๓. สุตนชาดก

Sutanajātakaṃ

rājā te bhattanti idaṃ satthā jetavane viharanto mātuposaka- bhikkhuṃ ārabbha kathesi. Vatthuṃ sāmajātake āvībhavissati. Idha pana

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto duggatagahapatikule nibbatti. Sutanotissa nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto bhatiṃ katvā mātāpitaro posetvā pitari kālakate mātaraṃ poseti. Tasmiṃ pana kāle bārāṇasīrājā migacittako ahosi. So ekadivasaṃ mahantena parivārena yojanamattaṃ araññaṃ pavisitvā yassa ṭhitaṭṭhānena migo palāyati so imaṃ nāma Jinnoti sabbesaṃ ārocāpesi. Amaccā rañño dhuvamaggaṭṭhāne koṭṭhakaṃ chādetvā adaṃsu. Manussehi migānaṃ vasanaṭṭhānāni parivāretvā khaṇḍadaṇḍehi uṭṭhāpitesu migesu eko eṇimigo rañño ṭhitaṭṭhānaṃ paṭipajji. Rājā taṃ vijjhissāmīti saraṃ khipi. Uggahitamāyo pana migo saraṃ mahāphāsukābhimukhaṃ āgacchantaṃ ñatvā parivattetvā sarena viddho viya hutvā pati. Rājā migo me viddhoti gahaṇatthāya dhāvi. Migo uṭṭhāya vātavegena palāyi. Amaccādayo rājānaṃ avahasiṃsu. So migaṃ anubandhitvā kilamitakāle khaggena dvidhā chinditvā ekasmiṃ daṇḍake laggetvā kājaṃ vadanto viya āgacchanto thokaṃ vissamissāmīti maggasamīpe ṭhitaṃ vaṭṭarukkhaṃ apagantvā nipajjitvā niddaṃ okkami. Tasmiṃ pana vaṭṭarukkhe nibbatto maggadevo nāma yakkho tattha paviṭṭhe vessavaṇassa santikā khādituṃ labhi. So rājānaṃ uṭṭhāya gacchantaṃ tiṭṭhatu tiṭṭhatu bhakkhosi meti hatthe gaṇhi. Tvaṃ ko nāmāti. Ahaṃ idha nibbattayakkho imaṃ ṭhānaṃ paviṭṭhe khādituṃ labhāmīti. Rājā satiṃ upaṭṭhapetvā kiṃ ajjeva khādissasi nibaddhaṃ khādissasīti pucchi. Labhanto nibaddhaṃ khādissāmīti. Ajja imaṃ migaṃ khāditvā maṃ vissajjehi ahaṃ te sve paṭṭhāya ekāya bhattapāṭiyā saddhiṃ ekaṃ manussaṃ pesissāmīti. Tenahi appamatto hohi apesitadivase tameva khādissāmīti. Ahaṃ bārāṇasīrājā mayhaṃ avijjamānakannāma Natthīti. Yakkho paṭiññaṃ gahetvā taṃ vissajjesi. So nagaraṃ pavisitvā tamatthaṃ ekassa atthacarakassa amaccassa kathetvā idāni kiṃ kātabbanti pucchi. Divasaparicchedo kato devāti. Na katoti. Ayuttaṃ vo kataṃ evaṃ santepi mā cintayittha bahū bandhanāgāresu manussāti. Tenahi tvaṃ etaṃ kammaṃ kara mayhaṃ jīvitaṃ dehīti. Amacco sādhūti sampaṭicchitvā devasikaṃ bandhanāgārato manussaṃ nīharitvā bhattapāṭiṃ gāhāpetvā kiñci ajānāpetvāva yakkhassa pesesi. Yakkho bhattaṃ bhuñjitvā manussaṃ khādati. Aparabhāge bandhanāgārāni nimmanussāni jātāni. Rājā bhattahārakaṃ alabhanto maraṇabhayena kampi. Atha naṃ amacco assāsetvā deva jīvitāsāto dhanāsā balavatarā hatthikkhandhe sahassabhaṇḍikaṃ ṭhapetvā ko imaṃ dhanaṃ gahetvā yakkhassa bhattaṃ ādāya gamissatīti bheriñcārāpessāmāti vatvā tathā kāresi. Atha taṃ sutvā bodhisatto cintesi ahaṃ bhatiyā māsakaḍḍhamāsakaṃ saṃharitvā kicchena mātaraṃ posesiṃ imaṃ dhanaṃ gahetvā mātuyā datvā yakkhassa santikaṃ gamissāmi sace yakkhassa dametuṃ sakkhissāmi iccetaṃ kusalaṃ no ce sakkhissāmi mātā me sukhaṃ jīvissatīti. So sanniṭṭhānaṃ katvā etamatthaṃ mātu ārocetvā alaṃ tāta na mamattho dhanenāti dve vāre paṭikkhiṃpito tatiyavāre anāpucchāva āharatha bho sahassaṃ ahaṃ bhattaṃ harissāmīti sahassaṃ gahetvā mātuyā datvā amma mā cintayi ahaṃ yakkhaṃ dametvā mahājanassa sotthiṃ katvā ajjeva Tava assunā kilinnamukhaṃ hasāpento āgamissāmīti mātaraṃ vanditvā assāsetvā rājapurisehi saddhiṃ rañño santikaṃ gantvā vanditvā aṭṭhāsi. Tato raññā tāta tvaṃ bhattaṃ harissasīti vutte āma devāti āha. Kiṃ te laddhuṃ vaṭṭatīti. Tumhākaṃ suvaṇṇapādukā devāti. Kiṃkāraṇāti. Deva so yakkho attano rukkhamūle bhūmiyaṃ ṭhitake khādituṃ labhati ahaṃ etassa santakāya bhūmiyā aṭhatvā pādukāsu ṭhassāmīti. Aññaṃ kiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti. Chattaṃ devāti. Idaṃ kimatthāyāti. Deva ayaṃ yakkho attano rukkhacchāyāya ṭhite khādituṃ labhati ahaṃ rukkhacchāyāya aṭhatvā chattacchāyāya ṭhassāmīti. Aññaṃ kiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti. Tumhākaṃ khaggaṃ devāti. Iminā ko atthoti. Deva yakkhā manussāpi khaggassa ca bhāyantiyevāti. Aññaṃ kiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti. Tumhākaṃ suvaṇṇapāṭiṃ pūretvā tumhākaṃ bhojanabhattaṃ devāti. Kiṃkāraṇā tātāti. Deva mādisassa nāma paṇḍitapurisassa mattikapāṭiyā lūkhabhojanaṃ harituṃ ananucchavikanti. Sādhu tātāti rājā sabbaṃ dāpetvā tassa veyyāvaccakare paṭipādesi. Bodhisatto mahārāja mā bhāyittha ajjāhaṃ yakkhaṃ dametvā tumhākaṃ sotthiṃ katvā āgamissāmīti rājānaṃ vanditvā upakaraṇāni gāhāpetvā tattha gantvā rukkhassa avidūre manusse ṭhapetvā suvaṇṇapādukā ārūhitvā khaggaṃ sannahitvā setacchattaṃ matthake katvā kāñcanapāṭiyā bhattaṃ gahetvā yakkhassa santikaṃ pāyāsi. Yakkho maggaṃ olokento taṃ disvā ayaṃ Puriso na aññesu divasesu āgamananiyāmena eti kiṃ nu kho kāraṇanti cintesi. Bodhisatto rukkhasamīpaṃ gantvā asituṇḍena bhattapāṭiṃ antochāyāya karitvā chāyante ṭhitova paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๒๖๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. สุตนชาดก”