maṇikaṇṭhajātakaṃ

mamannapānanti idaṃ satthā āḷaviṃ nissāya aggāḷave cetiye viharanto kuṭikārasikkhāpadaṃ ārabbha kathesi.

Āḷavikā hi bhikkhū saññācikāya kuṭikāyo kārayamānā yācanabahulā viññattibahulā vihariṃsu purisaṃ detha purisatthakaraṃ dethāti ādīni vadanti. Manussā upaddutā yācanāya upaddutā viññattiyā bhikkhuṃ disvā ubbijjiṃsupi utrāsiṃsupi palāyiṃsupi. Atha āyasmā Mahākassapo yena āḷavī tenupasaṅkami upasaṅkamitvā piṇḍāya pāvisi. Manussā therampi disvā tatheva ubbijjiṃsu. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto bhikkhū āmantetvā pubbāyaṃ āvuso āḷavī sulabhapiṇḍā idāni kasmā dullabhapiṇḍā jātāti pucchitvā taṃ kāraṇaṃ sutvā bhagavati āḷaviyaṃ āgantvā aggāḷave cetiye viharante bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ ārocesi. Satthā etasmiṃ kāraṇe bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā āḷavike bhikkhū paṭipucchi saccaṃ kira tumhe bhikkhave saññācikāya kuṭikāyo kārethāti saccaṃ bhanteti vutte te bhikkhū vigarahitvā yācanā nāmesā bhikkhave sattaratanaparipuṇṇe nāgabhavane vasantānaṃ sabbesaṃ nāgānampi amanāpā pageva manussānaṃ yesaṃ ekaṃ kahāpaṇaṃ uppādentānaṃ pāsāṇato maṃsauppādanakālo viya hotīti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto mahāvibhave brāhmaṇakule nibbatti. Tassa ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakālepi aññopi puññavā satto tassa mātukucchiyaṃ nibbatti. Te ubhopi bhātaro vayappattā mātāpitūnaṃ kālakiriyāya saṃviggahadayā isipabbajjaṃ pabbajitvā gaṅgātīre paṇṇasālaṃ māpetvā vasiṃsu. Tesu jeṭṭhakassa uparigaṅgāya paṇṇasālā ahosi. Kaniṭṭhassa heṭṭhāgaṅgāya ahosi. Athekadivasaṃ maṇikaṇṭho nāma nāgarājā nāgabhavanā nikkhamitvā gaṅgātīre māṇavavesena vicaranto kaniṭṭhassa assamaṃ gantavā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Te aññamaññaṃ Sammodanīyaṃ kathaṃ katvā vissāsikā ahesuṃ vinā vattituṃ nāsakkhiṃsu. Maṇikaṇṭho abhiṇhaṃ kaniṭṭhatāpasassa santikaṃ āgantvā kathāsallāpena nisīditvā gamanakāle tāpasasinehena attabhāvaṃ vijahitvā bhogehi tāpasaṃ parikkhipanto parisajjitvā upari muddhani mahantaṃ phaṇaṃ phāretvā thokaṃ sayitvā taṃ sinehaṃ vinodetvā sarīraṃ viniveṭhetvā tāpasaṃ vanditvā sakabhavanameva gacchati. Tāpaso tassa bhayena kīso ahosi lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto. So ekadivasaṃ bhātu santikaṃ agamāsi. Atha naṃ so pucchi kissa tvaṃ bho kīso lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagattoti. So tassa taṃ pavuttiṃ ārocetvā kiṃ pana tvaṃ bho tassa nāgassa āgamanaṃ icchasīti puṭṭho na icchāmīti vatvā so pana nāgarājā tava santikaṃ āgacchanto kiṃ pilandhanaṃ pilandhitvā āgacchatīti vutte maṇiratananti āha. Tenahi tvaṃ tasmiṃ nāgarāje taṃ vandituṃ āgantvā anisinneyeva maṇiṃ dehīti yāca evaṃ so nāgo taṃ bhogehi aparikkhipitvāva gamissati punadivase assamapdadvāre ṭhatvā āgacchantaṃ apavisantameva naṃ yāceyyāsi tatiyadivase gaṅgāya tīre ṭhatvā udakā ummujjantameva naṃ yāceyyāsi evaṃ te so santikaṃ puna nāgamissatīti. Tāpaso sādhūti paṭissuṇitvā attano paṇṇasālaṃ gantvā punadivase nāgarājānaṃ āgantvā ṭhitamattameva taṃ me attano pilandhanaṃ maṇiṃ dehīti yāci. So anisīditvā palāyi. Atha naṃ dutiyadivase assamapadadvāre ṭhatvā āgacchantameva hiyyo me maṇiratanaṃ na adāsi ajjāpi idāni dehīti āha. Atha nāgo assamapadaṃ apavisitvāva palāyi. Tatiyadivase udakato ummujjantameva naṃ ajja me tatiyo divaso yācantassa dehidāni me etaṃ maṇiratananti āha. Nāgarājā udakeva ṭhatvāpi taṃ tāpasaṃ paṭikkhipantova dve gāthā avoca