โพธิสตฺโต อตฺตานํ ตกฺเกนฺโต อสมฺภีโต เกสรสีโห วิย อฏวึ ปาวิสิเยว ฯ ตสฺมึ อฏวีมชฺฌํ สมฺปตฺเต โส ยกฺโข ตาลมตฺโต หุตฺวา กูฏาคารมตฺตํ สีสํ จกฺกปฺปมาณานิ อกฺขีนิ กทฺทลิมกุลมตฺตา เทฺว ทาฐา จ มาเปตฺวา เสตมุโข กพรกุจฺฉิ นีลหตฺถปาโท หุตฺวา โพธิสตฺตสฺส อตฺตานํ ทสฺเสตฺวา กหํ ยาสิ ติฏฺฐ ภกฺโขสิ เมติ อาห ฯ อถ นํ โพธิสตฺโต ยกฺข อหํ อตฺตานํ ตกฺเกตฺวา อิธ ปวิฏฺโฐ ตฺวํ อปฺปมตฺโต หุตฺวา มํ อุปคจฺเฉยฺยาสิ วิสปีเตน หิ สเรน ตํ วิชฺฌิตฺวา ตตฺเถว ปาเตสฺสามีติ สนฺตชฺเชตฺวา หลาหลวิสปีตํ สรํ สนฺนยฺหิตฺวา มุญฺจิ ฯ โส ยกฺขสฺส โลเมสุเยว อลฺลียิ ฯ ตโต อญฺญํ ตโต อญฺญนฺติ เอวํ ปญฺญาส สเร มุญฺจิ ฯ สพฺเพ ตสฺส โลเมสุเยว อลฺลียึสุ ฯ ยกฺโข สพฺเพปิ เต สเร โปเฐตฺวา อตฺตโน ปาทมูเลเยว ปาเตตฺวา โพธิสตฺตํ อุปสงฺกมิ ฯ โพธิสตฺโต ปุนปิ ตํ ตชฺเชตฺวา ขคฺคํ กฑฺเฒตฺวา ปหริ ฯ เตตฺตึสงฺคุลายโต ขคฺโค โลเมสุเยว อลฺลียิ ฯ อถ นํ กณเยน ปหริ ฯ โสปิ โลเมสุเยว อลฺลียิ ฯ ตสฺส อลฺลีนภาวํ ญตฺวา มุคฺคเรน ปหริ ฯ โสปิ โลเมสุเยว อลฺลียิ ฯ ตสฺส อลฺลีนภาวํ ญตฺวา โภ ยกฺข น เต อหํ ปญฺจาวุธกุมาโร นามาติ สุตปุพฺโพ อหํ ตยา อธิฏฺฐิตํ อฏวึ ปวิสนฺโต ธนุอาทีนิ ตกฺเกตฺวา ปวิฏฺโฐ อตฺตานญฺเญว ปน ตกฺเกตฺวา ปวิฏฺโฐ อชฺช ตํ โปเถตฺวา จุณฺณวิจุณฺณํ กริสฺสามีติ อภีตสีหนาทํ นาม ทสฺเสนฺโต อุนฺนทิตฺวา ทกฺขิณหตฺเถน ยกฺขํ ปหริ ฯ หตฺโถ โลเมสุ อลฺลียิ ฯ วามหตฺเถน ปหริ ฯ โสปิ อลฺลียิ ฯ ทกฺขิณปาเทน ปหริ ฯ โสปิ อลฺลียิ ฯ วามปาเทน ปหริ ฯ โสปิ อลฺลียิ ฯ สีเสน ตํ โปเถตฺวา จุณฺณวิจุณฺณํ กริสฺสามีติ สีเสน ปหริ ฯ ตมฺปิ โลเมสุเยว อลฺลียิ ฯ โส ปญฺจสุ ฐาเนสุ พทฺโธ โอลมฺพนฺโตปิ นิพฺภโย นิสฺสารชฺโชว อโหสิ ฯ

ยกฺโข จินฺเตสิ อยํ เอโก ปุริสสีโหว ปุริสาชานีโย น ปุริสมตฺโตว มาทิเสน นามสฺส ยกฺเขน คหิตสฺส สนฺตาสมตฺตมฺปิ น ภวิสฺสติ มยา อิมสฺมึ มคฺเค หนนฺเตน เอโกปิ เอวรูโป ปุริโส น ทิฏฺฐปุพฺโพ กสฺมา นุ โข เอส น ภายตีติ ฯ โส ตํ ขาทิตุํ อวิสหนฺโต กสฺมา นุ โข ตฺวํ มาณว มรณภยํ น ภายสีติ ปุจฺฉิ ฯ กึการณา ยกฺข ภายิสฺสามิ เอกสฺมึ หิ อตฺตภาเว เอตํ มรณํ นิยตเมว อปิจ มยฺหํ กุจฺฉิมฺหิ วชิราวุธํ อตฺถิ สเจ มํ ขาทิสฺสสิ ตํ อาวุธํ ชิราเปตุํ น สกฺขิสฺสสิ ตนฺเต อนฺตานิ ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺทิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปสฺสติ อิติ อุโภปิ นสฺสิสฺสาม อิมินา การเณนาหํ น ภายามีติ ฯ อิทํ กิร โพธิสตฺโต อตฺตโน อพฺภนฺตเร ญาณาวุธํ สนฺธาย กเถสิ ฯ ตํ สุตฺวา ยกฺโข จินฺเตสิ อยํ มาณโว สจฺจเมว ภณติ อิมสฺส ปุริสสีหสฺส สรีรโต มุคฺคพีชมตฺตมฺปิ มํสขณฺฑํ มยฺหํ กุจฺฉึ ชีราเปตุํ น สกฺขิสฺสติ วิสฺสชฺเชสฺสามิ นนฺติ มรณภยภีโต โพธิสตฺตํ วิสฺสชฺเชตฺวา มาณว ปุริสสีโห ตฺวํ น เต อหํ มํสํ ขาทิสฺสามิ ตฺวํ อชฺช ราหุมุขา มุตฺโต จนฺโท วิย มม หตฺถโต มุจฺจิตฺวา ญาติสุหชฺชมณฺฑลํ โตเสนฺโต ยาหีติ อาห ฯ อถ นํ โพธิสตฺโต อาห ยกฺข อหํ ตาว คมิสฺสามิ ตฺวํ ปน ปุพฺเพปิ อกุสลํ กตฺวา ลุทฺโท โลหิตปาณี ปรรุหิรมํสภกฺโข หุตฺวา นิพฺพตฺโต สเจ อิธาปิ ฐตฺวา อกุสลเมว กริสฺสสิ อนฺธการา อนฺธการํ คมิสฺสสิ มํ ทิฏฺฐกาลโต ปฏฺฐาย ปน น สกฺกา ตยา อกุสลํ กาตุํ ปาณาติปาตกมฺมนฺนาม นิรเย ติรจฺฉานโยนิยํ เปตฺติวิสเย อสุรกาเย จ นิพฺพตฺเตติ มนุสฺเสสุ นิพฺพตฺตฏฺฐาเน อปฺปายุกสํวตฺตนิกํ โหตีติ เอวมาทินา นเยน ปญฺจนฺนํ ทุสฺสีลกมฺมานํ อาทีนวํ ปญฺจนฺนํ สีลานํ อานิสํสํ กเถตฺวา นานาการเณหิ ยกฺขํ ตชฺเชตฺวา ธมฺมํ เทเสตฺวา ทเมตฺวา นิพฺพิเสวนํ กตฺวา ปญฺจสุ สีเลสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา ตสฺสาเยว นํ อฏวิยา พลิปฺปฏิคฺคาหกํ เทวตํ กตฺวา อปฺปมาเทน โอวทิตฺวา อฏวิโต นิกฺขมนฺโต อฏวีมุเข มนุสฺสานํ อาจิกฺขิตฺวา สนฺนทฺธปญฺจาวุโธ พาราณสึ คนฺตฺวา มาตาปิตโร ทิสฺวา อปรภาเค รชฺเช ปติฏฺฐาย ธมฺเมน รชฺชํ กาเรนฺโต ทานาทีนิ จ ปุญฺญานิ กตฺวา ยถากมฺมงฺคโต ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔๖๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. ปัญจาวุธชาดก”