๔. โลหกุมภิชาดก

Lohakumbhījātakaṃ

dujjīvitamajīvimhāti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājānaṃ ārabbha kathesi.

Tadā kira kosalarājā rattibhāge catunnaṃ nerayikasattānaṃ saddaṃ suṇi eko dukārameva bhaṇi eko sakāraṃ eko nakāraṃ eko sokāramevāti. Te kira atītabhave sāvatthiyaṃyeva paradārikā rājaputtā ahesuṃ. Te paresaṃ rakkhitagopitamātugāmesu aparajjhitvā cittakeḷiṃ kīḷantā pāpakammaṃ katvā maraṇacakkena chinnā sāvatthiyā sāmante catūsu lohakumbhīsu nibbattā saṭṭhivassasahassāni tattha pacitvā uggatā lohakumbhīmukhavaṭṭiṃ disvā kadā nukho imamhā dukkhā muccissāmāti cattāropi mahantena saddena anupaṭipāṭiyā viraviṃsu. Rājā tesaṃ saddaṃ sutvā maraṇabhayatajjito nisinnakova aruṇaṃ uṭṭhāpesi. Aruṇuggamanavelāya brāhmaṇā āgantvā rājānaṃ sukhasayitaṃ pucchiṃsu. Rājā kuto me ācariyā sukhasayitaṃ ajjāhaṃ evarūpe cattāro bhiṃsanake sadde suṇinti. Brāhmaṇā hatthe vidhuniṃsu. Kiṃ ācariyāti. Sāhasikasaddā mahārājāti. Sappaṭikammā appaṭikammāti. Kāmaṃ appaṭikammā mayaṃ pana susikkhitā mahārājāti. Kiṃ katvā paṭibāhissathāti. Mahārāja paṭikammaṃ mahantaṃ na sakkā kātuṃ mayaṃ pana sabbacatukkayaññaṃ yajitvā vāressāmāti. Tenahi khippaṃ cattāro hatthī cattāro asse cattāro usabhe cattāro manusseti laṭukikasakuṇikā Ādiṃ katvā cattāro cattāro pāṇe gahetvā sabbacatukkayaññaṃ yajitvā mama sotthibhāvaṃ karothāti. Sādhu mahārājāti sampaṭicchitvā yenattho taṃ gahetvā gantvā yaññāvāṭaṃ paccupaṭṭhapetvā bahū pāṇe thūṇupanīte katvā bahumacchamaṃsaṃ khādissāma bahudhanaṃ labhissāmāti ussāhappattā hutvā idaṃ laddhuṃ vaṭṭati idaṃ laddhuṃ vaṭṭati devāti aparāparaṃ caranti. Mallikā devī rājānaṃ upasaṅkamitvā kinnukho mahārāja brāhmaṇā ativiya ussāhayantā vicarantīti pucchi. Devi kiṃ tuyhaṃ iminā tvaṃ attano yasena mattā pamattā dukkhaṃ pana amhākamevāti. Kiṃ mahārājāti. Devi ahaṃ evarūpaṃ nāma asotapubbaṃ suṇiṃ tato imesaṃ saddānaṃ sutattā kiṃ bhavissatīti brāhmaṇe pucchiṃ brāhmaṇā tumhākaṃ mahārāja rajjassa vā bhogānaṃ vā jīvitassa vā antarāyo paññāyati sabbacatukkena yaññaṃ yajitvā sotthibhāvaṃ karissāmāti vadiṃsu te mayhaṃ vacanaṃ gahetvā yaññāvāṭaṃ katvā yena yenattho tassa tassa kāraṇā āgacchantīti. Kiṃ pana deva imesaṃ saddānaṃ nipphattiṃ sadevake loke aggabrāhmaṇaṃ pucchasīti. Ko eso devi sadevake loke aggabrāhmaṇoti. Mahāgotamo sammāsambuddhoti. Devi sammāsambuddho me na pucchitoti. Tenahi taṃ gantvā pucchathāti. Rājā tassā vacanaṃ gahetvā bhuttapātarāso rathavaramabhiruyha jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā pucchi ahaṃ bhante rattibhāge cattāro

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๖๕๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. โลหกุมภิชาดก”