อตีเต คนฺธารรฏฺเฐ ตกฺกสิลายํ โพธิสตฺโต ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย หุตฺวา ปญฺจ มาณวกสตานิ สิปฺปํ อุคฺคณฺหาเปสิ ฯ อถสฺส เต มาณวกา เอกทิวสํ ทารุอาหรณตฺถาย อรญฺญํ คนฺตฺวา ทารูนิ อุทฺธรึสุ ฯ เตสํ อนฺตเร เอโก กุสีตมาณโว มหนฺตํ วรณรุกฺขํ ทิสฺวา สุกฺขรุกฺโข เอโสติ สญฺญาย มุหุตฺตํ ตาว นิปชฺชิตฺวา ปจฺฉา รุกฺขํ อภิรุหิตฺวา ทารูนิ ปาเตตฺวา อาทาย คมิสฺสามีติ อุตฺตรสาฏกํ ปฏฺฐริตฺวา นิปชฺชิตฺวา กากจฺฉมาโน นิทฺทํ โอกฺกมิ ฯ อิตเร มาณวกา ทารุกลาเป พนฺธิตฺวา อาทาย คจฺฉนฺตา ตํ ปาเทน ปิฏฺฐิยํ ปหริตฺวา ปโพเธตฺวา อคมึสุ ฯ กุสีตมาณโว อุฏฺฐาย อกฺขีนิ ปุญฺฉิตฺวา อวิคตนิทฺโท วรณรุกฺขํ อภิรุหิตฺวา สาขํ คเหตฺวา อตฺตโน อภิมุขํ อากฑฺฒิตฺวา ภญฺชนฺโต ภิชฺชิตฺวา อุฏฺฐิตโกฏิยา อตฺตโน อกฺขึ ภินฺทาเปตฺวา เอเกน หตฺเถน ตํ ปิธาย เอเกน หตฺเถน อลฺลทารูนิ ภญฺชิตฺวา รุกฺขโต โอรุยฺห ทารุกลาปํ พนฺธิตฺวา อุกฺขิปิตฺวา เวเคน คนฺตฺวา เตหิ ปาติตานํ ทารูนํ อุปริ ปาเตสิ ฯ ตํ ทิวสญฺจ ชนปทคามกโต เอกํ กุลํ เสฺว พฺราหฺมณวาจกํ กริสฺสามาติ อาจริยํ นิมนฺเตสิ ฯ อาจริโย มาณวเก อาห ตาตา เสฺว เอกํ คามกํ คนฺตพฺพํ ตุมฺเห ปน นิราหารา น สกฺขิสฺสถ คนฺตุํ ปาโตว ยาคุํ ปจาเปตฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา อตฺตนา ลทฺธโกฏฺฐาสญฺจ อมฺหากํ ปตฺตโกฏฺฐาสญฺจ สพฺพํ อาทาย อาคจฺฉถาติ ฯ เต ปาโตว ยาคุปจนตฺถาย ทาสึ อุฏฺฐาเปตฺวา ขิปฺปํ โน ยาคุํ ปจาหีติ อาหํสุ ฯ สา ทารูนิ คณฺหนฺตี อุปริฏฺฐิตานิ อลฺลวรณทารูนิ คเหตฺวา ปุนปฺปุนํ มุขวาตํ ททมานาปิ อคฺคึ อุชฺชาเลตุํ อสกฺโกนฺตี สุริยํ อุฏฺฐาเปสิ ฯ มาณวกา อติทิวา ชาตา อิทานิ น สกฺกา คนฺตุนฺติ อาจริยสฺส สนฺติเก อคมํสุ ฯ อาจริโย กึ ตาตา น คตตฺถาติ ฯ อาม อาจริย น คตมฺหาติ ฯ กึการณาติ ฯ อสุโก นาม กุสีตมาณโว อมฺเหหิ สทฺธึ ทารูนํ อตฺถาย อรญฺญํ คนฺตฺวา วรณรุกฺขมูเล นิทฺทายิตฺวา ปจฺฉา เวเคนารุหิตฺวา อกฺขีนิ ภินฺทาเปตฺวา อลฺลวรณทารูนิ อาหริตฺวา อมฺเหหิ อานีตทารูนํ อุปริ ปกฺขิปิ ยาคุปาจิกา ตานิ สุกฺขทารุสญฺญาย คเหตฺวา ยาว สุริยุคฺคมนา อุชฺชาเลตุํ นาสกฺขิ อิมินา การเณน คมนนฺตราโย ชาโตติ ฯ อาจริโย มาณเวน กตกมฺมํ สุตฺวา อนฺธพาลานํ กมฺมํ นิสฺสาย เอวรูปา ปริหานิ โหตีติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๕๒๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. วรุณชาดก”