Sumaṅgalajātakaṃ

bhusamhi kuddhoti idaṃ satthā jetavane viharanto rājovādasuttaṃ ārabbha kathesi. Tadā pana satthā kosalaraññā yācito atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto rajjaṃ kārento mahādānaṃ pavattesi. Tassa sumaṅgalo nāma uyyānapālo ahosi. Atheko paccekabuddho nandamūlakapabbhārā nikkhamitvā cārikañcaramāno bārāṇasiṃ patvā uyyāne vasitvā punadivase nagaraṃ piṇḍāya pāvisi. Tamenaṃ rājā disvā pasannacitto vanditvā pāsādaṃ āropetvā rājāsane nisīdāpetvā nānaggarasehi khādanīyabhojanīyehi parivisitvā anumodanaṃ sutvā pasannacitto attano uyyāne vasanatthāya paṭiññaṃ gahetvā uyyānaṃ pesetvā sayampi bhuttapātarāso gantvā rattiṭṭhāna- divāṭṭhānādīni saṃvidahitvā sumaṅgalaṃ nāma uyyānapālaṃ veyyāvaccakaraṃ Datvā nagaraṃ pāvisi. Paccekabuddho tato paṭṭhāya nivaddhaṃ rājagehe bhuñjanto tattha ciraṃ vasi. Sumaṅgalopi naṃ sakkaccaṃ upaṭaṭhahi. Athekadivasaṃ paccekabuddho sumaṅgalaṃ āmantetvā ahaṃ katipāhaṃ asukagāmaṃ nāma nissāya vasitvā āgamissāmi rañño āroceyyāsīti vatvā pakkāmi. Sumaṅgalopi rañño ārocesi. Paccekabuddho katipāhaṃ tattha vasitvā sāyaṃ suriye atthaṅgate taṃ uyyānaṃ paccāgami. Sumaṅgalo tassa āgamanabhāvaṃ ajānanto attano gehaṃ agamāsi. Paccekabuddhopi pattacīvaraṃ paṭisāmetvā thokaṃ caṅkamitvā pāsāṇaphalake nisīdi. Taṃ divasaṃ pana uyyānapālassa gharaṃ pāhunakā āgamiṃsu. Tesaṃ sūpabyañjanatthāya uyyāne abhayaladdhaṃ migaṃ māressāmīti dhanuṃ ādāya uyyānaṃ gantvā migaṃ upadhārento paccekabuddhaṃ disvā mahāmigo bhavissatīti saññāya saraṃ sannahitvā vijjhi. Paccekabuddho sīsaṃ vivaritvā sumaṅgalāti āha. So bhayappatto hutvā bhante ahaṃ tumhākaṃ āgatabhāvaṃ ajānanto migoti saññāya vijjhiṃ khamatha meti vatvā hotu idāni kiṃ karissasi ehi saraṃ luñcitvā gaṇhāti vutte vanditvā saraṃ luñci. Mahatī vedanā uppajji. Paccekabuddho tattheva parinibbāyi. Uyyānapālo sace rājā jānissati na me jīvitaṃ dassatīti puttadāraṃ gahetvā palāyi. Tāvadeva paccekabuddho parinibbutoti devatānubhāvena sakalanagaraṃ ekakolāhalaṃ jātaṃ. Punadivase manussā uyyānaṃ gantvā paccekabuddhaṃ disvā uyyānapālo paccekabuddhaṃ Māretvā palātoti rañño kathayiṃsu. Rājā mahantena parivārena gantvā sattāhaṃ sarīrapūjaṃ katvā mahantena sakkārena jhāpetvā dhātuyo ādāya cetiyaṃ katvā taṃ pūjento dhammena rajjaṃ kāresi. Sumaṅgalopi ekasaṃvaccharaṃ vītināmetvā rañño cittaṃ jānissāmīti āgantvā ekaṃ amaccaṃ passitvā mayi rañño cittaṃ jānāhīti āha. So rañño santike tassa guṇaṃ kathesi. Rājā asuṇanto viya ahosi. Atha amacco puna kiñci akathetvā rañño anattamanabhāvaṃ sumaṅgalassa kathesi. So dutiyasaṃvaccharepi āgantvā tatheva rājā tuṇhī ahosi. Tatiyasaṃvacchare gantvā puttadāraṃ gahetvāva āgañchi. Amacco rañño mudubhāvaṃ ñatvā taṃ rājadvāre ṭhapetvā tassa āgatabhāvaṃ rañño kathesi. Rājā taṃ pakkosāpetvā paṭisanthāraṃ katvā sumaṅgala kasmā tayā mama puññakkhetto paccekabuddho māritoti pucchi. So nāhaṃ deva paccekabuddhaṃ māremi api ca kho iminā nāma kāraṇena idaṃ nāma akāsinti taṃ pavattiṃ ācikkhi. Atha naṃ rājā tenahi mā bhāyīti samassāsetvā puna uyyānapālameva akāsi. Atha naṃ so amacco pucchi deva kasmā tumhe dve vāre sumaṅgalassa guṇaṃ sutvāpi kiñci akathayitvā kasmā pana tatiyavāre sutvā taṃ pakkositvā anukampitthāti. Rājā tāta raññā nāma kuddhena sahasā kiñci kātuṃ na vaṭṭati tenāhaṃ pubbe tuṇhī hutvā tatiyavāre sumaṅgale mama cittassa mudubhāvaṃ ñatvā taṃ pakkosāpesinti rājavattaṃ kathento imā Gāthā āha