๖. ติปัลลัตถมิคชาดก

6 Tipallatthamigajātakaṃ

migantipallatthanti idaṃ satthā kosambiyaṃ badarikārāme viharanto sikkhākāmaṃ rāhulattheraṃ ārabbha kathesi.

Ekasmiṃ hi kāle satthari āḷavīnagaraṃ upanissāya aggāḷave cetiye viharante bahū upāsakā ca upāsikā ca bhikkhū ca bhikkhuniyo ca vihāraṃ dhammassavanatthāya gacchanti. Divā dhammassavanaṃ hoti. Gacchante ca pana kāle upāsikā ca bhikkhuniyo ca na gacchiṃsu. Bhikkhū ceva upāsakā ca ahesuṃ. Tato paṭṭhāya rattiṃ dhammassavanaṃ jātaṃ. Dhammassavanapariyosāne therā bhikkhū attano attano vasanaṭṭhānāni gacchanti daharā upāsakehi saddhiṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sayanti. Tesu niddaṃ upagatesu ekacce gharugharupassāsā kākacchamānā dante khādantā nipajjiṃsu ekacce muhuttaṃ niddāyitvā uṭṭhahiṃsu. Tesaṃ Vippakāraṃ disvā bhagavato ārocesuṃ.

Bhagavā yo pana bhikkhu anupasampannena saha seyyaṃ kappeyya pācittiyanti sikkhāpadaṃ paññāpetvā kosambiṃ agamāsi. Tattha bhikkhū āyasmantaṃ rāhulaṃ āhaṃsu āvuso rāhula bhagavatā sikkhāpadaṃ paññattaṃ idāni tvaṃ attano vasanaṭṭhānaṃ jānāhīti. Pubbe pana te bhikkhū bhagavati ca gāravaṃ tassa cāyasmato sikkhākāmataṃ paṭicca taṃ attano vasanaṭṭhānaṃ āgataṃ ativiya saṅgaṇhanti khuddakamañcakaṃ paññāpetvā ussīsakakaraṇatthāya cīvaraṃ denti taṃ divasampana sikkhāpadabhayena vasanaṭṭhānampi na adaṃsu. Rāhulo bhadropi pitā meti dasabalassa vā upajjhāyo meti dhammasenāpatino vā ācariyo meti mahāmoggallānassa vā cūḷapitā meti ānandassa vā santikaṃ agantvā dasabalassa valañjanavaccakuṭiṃ brahmavimānaṃ pavisanto viya pavisitvā vāsaṃ kappesi. Buddhānañhi valañjanakuṭiyā davāraṃ supidahitaṃ hoti gandhadhūpaparibhaṇḍakatā bhūmi gandhadāmamālādāmāni osāritāneva honti sabbarattiṃ dīpo jhāyati. Rāhulabhadro pana tassā kuṭiyā idaṃ sampattiṃ paṭicca tattha vāsaṃ upagato bhikkhūhi pana vasanaṭṭhānaṃ jānāhīti vuttattā ovādagāravena sikkhākāmatāya tattha vāsaṃ upagato. Antarantarā hi bhikkhū taṃ āyasmantaṃ dūratova āgacchantaṃ disvā tassa vīmaṃsanatthāya anto muṭṭhisammajjaniṃ vā kacavarachaḍḍanikaṃ vā bahi khipitvā tasmiṃ āgate āvuso idaṃ kena chaḍḍitanti vadanti. Tattha kehici rāhulo iminā maggena Gatoti vutte so cāyasmā nāhaṃ bhante etaṃ jānāmīti avatvā taṃ paṭisāmetvā khamatha me bhanteti khamāpetvā gacchati. Evamesa sikkhākāmo. So taṃ sikkhākāmataṃyeva paṭicca tattha vāsaṃ upagato. Atha satthā purearuṇaṃyeva vaccakuṭidvāre ṭhatvā ukkāsi. So cāyasmā ukkāsi. Ko esoti. Ahaṃ rāhuloti nikkhamitvā vandi. Kasmā tvaṃ rāhula idha nipannosīti. Vasanaṭṭhānassa abhāvato pubbe hi bhante bhikkhū mama saṅgahaṃ karonti idāni attano āpattibhayena vasanaṭṭhānaṃ na denti svāhaṃ idaṃ aññesaṃ asaṅghaṭṭanaṭṭhānanti iminā kāraṇena idha nipannoti. Atha bhagavato rāhulaṃ tāva bhikkhū evaṃ pariccajanti aññe kuladārake pabbājetvā kiṃ karissantīti dhammasaṃvego udapādi. Atha bhagavā pātova bhikkhū sannipātetvā dhammasenāpatiṃ pucchi jānāsi pana tvaṃ sārīputta ajja katthaci rāhulassa nivutthabhāvanti. Na jānāmi bhanteti. Sārīputta ajja rāhulo vaccakuṭiyaṃ vasi sārīputta tumhe rāhulaṃ evaṃ pariccajantā aññe kuladārake pabbājetvā kiṃ karissatha evaṃpi sante imasmiṃ sāsane pabbajitā nippatiṭṭhā bhavissanti itodāni paṭṭhāya anupasampanne ekaṃ dve divase attano santike vasāpetvā tatiyadivase tesaṃ vasanaṭṭhānaṃ ñatvā bahi vāsethāti idaṃ anupaññattiṃ katvā puna sikkhāpadaṃ paññāpesi.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓๒๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. ติปัลลัตถมิคชาดก”