เอวมาห ฯ ทุวิธาติ คาถํ ถเน วณฺณยนฺโต อาห ฯ เต หิ เทฺว หุตฺวา อุเร ชาตา วณฺฏสฺส อภาวา อวณฺฏา อุเร ลคฺคา เอว หุตฺวา สุฏฺฐุ นิกฺขนฺตตฺตา สาธุปจฺจุทา ปยสฺส ธารณโต ปโยธรา ฯ อปฺปตีตาติ นปฺปตีตา อมิลาตตาย วา อนพฺภุนฺนตตาย วา น อนฺโต ปวิฏฺฐาติ อปฺปตีตา ฯ สุวณฺณผลเก ฐปิตสุวณฺณมยา วฏฺฏาลาพุโน อฑฺเฒน สทิสตาย อฑฺฒลาพุสมา ถนา ฯ เอเณยฺยกา ยถาติ เอณิมิคสฺส หิ ทีฆา จ วฏฺฏา จ คีวา โสภติ เอวํ ตว โถกํ ทีฆา ฯ กมฺพุตลาภาสาติ สุวณฺณาลิงฺคตลสนฺนิภา คีวาติ อตฺโถ ฯ ปณฺฑราวรณาติ ทนฺตาวรณา ฯ จตุตฺถมนสนฺนิภาติ จตุตฺถมโน วุจฺจติ จตุตฺถมนวตฺถุภูตา ชิวฺหา ฯ อภิรตฺตภาเวน ชิวฺหาสทิสํ เต โอฏฺฐปริโยสานนฺติ วทติ ฯ อุทฺธคฺคาติ อุปริมทนฺตา ฯ อธคฺคาติ เหฏฺฐิมทนฺตา ฯ ทุมคฺคปริมชฺชิตาติ ทนฺตกฏฺฐปริมชฺชิตา ปริสุทฺธา ฯ ทุวิชาติ ทฺวิชา ฯ เนลสมฺภูตาติ นิทฺโทเสสุ หนุมํสปริโยสาเนสุ สํภูตา ฯ อปณฺฑราติ กณฺหา ฯ โลหิตนฺตาติ รตฺตปริยนฺตา ฯ ชิญฺชุกผลสนฺนิภาติ รตฺตฏฺฐาเน ชิญฺชุกผลสทิสา ฯ สุทสฺสนาติ ปสฺสนฺตานํ อติตฺติกรา ปญฺจปสาทสมนฺนาคตา ฯ นาติทีฆาติ ปมาณยุตฺตา ฯ สุสมฏฺฐาติ สุฏฺฐุ สมฏฺฐา ฯ กนกพฺยา สโมจิตาติ กนกพฺยา วุจฺจติ สุวณฺณผลิกา ตาย คนฺธเตลํ อาทาย ปริหริตา สุรจิตา ฯ กสิโครกฺขาติ อิมินา กสิญฺจ โครกฺขญฺจ นิสฺสาย ชีวนกสตฺเต ทสฺเสติ ฯ ยา คตีติ ยตฺตกา นิปฺผตฺติ ฯ ปรกฺกนฺตนฺติ ยตฺตกํ อิสีนํ ปรกฺกนฺตํ วิตฺถารีกตา อิมสฺมึ หิมวนฺเต ยตฺตกา อิสโย วสนฺตีติ อตฺโถ ฯ น เต สมสมนฺติ เตสุ สพฺเพสุ เอกํปิ รูปลีลาวิลาสาทิสมตาย ตยา สมํ น ปสฺสามิ ฯ โก วา ตฺวนฺติ อิทํ ตสฺสา อิตฺถีภาวํ ชานนฺโต ปุริสโวหารวเสน ปุจฺฉติ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔,๓๙๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อลัมพุสาชาดก”