๓. สุลสาชาดก

Sulasājātakaṃ

idaṃ suvaṇṇakāyūranti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ anāthapiṇḍikassa dāsiṃ ārabbha kathesi.

Sā kira ekasmiṃ ussavadivase dāsīgaṇena saddhiṃ uyyānaṃ gacchantī attano sāminiṃ puññalakkhaṇadeviṃ ābharaṇaṃ yāci. Sā tassā satasahassamūlaṃ attano ābharaṇaṃ adāsi. Sā taṃ pilandhitvā dāsīgaṇena saddhiṃ uyyānaṃ pāvisi. Atheko coro tassā ābharaṇe lobhaṃ uppādetvā imaṃ māretvā ābharaṇaṃ harissāmīti tāya saddhiṃ sallapanto uyyānaṃ gantvā tassā macchamaṃsasurādīni adāsi. Sā kilesavasena deti maññeti gahetvā uyyānakīḷaṃ kīḷitvā vissamanatthāya sāyaṇhasamaye nipanne dāsīgaṇe uṭṭhāya tassa santikaṃ agamāsi. So bhadde imaṃ ṭhānaṃ appaṭicchannaṃ thokaṃ purato gacchāmāti āha. Taṃ sutvā itarā imasmiṃ ṭhāne sakkā rahassakammaṃ kātuṃ ayaṃ pana nissaṃsayaṃ mamaṃ māretvā pilandhanabhaṇḍaṃ haritukāmo bhavissati hotu sikkhāpessāmi nanti cintetvā sāmi surāmadena me sukkhaṃ sarīraṃ pānīyaṃ maṃ tāva pāyehīti ekaṃ kūpaṃ netvā ito me pānīyaṃ osiñcāti rajjuñca ghaṭañca dasseti. Coro rajjuṃ kūpe otāresi. Atha naṃ onamitvā udakaṃ osiñcantaṃ mahābalā dāsī ubhohi hatthehi ānisadaṃ paharitvā kūpe khipitvā Na tvaṃ ettakena marissasīti ekaṃ mahantaṃ iṭṭhakaṃ matthake āsumbhi. So tattheva jīvitakkhayaṃ patto. Sāpi nagaraṃ pavisitvā sāminiyā ābharaṇaṃ dadamānā sāmi ajja imaṃ ābharaṇaṃ nissāya matāti sabbaṃ taṃ pavattiṃ ārocesi. Sāpi anāthapiṇḍikassa ārocesi. Anāthapiṇḍiko tathāgatassa ārocesi. Satthā na kho gahapati idāneva sā dāsī ṭhānuppattikapaññāya samannāgatā pubbepi samannāgatāva na ca idāneva tāya so mārito pubbepi naṃ māresiyevāti vatvā tena yācito atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente sulasā nāma nagarasobhinī pañcasatavaṇṇadāsīparivārā ahosi sahassena saddhiṃ gacchati. Tasmiṃyeva nagare sattuko nāma coro ahosi nāgabalo rattibhāge issaragharāni pavisitvā yathāruciṃ vilumpati. Nāgarā sannipatitvā rañño upakkosiṃsu. Rājā nagaraguttikaṃ āṇāpetvā tattha tattha gumbaṃ ṭhapāpetvā coraṃ gaṇhāpetvā sīsamassa chindathāti āha. Taṃ pacchābāhuṃ bandhitvā catukke catukke kasāhi tāḷentā āghātanaṃ nenti. Coro kira gahitoti sakalanagaraṃ saṅkhubhi. Tadā sulasā vātapāne ṭhatvā antaravīthiṃ olokentī taṃ disvā paṭibaddhacittā hutvā sace imaṃ coroti gahitapurisaṃ mocetuṃ sakkhissāmi idaṃ kiliṭṭhakammaṃ akatvā imināva saddhiṃ saṃvāsaṃ kappessāmīti cintetvā heṭṭhā kaṇṇaverajātake vuttanayeneva nagaraguttikassa sahassaṃ pesetvā taṃ mocetvā tena saddhiṃ sammodamānā samaggasaṃvāsaṃ vasi. Coro Tiṇṇaṃ catunnaṃ māsānaṃ accayena cintesi ahaṃ imasmiṃ ṭhāne vasituṃ na sakkhissāmi tucchahatthena gantumpi na sakkā sulasāya pilandhanabhaṇḍaṃ satasahassaṃ agghati sulasaṃ māretvā idaṃ gaṇhissāmīti. Atha naṃ ekadivasaṃ āha bhadde ahaṃ tadā rājapurisehi nīyamāno asukapabbatamatthake rukkhadevatāya balikammaṃ paṭissuṇiṃ sā maṃ balikammaṃ alabhamānā hiṃsāpeti balikammaṃ karomāti. Sādhu sāmi sajjetvā pesehīti. Bhadde pesetuṃ na vaṭṭati mayaṃ ubhopi sabbābharaṇapaṭi- maṇḍitā mahantena parivārena gantvā dassāmāti. Sādhu sāmi tathā karomāti. Atha naṃ tathā kāretvā pabbatapādaṃ gatakāle āha bhadde mahājanaṃ disvā devatā balikammaṃ na sampaṭicchissati mayaṃ ubhova abhirūhitvā demāti. So tāya sādhūti sampaṭicchito taṃ balipāṭiṃ ukkhipāpetvā sayaṃ sannaddhapañcāvudho hutvā pabbatamatthakaṃ abhirūhitvā ekasataporisaṃ papātaṃ nissāya jātarukkhamūle balibhājanaṃ ṭhapāpetvā bhadde nāhaṃ balikammatthāya āgato taṃ pana māretvā pilandhanante gahetvā gamissāmīti āgatomhi tava pilandhanaṃ omuñcitvā uttarasāṭakena bhaṇḍikaṃ karohīti āha. Sāmi maṃ kasmā māresīti. Dhanakāraṇāti. Sāmi mayā kataguṇaṃ anussara ahaṃ taṃ bandhitvā nīyamānaṃ seṭṭhiputtena parivattitvā bahudhanaṃ datvā jīvitaṃ labhāpesiṃ devasikaṃ sahassaṃ labhamānāpī aññaṃ purisaṃ na olokemi evaṃ hi tava upakārikā mā maṃ mārehi bahuñca te dhanaṃ dassāmi dāsī ca bhavissāmīti taṃ yācantī paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๔๘๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. สุลสาชาดก”