ราชา อตฺตโน อุปฏฺฐานํ อาคตํ พฺราหฺมณํ อาห ชูตํ กีฬาม พฺราหฺมณาติ ฯ สาธุ มหาราชาติ ฯ ราชา ชูตมณฺฑลํ สชฺชาเปตฺวา ปุริมนเยเนว ชูตคีตํ คายิตฺวา ปาสเก ขิปติ ฯ พฺราหฺมโณ มาณวิกาย ตปสฺส ภินฺนภาวํ อชานนฺโต ฐเปตฺวา มาณวิกนฺติ อาห ฯ เอวํ วทนฺโตปิ ปราชิโตเยว ฯ ราชา ชินิตฺวา ตฺวํ พฺราหฺมณ กึ วเทสิ มาณวิกาย เต ตโป ภินฺโน ตฺวํ มาตุคามํ คพฺภโต ปฏฺฐาย รกฺขนฺโต สตฺตสุ ฐาเนสุ อารกฺขํ กโรนฺโต รกฺขิสฺสามีติ มญฺญสิ มาตุคาโม นาม กุจฺฉิยํ ปกฺขิปิตฺวา จรนฺเตนาปิ รกฺขิตุํ น สกฺกา เอกปุริสิกา อิตฺถี นาม นตฺถิ ตว มาณวิกา นจฺจิตุกามามฺหีติ วตฺวา วีณํ วาเทนฺตสฺส ตว สาฏเกน มุขํ พนฺธิตฺวา อตฺตโน ชารํ ตว สีเส กปฺปุเรน ปหราเปตฺวา อุยฺโยเชสิ อิทานิ กึ ฐเปสีติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

ยํ พฺราหฺมโณ อวาเทสิ วีณํ สมฺมุขเวฐิโต

อณฺฑภูตา ภตา ภริยา ตาสุ โก ชาตุ วิสฺสเสติ ฯ

ตตฺถ ยํ พฺราหฺมโณ อวาเทสิ วีณํ สมฺมุขเวฐิโตติ เยน การเณน พฺราหฺมโณ ฆนสาฏเกน สห มุเขน เวฐิโต หุตฺวา วีณํ วาเทสิ ตํ การณํ น ชานาตีติ อตฺโถ ฯ ตญฺหิ สา วญฺเจตุกามา เอวมกาสิ ฯ พฺราหฺมโณ ปน ตํ อิตฺถีนํ พหุมายาภาวํ อชานนฺโต มาตุคามสฺส สทฺทหิตฺวา มํ เอสา ลชฺชตีติ เอวํสญฺญี อโหสิ เตนสฺส อญฺญาณภาวํ ปกาเสนฺโต ราชา เอวมาห อยเมตฺถ อธิปฺปาโย ฯ อณฺฑภูตา ภตา ภริยาติ อณฺฑํ วุจฺจติ พีชํ พีชภูตา มาตุ กุจฺฉิโต อนิกฺขนฺตกาเลเยว อาภตา อานีตา ฯ ภตาติ วา ปุฏฺฐาติ อตฺโถ ฯ กา สา ฯ ภริยา ปชาปติ ปาทปริจาริกา ฯ สา หิ ภตฺตวตฺถาทีหิ ภริตพฺพตาย ภินฺนสํวรตาย โลกธมฺเมหิ ภริตพฺพตาย จ ภริยาติ วุจฺจติ ฯ ตาสุ โก ชาตุ วิสฺสเสติ ชาตูติ เอกํสาธิวจนํ ฯ ตาสุ มาตุ กุจฺฉิโต ปฏฺฐาย รกฺขิยมานาสุปิ เอวํ วิการํ อาปชฺชนฺตีสุ ภริยาสุ โก นาม ปณฺฑิโต ปุริโส เอกํเสน วิสฺสเส นิพฺพิการา เอตา มยีติ โก สทฺทเหยฺยาติ อตฺโถ ฯ อสทฺธมฺมวเสน หิ อามนฺตเกสุ นิมนฺตเกสุ วิชฺชมาเนสุ มาตุคาโม นาม น สกฺกา รกฺขิตุนฺติ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อัณฑภูตชาดก”