๘. ถุสชาดก
Thusajātakaṃ
viditaṃ thusanti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ajātasattuṃ ārabbha kathesi.
Tasmiṃ kira mātu kucchigate tassa mātu kosalarājadhītāya bimbisārarañño dakkhiṇajannulohitapivanadohaḷo uppajjitvā thaddho ahosi. Sā paricārikāhi pucchitā tāsaṃ tamatthaṃ ārocesi. Rājāpi sutvā nemittake pakkosāpetvā deviyā kira evarūpo dohaḷo uppanno tassā kā nipphattīti pucchi. Nemittakā deviyā kucchismiṃ nibbattasatto tumhe māretvā rajjaṃ gaṇhissati āhaṃsu. Rājā sace mama putto maṃ māretvā rajjaṃ gaṇhissati ko ettha dosoti dakkhiṇajannuṃ satthena phāletvā lohitakaṃ suvaṇṇataṭṭakena gahetvā dāpetvā deviṃ pāyesi. Sā cintesi sace mama kucchiyaṃ nibbatto putto pitaraṃ māressati kiṃ me tenāti. Sā gabbhapātanatthaṃ kucchiṃ maddāpesi. Rājā ñatvā taṃ pakkosāpetvā bhadde mayhaṃ kira putto maṃ māretvā rajjaṃ gaṇhissati na kho panāhaṃ ajarāmaro puttamukhaṃ me passituṃ dehi mā ito pabhūti evarūpaṃ kammaṃ akāsīti āha. Sā tato paṭṭhāya uyyānaṃ gantvā kucchiṃ maddāpesi. Rājā ñatvā tato paṭṭhāya uyyānagamanaṃ vāresi. Sā paripuṇṇagabbhā puttaṃ vijāyi. Nāmaggahaṇadivase cassa ajātasseva pitu sattubhāvato ajātasattukumārotveva nāmaṃ Akaṃsu. Tasmiṃ kumāraparihārena vaḍḍhante satthā ekadivasaṃ pañcasatabhikkhuparivuto rañño nivesanaṃ gantvā nisīdi. Rājā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisitvā satthāraṃ vanditvā dhammaṃ suṇanto nisīdi. Tasmiṃ khaṇe kumāraṃ maṇḍetvā rañño adaṃsu. Rājā balavasinehena puttaṃ gahetvā ūrumhi nisīdāpetvā puttapemena puttameva mamāyanto dhammaṃ na suṇāti. Satthā tassa pamādaṃ ñatvā mahārāja pubbe rājāno putte āsaṅkayamānā paṭicchanne kāretvā amhākaṃ accayena nīharitvā rajje patiṭṭhāpeyyāthāti āṇāpesunti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto takkasilāyaṃ disāpāmokkhācariyo hutvā bahū rājakumāre ca brāhmaṇakumāre ca sippaṃ vācesi. Bārāṇasiyaṃ rañño putto soḷasavassikakāle tassa santikaṃ gantvā tayo vede ca sabbasippāni ca uggaṇhitvā paripuṇṇasippo ācariyaṃ āpucchi. Ācariyo aṅgavijjāya vasena taṃ olokento imassa puttaṃ nissāya antarāyo paññāyati tamahaṃ attano ānubhāvena harissāmīti cintetvā catasso gāthā bandhitvā rājakumārassa adāsi evañca pana taṃ vadehi tāta paṭhamaṃ gāthaṃ rajje patiṭṭhāya tava puttassa soḷasavassikakāle bhattaṃ bhuñjanto vadeyyāsi dutiyaṃ mahāupaṭṭhānakāle tatiyaṃ pāsādaṃ abhirūhamāno sopāṇasīse ṭhatvā catutthaṃ sayanagabbhaṃ Pavisanto ummāre ṭhatvāti. So sādhūti sampaṭicchitvā ācariyaṃ vanditvā gato uparajje patiṭṭhāya pitu accayena rajje patiṭṭhāsi. Tassa putto soḷasavassikakāle rañño uyyānakīḷādīnaṃ atthāya nikkhamantassa sirivibhavaṃ disvā pitaraṃ māretvā rajjaṃ gahetukāmo hutvā attano upaṭṭhākānaṃ kathesi. Te sādhu deva mahallakakāle laddhena issariyena ko attho yenakenaci upāyena rājānaṃ mārāpetvā rajjaṃ gaṇhituṃ vaṭṭatīti vadiṃsu. Kumāro visaṃ khādāpetvā māressāmīti pitarā saddhiṃ sāyamāsaṃ bhuñjanto visaṃ gahetvā nisīdi. Rājā bhattapātiyaṃ bhatte acchupanteyeva paṭhamaṃ gāthamāha