๕. อาสังกชาดก

Āsaṅkajātakaṃ

āsāvatī nāma latāti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikapalobhanaṃ ārabbha kathesi. Vatthuṃ indriyajātake āvībhavissati.

Idha pana satthā taṃ bhikkhuṃ saccaṃ kira tvaṃ ukkaṇṭhitoti vatvā saccaṃ bhanteti vutte kena ukkaṇṭhāpitosīti purāṇadutiyikāya bhanteti vutte bhikkhu esā itthī tuyhaṃ anatthakārikā pubbepi tvaṃ etaṃ nissāya caturaṅginiṃ senaṃ jahitvā himavantappadese mahantaṃ dukkhaṃ anubhavanto tīṇi saṃvaccharāni vasīti vatvā atītaṃ āha

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsikagāme brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo isipabbajjaṃ pabbajitvā vanamūlaphalāhāro abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā himavantappadese vasi. Tasmiṃ kāle eko puññasampanno satto tāvatiṃsabhavanato cavitvā tasmiṃ ṭhāne padumasare ekasmiṃ padumagabbhe dārikā hutvā nibbatti sesapadumesu purāṇabhāvaṃ patvā patantesupi taṃ mahākucchikaṃ hutvā Tiṭṭhateva. Tāpaso nahāyituṃ padumasaraṃ āgato taṃ disvā aññesu padumapupphesu patantesupi idaṃ mahākucchikaṃ hutvā tiṭṭhati kiṃ nu kho kāraṇanti cintetvā udakasāṭakaṃ nivāsetvā otaranto gantvā taṃ padumaṃ vivaritvā taṃ dārikaṃ disvā dhītusaññaṃ uppādetvā paṇṇasālaṃ ānetvā paṭijaggi. Sā aparabhāge soḷasavassikā hutvā abhirūpā ahosi uttamarūpadharā atikkantā mānusakavaṇṇaṃ appattā devavaṇṇaṃ. Tadā sakko bodhisattassa upaṭṭhānaṃ āgacchati. So taṃ disvā kuto esāti pucchitvā laddhaniyāmaṃ sutvā imissā kiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti pucchi. Nivāsanatthāya phalikapāsādaṃ māpetvā dibbasayanadibbavatthālaṅkārabhojanavidhānaṃ mārisāti. Taṃ sutvā so sādhu bhanteti tassā nivāsanatthāya phalikapāsādaṃ māpetvā dibbasayanadibbavatthālaṅkāradibbaannapānāni māpesi. So pāsādo tassā abhirūhanakāle otaritvā bhūmiyaṃ patiṭṭhati tassā ārohaṇakāle laṅghitvā ākāse tiṭṭhati. Sā bodhisattassa vattapaṭipattiṃ kurumānā pāsāde vasi. Tameko vanacarako disvā ayaṃ bhante vo kiṃ hotīti pucchitvā dhītā meti sutvā bārāṇasiṃ gantvā deva mayā himavantappadese evarūpā nāma ekassa tāpasassa dhītā diṭṭhāti rañño ārocesi. Taṃ sutvā so savanasaṃsaggeneva bajjhitvā vanacarakaṃ magguddesakaṃ katvā caturaṅginiyā senāya taṃ ṭhānaṃ gantvā khandhāvāraṃ nivāsāpetvā vanacarakaṃ ādāya amaccagaṇaparivuto assamapadaṃ pavisitvā Mahāsattaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno bhante itthiyo nāma brahmacariyassa malaṃ tumhākaṃ dhītaraṃ ahaṃ paṭijaggissāmīti āha. Bodhisatto pana kiṃ nu kho etasmiṃ padumeti āsaṅkaṃ katvā udakaṃ otaritvā ānītabhāvena tassā kumārikāya āsaṅkākumārīti nāmaṃ akāsi. So taṃ rājānaṃ imaṃ gahetvā gacchāti ujukaṃ avatvā mahārāja imāya kumārikāya nāmaṃ jānanto gaṇhitvā gacchāti. Taṃ sutvā rājā āha tumhehi kathite jānissāmi bhanteti. Ahaṃ te na kathemi tvaṃ attano paññābalena nāmaṃ jānantova gahetvā yāhīti. So sādhūti sampaṭicchitvā tato paṭṭhāya amaccehi saddhiṃ kiṃnāmā nu kho esāti nāmaṃ upadhāreti. So yāni tāni dujjānāni nāmāni tāni kittetvā asukā nāma bhavissati asukā nāma bhavissatīti bodhisattena saddhiṃ kathesi. Taṃ sutvā bodhisatto na evaṃnāmāti paṭikkhipati. Atha rañño nāmaṃ upadhārentasseva saṃvaccharo atīto. Tadā hatthiassamanusse sīhādayo bāḷā gaṇhanti dīghajātikaparipantho hoti makkhikaparipantho hoti sītena kilametvā bahū manussā maranti. Atha rājā kujjhitvā kiṃ me etāyāti bodhisattassa kathetvā pāyāsi. Āsaṅkā kumārikā etaṃ divasaṃ phalikavātapānaṃ vivaritvā attānaṃ dassentī aṭṭhāsi. Rājā taṃ disvā mayaṃ tava nāmaṃ jānituṃ na sakkoma tvaṃ himavanteyeva vasi mayaṃ gamissāmāti āha. Kahaṃ mahārāja gacchanto mādisaṃ itthiṃ Labhissasi mama vacanaṃ suṇāhi tāvatiṃsadevaloke cittalatāvane āsāvatī nāma latā atthi tassa phalassa abbhantare dibbapānaṃ nibbatti taṃ ekavāraṃ pivitvā cattāro māse mattā hutvā dibbasayane sayanti sā pana vassasahassena phalati surāsoṇḍā devaputtā ito phalaṃ labhissāmāti dibbapāne pipāsaṃ adhivāsetvā vassasahassaṃ nivaddhaṃ gantvā taṃ lataṃ arogā nu khoti olokenti tvaṃ pana ekasaṃvacchareneva ukkaṇṭhito āsāphalavatī nāma sukhā mā ukkaṇṭhīti vatvā tisso gāthā abhāsi

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๐๙๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. อาสังกชาดก”