๑๐. วิสัยหชาดก

Visayhajātakaṃ

adāsi dānānīti idaṃ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikaṃ ārabbha kathesi.

Vatthu heṭṭhā khadiraṅgārajātake vitthāritameva. Idha pana satthā anāthapiṇḍikaṃ āmantetvā porāṇakapaṇḍitā gahapati dānaṃ mā dadāsīti ākāse ṭhatvā vārentaṃ sakkaṃ devarājānaṃ paṭibāhitvā dānaṃ dadiṃsuyevāti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhavo visayho nāma seṭṭhī hutvā pañcasīlehi samannāgato dānajjhāsayo dānābhirato ahosi. So catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe attano nivesanadvāre cāti chasu ṭhānesu dānasālāyo kārāpetvā dānaṃ pavattesi. Divase divase chasatasahassāni visajjeti. Bodhisattassa ca yācakānañca ekasadisameva bhattaṃ hoti. Tassa jambūdīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā dānaṃ dadato dānānubhāvena sakkassa bhavanaṃ kampi. Devarañño paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Sakko ko nukho maṃ ṭhānā cāvetukāmoti upadhārento mahāseṭṭhiṃ disvā ayaṃ visayho ativiya paṭṭharitvā sakalajambūdīpaṃ unnaṅgalaṃ karonto dānaṃ deti imināpi dānena maṃ cāvetvā sayaṃ sakko bhavissati maññe dhanamassa nāsetvā etaṃ daliddaṃ katvā yathā dānaṃ na deti tathā karissāmīti cintetvā sabbaṃ pana dhanaṃ Dhaññatelamadhuphāṇitādīni antamaso dāsakammakaraporisampi antaradhāpesi. Dānabyāvaṭā āgantvā sāmi dānaggaṃ pacchinnaṃ ṭhapitaṭṭhāne kiñci na passāmāti ārocayiṃsu. Ito paribbayaṃ haratha mā dānaṃ pacchindathāti bhariyaṃ pakkosāpetvā bhadde dānaṃ pavattāpehīti āha. Sā sakalagehaṃ vicinitvā aḍḍhamāsakamattampi adisvā ayya amhākaṃ nivatthavatthaṃ ṭhapetvā aññaṃ kiñci na passāmi sakalagehaṃ tucchanti āha. Sattaratanagabbhesu dvāraṃ vivarāpetvā na kiñci addasa. Seṭṭhiñca bhariyañca ṭhapetvā aññe dāsakammakarāpi na paññāyiṃsu. Puna mahāsatto bhariyaṃ āmantetvā bhadde na sakkā dānaṃ pacchindituṃ sakalanivesanaṃ vicinitvā kiñci upadhārehīti āha. Tasmiṃ khaṇe eko tiṇahārako asitañceva kājañca tiṇabandhanarajjuñca dvārantare chaḍḍetvā palāyi. Seṭṭhibhariyā taṃ disvā sāmi imaṃ ṭhapetvā aññaṃ na passāmīti āharitvā adāsi. Mahāsatto bhadde mayā ettakaṃ kālaṃ tiṇaṃ nāma na lāyitapubbaṃ ajja pana tiṇaṃ lāyitvā āharitvā vikkīṇitvā yathānucchavikaṃ dānaṃ dassāmīti dānupacchedabhayena asitañceva kājañca rajjuñca gahetvā nagarā nikkhamma tiṇavatthuṃ gantvā tiṇaṃ lāyitvā eko amhākaṃ bhavissati ekena dānaṃ dassāmīti dve tiṇakalāpe bandhitvā kāje laggetvā ādāya gantvā nagaradvāre vikkīṇitvā māsake gahetvā ekaṃ koṭṭhāsaṃ yācakānaṃ adāsi. Yācakā bahū. Tesaṃ mayhampi dehīti vadantānaṃ itarampi koṭṭhāsaṃ puna datvā taṃdivasaṃ saddhiṃ Bhariyāya anāhāro vītināmesi. Iminā niyāmena cha divasā vītivattā. Athassa sattame divase tiṇamāharamānassa sattāhaṃ nirāhārassa atisukhumālassa nalāṭe sūriyātapena pahaṭamatte akkhīni bhamiṃsu. So satiṃ paccupaṭṭhapetuṃ asakkonto tiṇaṃ avattharitvā pati. Sakko tassa kiriyaṃ upadhārayamāno vicarati. So taṃkhaṇaṃyeva āgantvā ākāse ṭhatvā paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๘๑๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. วิสัยหชาดก”