อเถโก พาราณสีวาสิโก วนจรโก หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา อตฺตโน อาชีวภณฺฑกํ คเวสมาโน ทิสา ววฏฺฐเปตุํ อสกฺโกนฺโต มคฺคมูฬฺโห หุตฺวา มรณภยภีโต พาหา ปคฺคยฺห ปริเทวมาโน วิจรติ ฯ โพธิสตฺโต ตสฺส ตํ ปริเทวิตํ สุตฺวา อิมํ ปุริสํ ทุกฺขา โมเจสฺสามีติ การุญฺญโจทิโต ตสฺส สนฺติกํ อคมาสิ ฯ โส ตํ ทิสฺวาว ภีโต ปลายิ ฯ โพธิสตฺโต ตํ ปลายนฺตํ ทิสฺวา ตเถว อฏฺฐาสิ ฯ โส ปุริโส โพธิสตฺตํ ฐิตํ ทิสฺวา อฏฺฐาสิ ฯ โพธิสตฺโต ปุน อคมาสิ ฯ โส ปุน ปลายิตฺวา ตสฺส ฐิตกาเล ฐตฺวา จินฺเตสิ อยํ วารโณ มม ปลายนกาเล ติฏฺฐติ ฐิตกาเล อาคจฺฉติ นายํ มยฺหํ อนตฺถกาโม อิมมฺหา ปน มํ ทุกฺขา โมเจตุกาโม ภวิสฺสตีติ ฯ สูโร หุตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ โพธิสตฺโต ตํ อุปสงฺกมิตฺวา กสฺมา โภ ตฺวํ ปุริส ปริเทวมาโน วิจรสีติ ปุจฺฉิ ฯ สามิ ทิสา ววฏฺฐเปตุํ อสกฺโกนฺโต มคฺคมูฬฺโห หุตฺวา มรณภเยนาติ ฯ อถ นํ โพธิสตฺโต อตฺตโน วสนฏฺฐานํ เนตฺวา กติปาหํ ผลาผเลหิ สนฺตปฺเปตฺวา โภ ปุริส มา ภายิ อหํ ตํ มนุสฺสปถํ เนสฺสามีติ ฯ อตฺตโน ปิฏฺเฐ นิสีทาเปตฺวา มนุสฺสปถํ ปาเปสิ ฯ อถ โข โส มิตฺตทุพฺภิปุริโส สเจ โกจิ ปุจฺฉิสฺสติ อาจิกฺขิตพฺพํ ภวิสฺสตีติ โพธิสตฺตสฺส ปิฏฺเฐ นิสินฺโนเยว รุกฺขนิมิตฺตํ ปพฺพตนิมิตฺตํ อุปธาเรนฺโตว คจฺฉติ ฯ อถ นํ โพธิสตฺโต อรญฺญา นีหริตฺวา พาราณสีคมิกมหามคฺเค ฐเปตฺวา โภ ปุริส อิมินา มคฺเคน คจฺฉ มยฺหํ ปน วสนฏฺฐานํ ปุจฺฉิโตปิ มา กสฺสจิ อาจิกฺขาติ ตํ อุยฺโยเชตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานํเยว อคมาสิ ฯ

อถ โส ปุริโส พาราณสึ คนฺตฺวา อนุวิจรนฺโต ทนฺตการวีถึ ปตฺวา ทนฺตกาเร ทนฺตวิกติโย กุรุมาเน ทิสฺวา กึ ปน โภ ชีวทนฺตมฺปิ ลภิตฺวา คณฺเหยฺยาถาติ ฯ โภ กึ วทสิ ชีวทนฺโต นาม มตหตฺถิทนฺตโต มหคฺฆตโรติ ฯ เตนหิ อหํ โว ชีวทนฺตํ อาหริสฺสามีติ ปาเถยฺยํ คเหตฺวา ขรกกจํ อาทาย โพธิสตฺตสฺส วสนฏฺฐานํ อคมาสิ ฯ โพธิสตฺโต ตํ ทิสฺวา กิมตฺถํ อาคโตสีติ ปุจฺฉิ ฯ อหํ สามิ ทุคฺคโต กปโณ ชีวิตุํ อสกฺโกนฺโต ตุมฺเห ทนฺตขณฺฑํ ยาจิตฺวา สเจ ทสฺสถ ตํ อาทาย คนฺตฺวา วิกฺกิณิตฺวา เตน มูเลน ชีวิสฺสามีติ อาคโตติ ฯ โหตุ โภ ทนฺตํ เต ทสฺสามิ สเจ ทนฺตกปฺปนตฺถาย กกจํ อตฺถีติ ฯ กกจํ คเหตฺวา อาคโตมฺหิ สามีติ ฯ เตนหิ ทนฺเต กกเจน กนฺติตฺวา อาทาย คจฺฉาหีติ โพธิสตฺโต ปาเท สมฺมิญฺชิตฺวา โคนิสินฺนกํ นิสีทิ ฯ โส ตสฺส เทฺวปิ อคฺคทนฺเต ฉินฺทิ ฯ โพธิสตฺโต เต ทนฺเต โสณฺฑาย คเหตฺวา โภ ปุริส นาหํ อิเม มยฺหํ อปฺปิยา อมนาปาติ ทมฺมิ อิเมหิ ปน เม ทนฺเตหิ สตคุเณน สหสฺสคุเณน สตสหสฺสคุเณน สพฺพธมฺมปฺปฏิเวธสมตฺถํ สพฺพญฺญุตญาณํ ปิยตรํ ตสฺส เม อิทํ ทนฺตทานํ สพฺพญฺญุตญาณปฺปฏิวิชฺฌนตฺถาย โหตูติ สพฺพญฺญุตญาณสฺส ปณิธานํ กตฺวา ทนฺตยุคลํ อทาสิ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๕๒๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สีลวนาคชาดก”