๒. สังคามาวจรชาดก

2 Saṅgāmāvacarajātakaṃ

saṅgāmāvacaro sūroti idaṃ satthā jetavane viharanto nandattheraṃ ārabbha kathesi.

Satthari hi paṭhamagamanena kapilavatthupuraṃ gantvā kaniṭṭhabhātikaṃ nandakumāraṃ pabbājetvā kapilavatthupurā nikkhamma anupubbena sāvatthiyaṃ gantvā viharante āyasmā nando pattaṃ ādāya tathāgatena saddhiṃ gehā nikkhamanakāle nandakumāro kira satthārā saddhiṃ gacchatīti sutvā aḍḍhalikkhitehi kesehi vātapānantarena oloketvā tuvaṭaṃ kho ayyaputta āgaccheyyāsīti idaṃ janapadakalyāṇiyā vuttavacanamanussaranto ukkaṇṭhito anabhirato uppaṇḍuppaṇḍukajāto Dhamanisanthatagatto ahosi. Satthā tassa pavattiṃ ñatvā yannūnāhaṃ nandaṃ arahatte patiṭṭhapessāmīti cintetvā tassa vasanapariveṇaṃ gantvā paññattāsane nisinno kacci nanda imasmiṃ sāsane na abhiramasīti pucchi. Bhante janapadakalyāṇiyā paṭibaddhacitto hutvā nābhiramāmīti. Himavantacārikagatapubbo nandāti. Na gatapubbo bhanteti. Tena hi nanda gacchāmāti. Natthi me bhante iddhi, kathāhaṃ gamissāmīti. Satthā ahaṃ taṃ nanda mama iddhibalena nessāmīti nandattheraṃ hatthe gahetvā ākāsaṃ pakkhanditvā antarāmagge ekaṃ jhāmakkhettaṃ dassetvā jhāmakhāṇuke nisinnaṃ chinnanāsanaṅguṭṭhaṃ jhāmalomachinnachaviṃ cammamattaṃ paliguṇṭhitaṃ ekaṃ makkaṭiṃ dassetvā passasi tvaṃ nanda etaṃ makkaṭinti. Āma bhanteti. Suṭṭhu paccakkhaṃ karohīti. Atha naṃ gahetvā saṭṭhiyojanikaṃ manosilātalaṃ anotattadahādayo satta mahāsare pañca mahānadiyo suvaṇṇapabbatarajaṭapabbatamaṇipabbatapaṭimaṇḍitaṃ anekasatarāmaneyyakaṃ himavantapabbatañca dassetvā tāvatiṃsabhavanante nanda diṭṭhapubbanti pucchitvā na diṭṭhapubbaṃ bhanteti vutte ehi nanda tāvatiṃsabhavanaṃ te dassessāmīti tattha netvā paṇḍukambalasilāsane nisīdi. Sakko devarājā dvīsu devalokesu devasaṅghena saddhiṃ āgantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Aḍḍhateyyakoṭisaṃkhātā paricārikā pañcasatā kukkuṭapādā devaccharā āgantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Satthā āyasmantaṃ nandaṃ tā pañcasatā accharā kilesavasena punappunaṃ olokāpesi, Passasi nanda imā kukkuṭapādāniyo accharāyoti. Āma bhanteti. Kinnu kho tā etā sobhanti udāhu janapadakalyāṇīti. Seyyathāpi bhante janapadakalyāṇiyā upanidhāya sā paluddhamakkaṭī evameva imāsaṃ upanidhāya janapadakalyāṇīti. Idāni kiṃ karissasi nandāti. Kiṃ kammaṃ katvā bhante imā accharā labhantīti. Samaṇadhammaṃ katvāti. Sace me bhante imāsaṃ paṭilābhatthāya bhagavā pāṭibhogo hoti, ahaṃ samaṇadhammaṃ karissāmīti āha. Satthā karohi nanda ahante pāṭibhogoti. Evaṃ thero devasaṅghamajjhe tathāgataṃ pāṭibhogaṃ gahetvā mā bhante atipapañcaṃ karotha etha, gacchāma, ahaṃ samaṇadhammaṃ karissāmīti āha. Satthā taṃ ādāya jetavanameva paccāgami. Thero samaṇadhammaṃ kātuṃ ārabhi. Satthā dhammasenāpatiṃ āmantetvā sāriputta mayhaṃ kaniṭṭhabhātā nando tāvatiṃsadevaloke devasaṅghassa majjhe devaccharānaṃ kāraṇā maṃ pāṭibhogaṃ aggahesīti āha. Eteneva upāyena mahāmoggallānattherassa mahākassapattherassa anuruddhattherassa dhammabhaṇḍāgārikānandattherassāti asītimahāsāvakānaṃ yebhuyyena sesabhikkhūnaṃ ācikkhi. Dhammasenāpatisāriputtatthero nandattheraṃ upasaṅkamitvā saccaṃ kira tvaṃ āvuso nanda tāvatiṃsadevaloke devasaṅghassa majjhe devaccharā labhanto samaṇadhammaṃ karissāmīti dasabalaṃ pāṭibhogaṃ gaṇhīti vatvā nanu evaṃ sante tava brahmacariyāvāso mātugāmasannissito, tassa te itthīnaṃ atthāya bhatiyā kammaṃ karontena kammakārena saddhiṃ kiṃ nānākaraṇanti theraṃ lajjāpesi Nittejaṃ akāsi. Etenupāyena sabbepi asītimahāsāvakā avasesabhikkhū ca taṃ āyasmantaṃ lajjāpesuṃ. So ayuttaṃ vata me katanti hiriyā ca ottappena ca viriyaṃ daḷhaṃ paggaṇhitvā vipassanaṃ vaḍḍhento arahattaṃ patvā satthāraṃ upasaṅkamitvā svāhaṃ bhante bhagavato paṭissavā muñcāmīti āha. Satthāpi yadā pana tvaṃ nanda arahattaṃ patto, tadā yevāhaṃ paṭissavā muttoti āha. Etamatthaṃ viditvā dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ yāva ovādakkhamo vāyaṃ āvuso nandatthero ekovādeneva hirottappaṃ paccupaṭṭhapetvā samaṇadhammaṃ katvā arahattaṃ pattoti. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte na bhikkhave idāneva pubbepi nando ovādakkhamo yevāti vatvā atītaṃ āhari.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๙๕๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สังคามาวจรชาดก”