๖. ทสรรณกชาดก

Dasaṇṇakajātakaṃ

dasaṇṇakaṃ tikhiṇadhāranti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇa- dutiyikapalobhanaṃ ārabbha kathesi.

Taṃ hi bhikkhuṃ satthā saccaṃ kira tvaṃ ukkaṇṭhitoti pucchitvā saccaṃ bhanteti kena ukkaṇṭhāpitoti purāṇadutiyikāyāti vutte bhikkhu ayaṃ itthī tuyhaṃ anatthakārikā pubbepi tvaṃ imaṃ nissāya cetasikarogena maranto paṇḍite nissāya jīvitaladdhoti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ maddavamahārāje rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbatti. Senakakumārotissa nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā bārāṇasiṃ paccā- gantvā maddavarañño atthadhammānusāsako amacco ahosi. Senaka- paṇḍitoti vutto sakalanagare cando viya suriyo viya ca paññāyati. Tadā rañño purohitaputto rājūpaṭṭhānaṃ āgato sabbālaṅkāra- paṭimaṇḍitaṃ uttamarūpadharaṃ rañño aggamahesiṃ disvā paṭibaddhacitto hutvā gehaṃ gantvā nirāhāro nipajjitvā sahāyakehi puṭṭho tamatthaṃ ārocesi. Rājā purohitaputto na dissati kahannukhoti pucchitvā tamatthaṃ sutvā taṃ pakkosāpetvā ahaṃ te satta divasāni dammi imaṃ sattāhaṃ ghare katvā aṭṭhame divase āneyyāsīti Āha. So sādhūti sampaṭicchitvā taṃ gehaṃ netvā tāya saddhiṃ abhirami. Te aññamaññaṃ paṭibaddhacittā hutvā kiñci ajānāpetvā aggadvāreneva palāyitvā aññassa rañño vijitaṃ agamaṃsu. Koci gataṭṭhānaṃ na jānāti nāvāya gatamaggo viya ahosi. Rājā nagare bheriñcārāpetvā nānappakārena vicinantopi tassa gataṭṭhānaṃ na aññāsi. Athassa taṃ nissāya balavasoko uppajji. Hadayaṃ uṇhaṃ hutvā lohitaṃ pagghari. Tato paṭṭhāyapissa kucchito lohitaṃ nikkhami. Byādhi mahanto ahosi. Mahantāpi rājavejjā tikicchituṃ nāsakkhiṃsu. Bodhisatto imassa rañño byādhi natthi bhariyaṃ pana apassanto cetasikarogena phuṭṭho upāyena naṃ tikicchissāmīti āyurañca pukkusañcāti dve rañño paṇḍitaamacce āmantetvā rañño deviyā adassanena cetasikarogaṃ ṭhapetvā rañño rogo natthi bahūpakāro kho amhākaṃ rājā tasmā upāyena naṃ tikicchissāma rājaṅgaṇe samajjaṃ kāretvā asiṃ gilituṃ jānante asiṃ gilāpetvā rājānaṃ sīhapañjare katvā samajjaṃ olokāpessāma rājā asiṃ gilantaṃ disvā atthi nu kho ito aññaṃ dukkarataranti pañhaṃ pucchissati taṃ samma āyura tvaṃ asukannāma dadāmīti vacanaṃ ito dukkarataranti byākareyyāsi tato samma pukkusa taṃ pucchissati athassa tvaṃ mahārāja dadāmīti vatvā adadato sā vācā aphalā hoti tathārūpiṃ vācaṃ na keci upajīvanti Na khādanti na pivanti ye na tassa vacanassānucchavikaṃ karonti yathā- paṭiññātamatthaṃ detiyeva tato dukkarataranti evaṃ byākareyyāsi ito paraṃ kattabbaṃ ahaṃ jānissāmīti vatvā samajjaṃ akāsi. Atha te tayopi paṇḍitā rañño santikaṃ gantvā mahārāja rājaṅgaṇe samajjaṃ vattati taṃ olokentānaṃ dukkhaṃpi na dukkhaṃ hoti ehi gacchāmāti rājānaṃ netvā sīhapañjaraṃ vivaritvā samajjaṃ olokāpesuṃ. Bahū janā attano jānanasippaṃ dassesuṃ. Eko puriso tettiṃsagulaṃ tikhiṇadhāraṃ asiratanaṃ gilati. Rājā taṃ disvā ayaṃ puriso evaṃ asiṃ gilati atthi nu kho ito aññaṃ dukkarataranti ime paṇḍite pucchissāmīti cintetvā āyuraṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๒๙๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. ทสรรณกชาดก”