Tilamuṭṭhijātakaṃ

ajjāpi me taṃ manasīti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kodhanaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.

Aññataro kira bhikkhu kodhano ahosi upāyāsabahulo appampi vutto samāno kuppi abhisajji kopañca dosañca apaccayañca pātvākāsi. Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āvuso asuko nāma bhikkhu kodhano upāyāsabahulo uddhane pakkhittaloṇo viya kaṭakaṭāyanto vicarati evarūpe nikkodhane sāsane pabbajito samāno kodhanamattampi niggaṇhituṃ na sakkotīti. Satthā tesaṃ kathaṃ sutvā ekaṃ bhikkhuṃ pesetvā taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu kodhanoti pucchitvā saccaṃ bhanteti vutte na bhikkhave idāneva pubbepāyaṃ kodhano ahosīti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa putto brahmadattakumāro nāma ahosi. Porāṇakarājāno ca attano putte evameva te nīhaṭamānadappā sītuṇhakkhamā lokacārittañca jānissantīti attano nagare disāpāmokkhe ācariye vijjamānepi sippuggahaṇatthāya dūre tiroraṭṭhaṃ pesenti. Tasmā sopi rājā soḷasavassuddesikaṃ puttaṃ pakkosāpetvā ekatalikaupāhanā ca paṇṇacchattañca kahāpaṇasahassañca datvā tāta takkasilaṃ gantvā sippaṃ uggaṇhāhīti pesesi. So sādhūti sampaṭicchitvā Mātāpitaro vanditvā nikkhamitvā anupubbena takkasilaṃ patvā ācariyassa gehaṃ pucchitvā agamāsi. Ācariyo ca tasmiṃ kāle māṇavakānaṃ sippaṃ vācetvā uṭṭhāya gharadvāre ekamante nisīdi. So tattha gantvā tasmiṃ ṭhāne ṭhitaṃ ācariyaṃ addasa disvāna tattheva upāhanā omuñcitvā chattaṃ apanetvā ācariyaṃ vanditvā aṭṭhāsi. So tassa kilantabhāvaṃ ñatvā āgantukasaṅgahaṃ kāresi. Kumāro bhuttabhojano thokaṃ vissamitvā ācariyaṃ upasaṅkamitvā vanditvā aṭṭhāsi kuto āgatosi tātāti vutte bārāṇasitoti āha. Kassa puttosīti. Bārāṇasīraññoti. Kenatthenāgatosīti. Sippuggahaṇatthāya āgatācariyāti. Kinte ācariyabhāgo ābhato udāhu dhammantevāsiko hotukāmosīti. So ācariyabhāgo me ābhatoti vatvā ācariyassa pādamūle sahassatthavikaṃ ṭhapetvā vandi. Dhammantevāsikā hi divā ācariyassa kammaṃ katvā rattiṃ uggaṇhanti. Ācariyabhāgadāyakā gehe jeṭṭhaputtā viya hutvā sippameva uggaṇhanti. Tasmā sopi ācariyo sallahukena subhanakkhattena kumārassa sippaṃ vitthārena paṭṭhapesi. Kumāropi sippaṃ uggaṇhanto ekadivasaṃ ācariyena saddhiṃ nhāyituṃ agamāsi. Athekā mahallikā itthī tile nitthuse katvā pattharitvā rakkhamānā nisīdi. Kumāro seditatile disvā khāditukāmo hutvā ekaṃ tilamuṭṭhiṃ gahetvā khādi. Mahallikā taṇhāluko esoti kiñci avatvā tuṇhī ahosi. So punadivasepi tāya velāya tatheva Akāsi. Sāpi naṃ na kiñci āha. Itaro tatiyadivasepi tatheva akāsi. Tadā mahallikā disvā disāpāmokkho ācariyo attano antevāsikehi maṃ vilumpāpetīti bāhā paggayha kandantī vilapati. Ācariyo nivattitvā kiṃ etaṃ ammāti pucchi. Sāmi antevāsiko te mayā katānaṃ seditatilānaṃ ajjekaṃ muṭṭhiṃ khādi hiyyo ekaṃ pare ekaṃ nanu evaṃ khādanto mama santakaṃ sabbaṃ nāsessatīti. Amma mā rodi mūlante dāpessāmīti. Na me sāmi mūlena attho yathā punesa kumāro evaṃ na karoti tathā taṃ sikkhāpehīti. Ācariyo tenahi passa ammāti dvīhi māṇavehi taṃ kumāraṃ dvīsu hatthesu gāhāpetvā veḷupesikaṃ gahetvā puna evaṃ mā akāsīti tikkhattuṃ piṭṭhiyaṃ pahari. Kumāro ācariyassa kujjhitvā rattāni akkhīni katvā pādapiṭṭhito yāva kesamatthakā olokesi. Sopissa kujjhitvā olokitabhāvaṃ aññāsi. Kumāro sippaṃ niṭṭhāpetvā anuyogaṃ datvā mārāpetabbo esa mayāti tena katadosaṃ hadayeva ṭhapetvā gamanakāle ācariyaṃ vanditvā yadā ahaṃ ācariya bārāṇasiyaṃ rajjaṃ patvā tumhākaṃ santike pesissāmi tadā tumhe āgaccheyyāthāti susineho viya paṭiññaṃ gahetvā pakkāmi. So bārāṇasiṃ gantvā mātāpitaro vanditvā sippaṃ dassesi. Rājā jīvamānena me putto diṭṭho jīvamānovassa rajjasiriṃ passissāmīti puttaṃ rajje patiṭṭhapesi. So rajjasiriṃ anubhavamāno ācariyena katadosaṃ saritvā uppannakodho Mārāpessāmi nanti pakkosanatthāya ācariyassa dūtaṃ pāhesi. Ācariyo taruṇakāle naṃ saññāpetuṃ na sakkhissāmīti agantvā tassa rañño majjhimavayakāle idāni naṃ saññāpetuṃ sakkhissāmīti gantvā rājadvāre ṭhatvā takkasilaācariyo āgatoti ārocāpesi. Rājā tuṭṭhahaṭṭho brāhmaṇaṃ pakkosāpetvā taṃ attano santikaṃ āgataṃ disvāva kodhaṃ uppādetvā rattāni akkhīni katvā amacce āmantetvā bho ajjāpi me ācariyena pahaṭaṭṭhānaṃ rujjati ācariyo nalāṭena maccuṃ ādāya marissāmīti āgato ajjassa jīvitaṃ natthīti vatvā purimā dve gāthā avoca