อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต มหาวิภเว พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลํ คนฺตฺวา สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคณฺหิตฺวา พาราณสิยํ ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย หุตฺวา ปญฺจมาณวกสตานํ สิปฺปํ วาเจสิ ฯ เตสุ มาณเวสุ เอโก สญฺชีโว นาม มาณโว อตฺถิ ฯ โพธิสตฺโต ตสฺส มตกุฏฺฐาปนมนฺตํ อทาสิ ฯ โส อุฏฺฐาปนมนฺตเมว คเหตฺวา ปฏิพาหนมนฺตํ อคเหตฺวา เอกทิวสํ มาณเวหิ สทฺธึ ทารุอตฺถาย อรญฺญํ คนฺตฺวา เอกํ มตพฺยคฺฆํ ทิสฺวา มาณเว อาห โภ อิมํ มตพฺยคฺฆํ อุฏฺฐาเปสฺสามีติ ฯ มาณวา น สกฺขิสฺสสีติ อาหํสุ ฯ ปสฺสนฺตานญฺเยว โว อุฏฺฐาเปสฺสามีติ ฯ สเจ สกฺโกสิ อุฏฺฐาเปหีติ เอวญฺจ ปน วตฺวา เต มาณวา รุกฺขํ อภิรุหึสุ ฯ สญฺชีโว มนฺตํ ปริวตฺเตตฺวา มตพฺยคฺฆํ สกฺขราย ปหรติ ฯ พฺยคฺโฆ อุฏฺฐาย เวเคน คนฺตฺวา สญฺชีวํ คลนาลิยํ ฑํสิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา ตตฺเถว ปติ ฯ อุโภ เอกฏฺฐาเนเยว มตา นิปชฺชึสุ ฯ มาณวา ทารูนิ อาทาย คนฺตฺวา ตํ ปวุตฺตึ อาจริยสฺส อาโรเจสุํ ฯ อาจริโย มาณเว อามนฺเตตฺวา ตาตา อสนฺตํ สมฺปคฺคหกา นาม อยุตฺตฏฺฐาเน สกฺการสมฺมานํ กโรนฺตา เอวรูปํ ทุกฺขํ ปฏิลภนฺติเยวาติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

อสนฺตํ โย ปคฺคณฺหาติ อสนฺตํ จูปเสวติ

ตเมว ฆาสํ กุรุเต พฺยคฺโฆ สญฺชีวิโก ยถาติ ฯ

ตตฺถ อสนฺตนฺติ ตีหิ ทุจฺจริเตหิ สมนฺนาคตํ ทุสฺสีลํ ปาปธมฺมํ ฯ โย ปคฺคณฺหาตีติ ยํ ขตฺติยาทีสุ โยโกจิ เอวรูปํ ทุสฺสีลํ ปพฺพชิตํ วา จีวราทิสมฺปทาเนน คหฏฺฐํ วา อุปรชฺชเสนาปติฏฺฐานาทิ- สมฺปทาเนน ปคฺคณฺหาติ สกฺการสมฺมานํ กโรตีติ อตฺโถ ฯ อสนฺตํ จูปเสวตีติ โย จ เอวรูปํ อสนฺตํ ทุสฺสีลํ อุปเสวติ ภชติ ปยิรูปาสติ ฯ ตเมว ฆาสํ กุรุเตติ ตเมว อสนฺตํ สมฺปคฺคณฺหกํ โส ทุสฺสีโล ปาปปุคฺคโล ฆสติ ขาทติ วินาสํ ปาเปติ ฯ กถํ ฯ พฺยคฺโฆ สญฺชีวิโก ยถาติ ยถา สญฺชีเวน มาณเวน มนฺตํ ปริวตฺเตตฺวา มตพฺยคฺโฆ สญฺชีวิโก ชีวิตสมฺปทาเนน สมฺปคฺคหิโต อตฺตโน ชีวิตทายกํ สญฺชีวเมว ชีวิตา โวโรเปตฺวา ตตฺเถว ปาเตสิ เอวํ อญฺโญปิ โย อสนฺตํ สมฺปคฺคหํ กโรติ โส ทุสฺสีโล ตํ อตฺตโน สมฺปคฺคหกเมว วินาเสติ เอวํ อสนฺตํ สมฺปคฺคหกา วินาสํ ปาปุณนฺตีติ ฯ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๘๐๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. สัญชีวชาดก”