๒. สังคามาวจรชาดก
๒ สงฺคามาวจรชาตกํ
สงฺคามาวจโร สูโรติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต นนฺทตฺเถรํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
สตฺถริ หิ ปฐมคมเนน กปิลวตฺถุปุรํ คนฺตฺวา กนิฏฺฐภาติกํ นนฺทกุมารํ ปพฺพาเชตฺวา กปิลวตฺถุปุรา นิกฺขมฺม อนุปุพฺเพน สาวตฺถิยํ คนฺตฺวา วิหรนฺเต อายสฺมา นนฺโท ปตฺตํ อาทาย ตถาคเตน สทฺธึ เคหา นิกฺขมนกาเล นนฺทกุมาโร กิร สตฺถารา สทฺธึ คจฺฉตีติ สุตฺวา อฑฺฒลิกฺขิเตหิ เกเสหิ วาตปานนฺตเรน โอโลเกตฺวา ตุวฏํ โข อยฺยปุตฺต อาคจฺเฉยฺยาสีติ อิทํ ชนปทกลฺยาณิยา วุตฺตวจนมนุสฺสรนฺโต อุกฺกณฺฐิโต อนภิรโต อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโต อโหสิ ฯ สตฺถา ตสฺส ปวตฺตึ ญตฺวา ยนฺนูนาหํ นนฺทํ อรหตฺเต ปติฏฺฐเปสฺสามีติ จินฺเตตฺวา ตสฺส วสนปริเวณํ คนฺตฺวา ปญฺญตฺตาสเน นิสินฺโน กจฺจิ นนฺท อิมสฺมึ สาสเน น อภิรมสีติ ปุจฺฉิ ฯ ภนฺเต ชนปทกลฺยาณิยา ปฏิพทฺธจิตฺโต หุตฺวา นาภิรมามีติ ฯ หิมวนฺตจาริกคตปุพฺโพ นนฺทาติ ฯ น คตปุพฺโพ ภนฺเตติ ฯ เตน หิ นนฺท คจฺฉามาติ ฯ นตฺถิ เม ภนฺเต อิทฺธิ, กถาหํ คมิสฺสามีติ ฯ สตฺถา อหํ ตํ นนฺท มม อิทฺธิพเลน เนสฺสามีติ นนฺทตฺเถรํ หตฺเถ คเหตฺวา อากาสํ ปกฺขนฺทิตฺวา อนฺตรามคฺเค เอกํ ฌามกฺเขตฺตํ ทสฺเสตฺวา ฌามขาณุเก นิสินฺนํ ฉินฺนนาสนงฺคุฏฺฐํ ฌามโลมฉินฺนฉวึ จมฺมมตฺตํ ปลิคุณฺฐิตํ เอกํ มกฺกฏึ ทสฺเสตฺวา ปสฺสสิ ตฺวํ นนฺท เอตํ มกฺกฏินฺติ ฯ อาม ภนฺเตติ ฯ สุฏฺฐุ ปจฺจกฺขํ กโรหีติ ฯ อถ นํ คเหตฺวา สฏฺฐิโยชนิกํ มโนสิลาตลํ อโนตตฺตทหาทโย สตฺต มหาสเร ปญฺจ มหานทิโย สุวณฺณปพฺพตรชฏปพฺพตมณิปพฺพตปฏิมณฺฑิตํ อเนกสตรามเนยฺยกํ หิมวนฺตปพฺพตญฺจ ทสฺเสตฺวา ตาวตึสภวนนฺเต นนฺท ทิฏฺฐปุพฺพนฺติ ปุจฺฉิตฺวา น ทิฏฺฐปุพฺพํ ภนฺเตติ วุตฺเต เอหิ นนฺท ตาวตึสภวนํ เต ทสฺเสสฺสามีติ ตตฺถ เนตฺวา ปณฺฑุกมฺพลสิลาสเน นิสีทิ ฯ สกฺโก เทวราชา ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวสงฺเฆน สทฺธึ อาคนฺตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ อฑฺฒเตยฺยโกฏิสํขาตา ปริจาริกา ปญฺจสตา กุกฺกุฏปาทา เทวจฺฉรา อาคนฺตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ สตฺถา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ ตา ปญฺจสตา อจฺฉรา กิเลสวเสน ปุนปฺปุนํ โอโลกาเปสิ, ปสฺสสิ นนฺท อิมา กุกฺกุฏปาทานิโย อจฺฉราโยติ ฯ อาม ภนฺเตติ ฯ กินฺนุ โข ตา เอตา โสภนฺติ อุทาหุ ชนปทกลฺยาณีติ ฯ เสยฺยถาปิ ภนฺเต ชนปทกลฺยาณิยา อุปนิธาย สา ปลุทฺธมกฺกฏี เอวเมว อิมาสํ อุปนิธาย ชนปทกลฺยาณีติ ฯ อิทานิ กึ กริสฺสสิ นนฺทาติ ฯ กึ กมฺมํ กตฺวา ภนฺเต อิมา อจฺฉรา ลภนฺตีติ ฯ สมณธมฺมํ กตฺวาติ ฯ สเจ เม ภนฺเต อิมาสํ ปฏิลาภตฺถาย ภควา ปาฏิโภโค โหติ, อหํ สมณธมฺมํ กริสฺสามีติ อาห ฯ สตฺถา กโรหิ นนฺท อหนฺเต ปาฏิโภโคติ ฯ เอวํ เถโร เทวสงฺฆมชฺเฌ ตถาคตํ ปาฏิโภคํ คเหตฺวา มา ภนฺเต อติปปญฺจํ กโรถ เอถ, คจฺฉาม, อหํ สมณธมฺมํ กริสฺสามีติ อาห ฯ สตฺถา ตํ อาทาย เชตวนเมว ปจฺจาคมิ ฯ เถโร สมณธมฺมํ กาตุํ อารภิ ฯ สตฺถา ธมฺมเสนาปตึ อามนฺเตตฺวา สาริปุตฺต มยฺหํ กนิฏฺฐภาตา นนฺโท ตาวตึสเทวโลเก เทวสงฺฆสฺส มชฺเฌ เทวจฺฉรานํ การณา มํ ปาฏิโภคํ อคฺคเหสีติ อาห ฯ เอเตเนว อุปาเยน มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส มหากสฺสปตฺเถรสฺส อนุรุทฺธตฺเถรสฺส ธมฺมภณฺฑาคาริกานนฺทตฺเถรสฺสาติ อสีติมหาสาวกานํ เยภุยฺเยน เสสภิกฺขูนํ อาจิกฺขิ ฯ ธมฺมเสนาปติสาริปุตฺตตฺเถโร นนฺทตฺเถรํ อุปสงฺกมิตฺวา สจฺจํ กิร ตฺวํ อาวุโส นนฺท ตาวตึสเทวโลเก เทวสงฺฆสฺส มชฺเฌ เทวจฺฉรา ลภนฺโต สมณธมฺมํ กริสฺสามีติ ทสพลํ ปาฏิโภคํ คณฺหีติ วตฺวา นนุ เอวํ สนฺเต ตว พฺรหฺมจริยาวาโส มาตุคามสนฺนิสฺสิโต, ตสฺส เต อิตฺถีนํ อตฺถาย ภติยา กมฺมํ กโรนฺเตน กมฺมกาเรน สทฺธึ กึ นานากรณนฺติ เถรํ ลชฺชาเปสิ นิตฺเตชํ อกาสิ ฯ เอเตนุปาเยน สพฺเพปิ อสีติมหาสาวกา อวเสสภิกฺขู จ ตํ อายสฺมนฺตํ ลชฺชาเปสุํ ฯ โส อยุตฺตํ วต เม กตนฺติ หิริยา จ โอตฺตปฺเปน จ วิริยํ ทฬฺหํ ปคฺคณฺหิตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒนฺโต อรหตฺตํ ปตฺวา สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา สฺวาหํ ภนฺเต ภควโต ปฏิสฺสวา มุญฺจามีติ อาห ฯ สตฺถาปิ ยทา ปน ตฺวํ นนฺท อรหตฺตํ ปตฺโต, ตทา เยวาหํ ปฏิสฺสวา มุตฺโตติ อาห ฯ เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ธมฺมสภายํ ภิกฺขู กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ ยาว โอวาทกฺขโม วายํ อาวุโส นนฺทตฺเถโร เอโกวาเทเนว หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐเปตฺวา สมณธมฺมํ กตฺวา อรหตฺตํ ปตฺโตติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปิ นนฺโท โอวาทกฺขโม เยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ