๙. ติรีติวัจฉชาดก
tiritivacchajātakaṃ
nayimassa vijjāti idaṃ satthā jetavane viharanto āyasmato ānandassa kosalarañño mātugāmānaṃ hatthato pañcasatāni rañño hatthato pañcasatānīti dussasahassapaṭilābhavatthuṃ ārabbha kathesi. Vatthu heṭṭhā dukanipāte sigālajātake vitthāritameva. Atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsikaraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā nāmaggahaṇadivase tiritivacchakumāroti katanāmo ahosi. So anupubbena vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā agāraṃ ajjhāvasanto mātāpitūnaṃ kālakiriyāya saṃviggamānaso hutvā nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane vanamūlaphalāhāro hutvā vāsaṃ kappesi. Tasmiṃ tattha vasante bārāṇasīrañño paccanto kuppito. So tattha gantvā yuddhe parājito maraṇabhayabhīto hatthikkhandhavaragatova ekena passena palāyitvā araññe vicaranto pubbaṇhasamayeyeva tiritivacchassa phalāphalatthāya gatakāle tassa assamapadaṃ pāvisi. So tāpasānaṃ vasanaṭṭhānanti hatthikkhandhato otaritvā vātātapena kilanto pipāsito pānīyaghaṭaṃ olokento katthaci adisvā Caṅkamanakoṭiyaṃ udapānaṃ addasa. Udakaṃ ussiñcanatthāya pana rajjuṃ ghaṭakañca pariyesanto adisvā pipāsaṃ sahituṃ asakkonto hatthissa kucchiyaṃ bandhanayottaṃ gahetvā hatthiṃ udapānāvāṭe ṭhapetvā tassa pāde yottaṃ bandhitvā yottena udapānaṃ otaritvā yotte apāpuṇante puna uttaritvā uttarisāṭakaṃ yottakoṭiyā ghaṭetvā puna otari. Tathāpi nappahotiyeva. So aggapādehi udakaṃ phusitvā atipipāsitova pipāsaṃ avinodetvā maraṇampi sumaraṇanti cintetvā udapāne patitvā yāvadatthaṃ pivitvā paccuttarituṃ asakkonto tattheva aṭṭhāsi. Hatthīpi susikkhitattā aññattha agantvā rājānaṃ olokento tattheva aṭṭhāsi. Bodhisatto sāyaṇhasamaye phalāphalāni āharitvā hatthiṃ disvā rājā āgato bhavissati dhammikahatthīyeva paññāyati kinnukho kāraṇanti (so) hatthisamīpaṃ upasaṅkami. Hatthīpi tassa upasaṅkamanabhāvaṃ ñatvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Bodhisatto udapānāvāṭaṃ gantvā rājānaṃ disvā mā bhāyi mahārājāti samassāsetvā nisseṇiṃ bandhitvā rājānaṃ uttāretvā kāyamassa sambāhitvā telena makkhetvā nhāpetvā phalāphalāni khādāpetvā hatthissa sannāhaṃ mocesi. Rājā dvīhaṃ tīhaṃ vissametvā bodhisattassa attano santikaṃ āgamanatthāya paṭiññaṃ gahetvā pakkāmi. Rājabalanikāyo nagarassa avidūre khandhāvāraṃ bandhitvā ṭhito rājānaṃ āgacchantaṃ disvā parivāresi. Rājā