๒. สิคาลชาดก

๒ สิคาลชาตกํ

อสเมกฺขิตกมฺมนฺตนฺติ อิทํ สตฺถา กูฏาคารสาลายํ วิหรนฺโต เวสาลิวาสิกํ เอกํ นฺหาปิตปุตฺตํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตสฺส กิร ปิตา ราชูนํ ราโชโรธานํ ราชกุมารานํ ราชกุมาริกานญฺจ มสฺสุกรณเกสสณฺฐาปนอฏฺฐปทฏฺฐปนาทีนิ สพฺพกิจฺจานิ กโรติ สทฺโธ ปสนฺโน ติสรณคโต สมาทินฺนปญฺจสีโล, อนฺตรนฺตเรน สตฺถุ ธมฺมํ สุณนฺโต กาลํ วีตินาเมติ ฯ โส เอกทิวสํ ราชนิเวสเน กมฺมํ กาตุํ คจฺฉนฺโต อตฺตโน ปุตฺตํ คเหตฺวา คโต ฯ โส ตตฺถ เอกํ เทวจฺฉรปฏิภาคํ อลงฺกตปฏิยตฺตํ ลิจฺฉวิกุมาริกํ ทิสฺวา กิเลสวเสน ปฏิพทฺธจิตฺโต หุตฺวา ปิตรา สทฺธึ ราชนิเวสนา นิกฺขมิตฺวา เอตํ กุมาริกํ ลภมาโน ชีวิสฺสามิ, อลภมานสฺส เม เอตฺเถว มรณนฺติ อาหารูปจฺเฉทํ กตฺวา มญฺจกํ ปริสฺสชิตฺวา นิปชฺชิ ฯ อถ นํ ปิตา อุปสงฺกมิตฺวา ตาต อวตฺถุมฺหิ ฉนฺทราคํ มา กริ, หีนชจฺโจ ตฺวํ นฺหาปิตปุตฺโต, ลิจฺฉวิกุมาริกา ขตฺติยธีตา ชาติสมฺปนฺนา, สา ตุมฺหากํ อนนุจฺฉวิกา, อญฺญํ เต ชาติโคตฺเตหิ สทิสํ กุมาริกํ อาเนสฺสามีติ อาห ฯ โส ปิตุ กถํ น คณฺหาติ ฯ อถ นํ มาตา ภาตา ภคินี จุลฺลมาตา จุลฺลปิตาติ สพฺเพปิ ญาตกา เจว มิตฺตสุหชฺชา จ สนฺนิปติตฺวา สญฺญาเปนฺตาปิ สญฺญาเปตุํ นาสกฺขึสุ ฯ โส ตตฺเถว สุสฺสิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาปุณิ ฯ อถสฺส ปิตา สรีรกิจฺจเปตกิจฺจานิ กตฺวา ตนุคเต โสเก สตฺถารํ วนฺทิสฺสามีติ พหูนิ คนฺธมาลาทิวิเลปนานิ คเหตฺวา มหาวนํ คนฺตฺวา สตฺถารํ ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสินฺโน กินฺนุ โข อุปาสก อิมานิ ทิวสานิ น ทิสฺสสีติ วุตฺเต ตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ สตฺถา น โข อุปาสก อิทาเนว ตว ปุตฺโต อวตฺถุสฺมึ ฉนฺทราคํ อุปฺปาเทตฺวา วินาสํ ปาปุณิ, ปุพฺเพปิ ปตฺโต เยวาติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต หิมวนฺตปฺปเทเส สีหโยนิยํ นิพฺพตฺติ, ตสฺส ฉ กนิฏฺฐภาตโร เอกา จ ภคินี อโหสิ ฯ สพฺเพปิ กาญฺจนคุหายํ วสนฺติ ฯ ตสฺสา ปน คุหาย อวิทูเร รชฏปพฺพเต เอกา ผลิกคุหา อตฺถิ ฯ ตตฺเถโก สิคาโล วสติ ฯ อปรภาเค สีหานํ มาตาปิตโร กาลมกํสุ ฯ เต ภคินึ สีหโปติกํ กาญฺจนคุหายํ ฐเปตฺวา โคจราย ปกฺกมิตฺวา มํสํ อาหริตฺวา ตสฺสา เทนฺติ ฯ โส สิคาโล ตํ สีหโปติกํ ทิสฺวา ปฏิพทฺธจิตฺโต อโหสิ ฯ ตสฺสา ปน มาตาปิตูนํ อมตกาเล โอกาสํ นาลตฺถ ฯ โส สตฺตนฺนมฺปิ เตสํ โคจราย ปกฺกนฺตกาเล ผลิกคุหาย โอตริตฺวา กาญฺจนคุหทฺวารํ คนฺตฺวา สีหโปติกาย ปุรโต โลกามิสปฏิสํยุตฺตํ เอวรูปํ รหสฺสกถํ กเถสิ สีหโปติเก อหํ จตุปฺปโท, ตฺวมฺปิ จตุปฺปทา, ตฺวํ เม ปชาปตี โหหิ, อหนฺเต ปติ ภวิสฺสามิ, เต มยํ สมคฺคา สมฺโมทมานา วสิสฺสาม, ตฺวํ อิโต ปฏฺฐาย มํ กิเลสวเสน สงฺคณฺหาหีติ ฯ สา ตสฺส วจนํ สุตฺวา จินฺเตสิ อยํ สิคาโล จตุปฺปาทานํ อนฺตเร หีโน ปฏิกุฏฺโฐ จณฺฑาลสทิโส, มยํ อุตฺตมราชกุลสมฺมตา, เอส โข มยา สทฺธึ อสพฺภํ อนนุจฺฉวิกํ กถํ กเถสิ, อหํ เอวรูปํ กถํ สุตฺวา ชีวิเตน กึ กริสฺสามิ, นาสาวาตํ สนฺนิรุมฺหิตฺวา มริสฺสามีติ ฯ อถสฺสา เอตทโหสิ มยฺหํ เอวเมว มรณํ อยุตฺตํ, ภาติกา ตาว เม อาคจฺฉนฺติ, เตสํ กเถตฺวา มริสฺสามีติ ฯ สิคาโลปิ ตสฺสา สนฺติกา ปฏิวจนํ อลภิตฺวา อิทานิ เอสา มยิ น สมฺพชฺฌตีติ โทมนสฺสปฺปตฺโต ผลิกคุหายํ ปวิสิตฺวา นิปชฺชิ ฯ อเถโก สีหโปตโก มหิสวารณาทีสุ อญฺญตรํ วธิตฺวา มํสํ ขาทิตฺวา ภคินิยา ภาคํ อาหริตฺวา อมฺม มํสํ ขาทสฺสูติ อาห ฯ ภาติก นาหํ ขาทามิ, มริสฺสามีติ ฯ กึการณาติ ฯ สา ตํ ปวุตฺตึ อาจิกฺขิ ฯ อิทานิ กหํ โส สิคาโลติ วุตฺเต ผลิกคุหายํ นิปนฺนสิคาลํ อากาเส นิปนฺโนติ มญฺญมานา ภาติก กึ น ปสฺสสิ, เอโส รชฏปพฺพเต อากาเส นิปนฺโนติ ฯ สีหโปตโก ตสฺส ผลิกคุหายํ นิปนฺนภาวํ อชานนฺโต อากาเส นิปนฺโนติ สญฺญี หุตฺวา มาเรสฺสามิ นนฺติ สีหเวเคน ปกฺขนฺทิตฺวา ผลิกคุหํ หทเยเนว ปหริ ฯ โส หทเยน ผลิเตน ตตฺเถว ชีวิตกฺขยํ ปตฺวา ปพฺพตปาเท ปติ ฯ อถ อปโร อาคจฺฉิ ฯ สา ตสฺสาปิ ตเถว กเถสิ ฯ โสปิ ตเถว กตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปตฺวา ปพฺพตปาเท ปติ ฯ เอวํ ฉสุปิ ภาติเกสุ มเตสุ สพฺพปจฺฉา โพธิสตฺโต อาคจฺฉติ ฯ สา ตสฺสาปิ ตํ การณํ อาโรเจตฺวา อิทานิ โส กหนฺติ วุตฺเต เอโส รชฏปพฺพตมตฺถเก อากาเส นิปนฺโนติ อาห ฯ โพธิสตฺโต จินฺเตสิ สิคาลานํ อากาเส ปติฏฺฐา นาม นตฺถิ, ผลิกคุหาย นิปนฺโน ภวิสฺสตีติ ฯ โส ปพฺพตปาทํ โอตริตฺวา ฉ ภาติเก มเต ทิสฺวา อิเม อตฺตโน พาลตาย ปริคฺคณฺหนปญฺญาย อภาเวน ผลิกคุหายํ นิปนฺนภาวํ อชานิตฺวา หทเยน ปหริตฺวา มตา ภวิสฺสนฺติ, อสเมกฺขิตฺวา อติตุริตํ กโรนฺตานํ กมฺมํ นาม เอวรูปํ โหตีติ วตฺวา ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๘๐๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สิคาลชาดก”