ธมฺมสภายํ สนฺนิสินฺนา ภิกฺขู เถรสฺส คุณํ วณฺณยึสุ อาวุโส อานนฺทตฺเถโร อตฺตโน พหุสฺสุตตาย ปณฺฑิจฺเจน อุปายกุสลตาย จ มหาชนํ อกิลเมตฺวา อุปาเยเนว รญฺโญ มณึ ทสฺเสสีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว อานนฺเทเนว ปรหตฺถคตํ ภณฺฑํ ทสฺสิตํ ปุพฺเพปิ ปณฺฑิตา มหาชนํ อกิลเมตฺวาว อุปาเยเนว ติรจฺฉานหตฺถคตํ ภณฺฑํ ทสฺสยึสูติ วตฺวา เตหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สพฺพสิปฺปานํ นิปฺผตฺตึ ปตฺโต ตสฺเสว อมจฺโจ อโหสิ ฯ อเถกทิวสํ ราชา มหนฺเตน ปริวาเรน อุยฺยานํ คนฺตฺวา วนนฺตรานิ วิจริตฺวา อุทกกีฬํ กีฬิตุกาโม มงฺคลโปกฺขรณึ โอตริตฺวา อิตฺถาคารมฺปิ ปกฺโกสิ ฯ อิตฺถิโย อตฺตโน สีสูปคคีวูปคาทีนิ อาภรณานิ โอมุญฺจิตฺวา อุตฺตราสงฺเค ปกฺขิปิตฺวา สมุคฺคปิฏฺเฐสุ ฐเปตฺวา ทาสิโย ปฏิจฺฉาเปตฺวา โปกฺขรณึ โอตรึสุ ฯ อเถกา อุยฺยานมกฺกฏี สาขนฺตเร นิสินฺนา เทวึ ปิลนฺธนานิ โอมุญฺจิตฺวา อุตฺตราสงฺเค ปกฺขิปิตฺวา สมุคฺคปิฏฺเฐสุ ฐปิยมานํ ทิสฺวา ตสฺสา มุตฺตาหารํ ปิลนฺธิตุกามา หุตฺวา ทาสิยา ปมาทํ โอโลกยมานา นิสีทิ ฯ ทาสีปิ รกฺขมานา ตหึ ตหึ โอโลเกตฺวา นิสินฺนาเยว นิทฺทายิตุํ อารภิ ฯ มกฺกฏี ตสฺสา ปมาทภาวํ ญตฺวา วาตเวเคน โอตริตฺวา มหามุตฺตาหารํ คีวายํ ปฏิมุญฺจิตฺวา วาตเวเคเนว อุปฺปติตฺวา สาขนฺตเร นิสีทิตฺวา อญฺญาสํ มกฺกฏีนํ ทสฺสนภเยน เอกสฺมึ รุกฺขสุสิรฏฺฐาเน ฐเปตฺวา อุปสนฺตุปสนฺตา วิย ตํ รกฺขมานา นิสีทิ ฯ สาปิ โข ทาสี ปพุชฺฌิตฺวา มุตฺตาหารํ อปสฺสนฺตี กมฺปมานา อญฺญํ อุปายํ อทิสฺวา ปุริโส เทวิยา มฺตฺตาหารํ คเหตฺวา ปลาโตติ มหาวิรวํ วิรวิ ฯ อารกฺขมนุสฺสา ตโต ตโต สนฺนิปติตฺวา ตสฺสา วจนํ สุตฺวา รญฺโญ อาโรเจสุํ ฯ ราชา โจรํ คณฺหถาติ อาห ฯ ปุริสา อุยฺยานา นิกฺขมิตฺวา โจรํ คณฺหถ คณฺหถาติ อิโต จิโต จ โอโลเกนฺติ ฯ

อเถโก ชานปโท พลิการกปุริโส ตํ สทฺทํ สุตฺวา กมฺปมาโน ปลายิ ฯ ตํ ทิสฺวา ราชปุริสา อยํ โจโร ภวิสฺสตีติ อนุพนฺธึสุ ตํ คเหตฺวา โปเถตฺวา อเร ทุฏฺฐโจร เอวํ มหาสารํ นาม ปิลนฺธนํ หรสีติ ปริภาสึสุ ฯ โส จินฺเตสิ สจาหํ น คณฺหามีติ วกฺขามิ อชฺช เม ชีวิตํ นตฺถิ โปเถนฺตาเยว มํ มาเรสฺสนฺติ สมฺปฏิจฺฉามิ นนฺติ ฯ โส อาม สามิ คหิตํ เมติ อาห ฯ อถ นํ พนฺธิตฺวา รญฺโญ สนฺติกํ อานยึสุ ฯ ราชาปิ นํ ปุจฺฉิ คหิตํ เต มหาสารปิลนฺธนนฺติ ฯ อาม เทวาติ ฯ อิทานิ นํ กหนฺติ ฯ เทว มยา มหาสารํ นาม มญฺจปีฐมฺปิ น ทิฏฺฐปุพฺพํ เสฏฺฐี ปน มํ มหาสารํ ปิลนฺธนํ คณฺหาเปสิ โสหํ คเหตฺวาว ตสฺส อทาสิ โสปิ นํ ชานาตีติ ฯ ราชา เสฏฺฐึ ปกฺโกสาเปตฺวา คหิตํ เต อิมสฺส หตฺถโต มหาสารปิลนฺธนนฺติ ปุจฺฉิ ฯ อาม เทวาติ ฯ กหํ ตนฺติ ฯ ปุโรหิตสฺส เม ทินฺนนฺติ ฯ ปุโรหิตมฺปิ ปกฺโกสาเปตฺวา ตเถว ปุจฺฉิ ฯ โสปิ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา คนฺธพฺพสฺส เม ทินฺนนฺติ อาห ฯ ตมฺปิ ปกฺโกสาเปตฺวา ปุโรหิตสฺส เต หตฺถโต มหาสารปิลนฺธนํ คหิตนฺติ ปุจฺฉิ ฯ อาม เทวาติ ฯ กหํ ตนฺติ ฯ กิเลสวเสน เม วณฺณทาสิยา ทินฺนนฺติ ฯ ตมฺปิ ปกฺโกสาเปตฺวา ปุจฺฉิ ฯ สา น คณฺหามีติ อาห ฯ เต ปญฺจ ชเน ปุจฺฉนฺตานญฺเญว สุริโย อฏฺฐงฺคโต ฯ ราชา อิทานิ วิกาโล ชาโต เสฺว ชานิสฺสามีติ เต ปญฺจ ชเน อมจฺจานํ ทตฺวา นครํ ปาวิสิ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๖๐๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. มหาสารชาดก”